DN50 boru için debiye göre akış hızı ve Hazen-Williams sürtünme kaybı tablosu. Kayıp değerleri bar / 100 m cinsindendir; hesapta yaklaşık 52,5 mm iç çap kullanılmıştır.
Tipik kullanım: Dağıtım hattı; orta büyüklükte sprinkler grubu.
Hız ve sürtünme kaybı tablosu (DN50)
| Debi (L/dak) | Hız (m/sn) | C=100 | C=120 | C=140 |
|---|---|---|---|---|
| 50 | 0,38 | 0,070 | 0,050 | 0,038 |
| 100 | 0,77 | 0,254 | 0,181 | 0,136 |
| 150 | 1,15 | 0,537 | 0,384 | 0,288 |
| 200 | 1,54 | 0,915 | 0,653 | 0,491 |
| 300 | 2,31 | 1,938 | 1,383 | 1,040 |
| 400 | 3,08 | 3,299 | 2,355 | 1,770 |
| 600 | 4,62 | 6,985 | 4,985 | 3,748 |
| 800 | 6,16 | 11,893 | 8,488 | 6,382 |
| 1200 | 9,24 | 25,181 | 17,971 | 13,512 |
C katsayısı boru iç yüzey pürüzlülüğünü temsil eder. EN 12845 Tablo 22, sistem tipinden bağımsız olarak dökme demir için 100, sfero döküm için 110, siyah ve galvaniz çelik için 120, paslanmaz çelik ve bakır için 140 verir. NFPA 13 Tablo 28.2.4.8.1 ise siyah ve galvaniz çelikte ıslak sistem için 120, kuru ve ön tepkili sistem için 100 öngörür (azot, vakum veya buhar fazlı korozyon önleyici kullanılan kuru sistemlerde 120).
Hesap
Hazen-Williams metrik biçimi: p = 6,05 × 105 × Q1,85 / (C1,85 × d4,87), burada p bar/m, Q L/dak, d mm cinsinden ortalama iç çaptır (EN 12845 madde 13.2.1; NFPA 13 madde 28.2.4.8.1).
Bağıntının iki sonucu vardır:
- Debiyi iki katına çıkarmak kaybı yaklaşık 3,6 katına çıkarır (21,85).
- Bir çap büyütmek kaybı belirgin biçimde düşürür; kayıp çapın 4,87. kuvvetiyle azalır.
İç çap kritiktir, nominal çap değil. Tablodaki değerler yaklaşık 52,5 mm iç çapa göredir. Farklı et kalınlığındaki borularda iç çap değişir ve kayıp buna göre farklılaşır; kesin hesapta borunun kendi teknik verisi kullanılmalıdır.
Hız kontrolü
Yüksek akış hızı gürültü, su darbesi ve uzun vadede erozyon yaratır. Tablodaki hız sütunu, seçilen çapın makul aralıkta kalıp kalmadığını hızlıca görmeyi sağlar. Aşırı yüksek hız çıkıyorsa çözüm, çapı büyütmektir. EN 12845 madde 13.2.3, hızın vana, akış izleme cihazı ve süzgeçlerde 6 m/s'yi, sistemin diğer noktalarında 10 m/s'yi aşmamasını ister. Bu tabloda 800 L/dak ve üzerindeki debilerde hız 6 m/s'yi aşar; bu debiler vana ve süzgeç içeren bölümlerde kullanılamaz.
Nasıl kullanılır?
- Hidrolik hesapta bu boru bölümünden geçen debiyi belirle.
- Tablodan bar/100 m kaybı oku (uygun C değeriyle).
- Boru bölümünün gerçek uzunluğu ile orantıla.
- Bağlantı parçalarının (fitting) ve vanaların eşdeğer uzunluğunu ekle.
- Kot farkını statik basınç olarak ekle.
Sık Sorulan Sorular
DN50 boruda C katsayısı ne alınır?
Boru malzemesine ve sistem tipine göre standardın verdiği değer kullanılır: EN 12845 Tablo 22'de çelik boru için 120; NFPA 13 Tablo 28.2.4.8.1'de çelik boru için ıslak sistemde 120, kuru ve ön tepkili sistemde 100. Tabloda C=100, 120 ve 140 için ayrı sütunlar bulunur.
Debi iki katına çıkarsa kayıp ne olur?
Yaklaşık 3,6 katına çıkar (2^1,85). Bu yüzden debi artışları kayıp üzerinde beklenenden büyük etki yapar.
Nominal çap ile iç çap aynı mı?
Hayır. Tablodaki değerler yaklaşık 52,5 mm iç çapa göredir; farklı et kalınlığında iç çap değişir ve kayıp farklılaşır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13 (2025) madde 28.2.4.8.1 ve Tablo 28.2.4.8.1 · TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026) madde 13.2.1, 13.2.3 ve Tablo 22. Değerler Hazen-Williams bağıntısından yaklaşık iç çap ile hesaplanmıştır; kesin hesapta borunun teknik verisi ve standardın öngördüğü C katsayısı kullanılmalıdır.