Dizel yangın pompası motoru ya pompanın kendi suyuyla beslenen bir ısı eşanjörüyle ya da motorun fanıyla hava üflenen bir radyatörle soğur. NFPA 20-2025 soğutmayı 11.2.8’de, yağlamayı 11.2.9’da düzenler. Gerekçeler yalnız Ek A ile NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumundan aktarılır.

Kısaca: Soğutma sistemi motorun parçasıdır ve kapalı devre ısı eşanjörlü ya da radyatörlü tiptedir (11.2.8.1). Eşanjör suyu pompa basma çek vanasından önce alınır (11.2.8.5.1); hatta akış yönünde göstergeli vana, süzgeç, basınç regülatörü, otomatik vana ve ikinci vana ya da yaylı çek vana bulunur (11.2.8.5.3.3); hattın çevresinde bir bypass vardır (11.2.8.6). Atık su hattı girişten en az bir çap büyüktür, vanasızdır ve açık bir koniye boşalır (11.2.8.7). Radyatör 120 °F (49 °C) giriş havasına göre tasarlanır (11.2.8.8.2). Yağ ısıtıcıda üreticinin önerisine uyulur (11.2.9.1).

NFPA 20-2025 dizel yangın pompası motoru soğutma suyu hattı: pompa basmasından çek vanadan önce alınan su, göstergeli vanalar, süzgeçler, basınç regülatörleri, normalde kapalı otomatik vana, bypass hattı, manometre, ısı eşanjörü ve açık atık su konisi; radyatörlü motorda fan ve hava çıkış kanalı
Isı eşanjörü su hattı ve bypass. Ana hat: göstergeli vana, süzgeç, regülatör, otomatik vana, ikinci vana ya da yaylı çek vana (11.2.8.5.3.3); bypass: vana, süzgeç, regülatör, vana ya da yaylı çek vana (11.2.8.6.2). Atık su vanasız açık koniye (11.2.8.7.2). Düzen Şekil A.11.2.8.5’e göre şematiktir.

Soğutma tipi

  • Isı eşanjörlü tip: motorla dönen sirkülasyon pompası, ısı eşanjörü ve gömlek sıcaklığı düzenleyici (11.2.8.1(1)).
  • Radyatörlü tip: motorla dönen sirkülasyon pompası, radyatör, gömlek sıcaklığı düzenleyici ve radyatörden pozitif hava akışı sağlayan, motorla dönen fan (11.2.8.1(2)).
  • Yanma odasında 120 °F (49 °C) sağlayan bir düzen bulunur (11.2.8.2); bu kural pompa odası yazısında da geçer. Devrede doldurma, seviye kontrolü ve takviye için ağız vardır; soğutucu motor üreticisinin önerisine uyar (11.2.8.3, 11.2.8.4).

Isı eşanjörü su beslemesi

Su, pompa basmasından, basma çek vanasından önce alınır; gereken debi en yüksek soğutma suyu sıcaklığına göre ayarlanır (11.2.8.5.1, 11.2.8.5.2). Bağlantı vidalı rijit borudur (11.2.8.5.3.1). Pompa basması ile hat girişi ve hat çıkışı ile motor girişi arasında, pompanın anma basma basıncının en az 2 katına dayanıklı ve ISO 15540’a eşdeğer 30 dakika yangın dayanımlı metal olmayan esnek parça kullanılabilir (11.2.8.5.3.2).

Sıra (akış yönünde)Parça ve kuralMadde
1Göstergeli el kesme vanası; kalıcı etiket en az ½ in. (12,7 mm) yazıyla: normal konumda “Normal/Open”, acil ya da elle konumda “Caution: Nonautomatic/Closed”11.2.8.5.3.3, 11.2.8.5.3.4
2Onaylı yıkanabilir tip süzgeç (regülatörün içindekine ek)11.2.8.5.3.3
3Basınç regülatörü: pompa anma debisinin %150’sinde basarken, motor en büyük fren gücündeyken gereken soğutma suyunun yaklaşık %120’sini geçirecek boyutta ve ayarda11.2.8.5.3.5
4Otomatik vana: yangın koruma hizmeti için listeli, motor çalışınca açar, enerjisini motordan ya da akülerinden alır (binadan değil), normalde kapalı; düşey türbin pompada ya da rölantide basmada basınç olmayan pompada gerekmez11.2.8.5.3.6
5İkinci göstergeli el kesme vanası ya da yaylı çek vana11.2.8.5.3.3
ManometreAna hat ve bypass hattındaki son vanadan sonra, motor tarafında11.2.8.5.3.7

Yetkili makam toprağa ya da içme suyuna karşı iki kademe ayırma isterse çift yaylı çek vana ya da geri akış önleyici konur: yaylı çek vana ikinci el vanasının yerine geçer; geri akış önleyiciler yangın koruma hizmeti için listeli olur ve ana hat ile bypass hattına paralel konur; artan basınç kaybı nedeniyle soğutma hattı çapı mühendislik hesabıyla belgelenir (11.2.8.5.3.8). El Kitabı (2022)’ye göre bunun nedeni antifriz içindeki katkıların su kaynağına geri karışabilmesidir.

Bypass hattı

Isı eşanjörü su beslemesinin çevresine vidalı rijit borudan bypass konur; akış yönünde göstergeli el vanası, yıkanabilir süzgeç, basınç regülatörü ve göstergeli el vanası ya da yaylı çek vana bulunur (11.2.8.6.1, 11.2.8.6.2). Bypass vanasının etiketi normal konumda “Normal/Closed”, elle çalışmada ya da motor ısınınca “Emergency/Open” yazar (11.2.8.6.3). Ek A.11.2.8.6’ya göre su yonga, yaprak, tüy gibi yabancı madde taşıyabiliyorsa süzgeçler çift (dubleks) filtre tipinde olur, her temiz eleman 3 saat tam debiye yeter ve bypass hattına da aynı boyda dubleks filtre konur.

Atık su çıkışı

  • Çıkış hattı giriş hattından en az bir çap büyüktür (11.2.8.7.1).
  • Olabildiğince kısadır, görünür açık bir atık su konisine boşalır ve üzerinde vana yoktur (11.2.8.7.2).
  • Görsel akış göstergesi ve sıcaklık göstergesi konursa emme deposuna boşaltılabilir (11.2.8.7.3).
  • Hat 15 ft (4,6 m)’den uzunsa ya da çıkış eşanjörden 4 ft (1,2 m)’den yüksekteyse çap en az bir boy daha büyütülür (11.2.8.7.4).

El Kitabı (2022)’ye göre küçük motorlar 12–15 gpm (45–57 L/min), büyük motorlar 200 gpm (760 L/min) ya da daha fazla soğutma suyu isteyebilir; gerçek debi motor üreticisinin verisinden alınır.

Radyatör

  • Isı, motorla gelen ve motorla dönen fanın radyatörden geçirdiği havayla atılır (11.2.8.8.1).
  • Radyatör, yanma havası filtresi girişinde 120 °F (49 °C) giriş havasıyla motorun en yüksek çalışma sıcaklığını sınırlayacak biçimde tasarlanır (11.2.8.8.2).
  • Hava çıkış tarafında, hava çıkış menfezine giden esnek kanal için flanş bulunur; fan havayı radyatörden iterek bu menfezden dışarı atar (11.2.8.8.3, 11.2.8.8.4.1).
  • Fan, hava giriş ve çıkış menfezlerinin, radyatörün, fan korumasının ve diğer engellerin toplam 0,5 in. su sütunu (13 mm SS) direncini karşılar ve personele karşı korumalıdır (11.2.8.8.4.2, 11.2.8.8.4.3).

Radyatörlü motorda pompa basmasından soğutma suyu alınmadığı için 4.13.1.2 istisnası uygulanmaz ve sirkülasyon relief vanası gerekir (4.13.1, 4.13.1.2); ayrıntı: sirkülasyon relief vanası. Oda havalandırması için dizel pompa odası havalandırması yazısına bakın.

Yağlama

Yağ ısıtıcılar için motor üreticisinin önerilerine uyulur (11.2.9.1). El Kitabı (2022)’ye göre bazı iklimlerde motor karterinde yağ ısıtıcı gerekir ve bu ısıtıcı, sahanın iklimine göre listeli motorun parçası olarak sağlanır.

Neden?

  • 120 °F: El Kitabı (2022), motoru 120 °F (49 °C)’ta tutmanın hızlı ilk hareketi ve 20 saniyede tam devre çıkmayı kolaylaştırdığını, yoğuşma birikimini de önlediğini yazar.
  • Regülatör: El Kitabı (2022)’ye göre motor ısı eşanjörlerinin düşük basınç sınırı 15–60 psi (1–4,1 bar) aralığındadır; ana hat ve bypass regülatörleri pompa çıkış basıncını bu sınırın altına indirir.
  • Bypass: El Kitabı (2022)’ye göre bypass, ana hat bakımdayken de motora yeterli soğutma suyu sağlar; manometredeki düşüş olası aşırı ısınmayı gösterir.
  • Esnek parça: El Kitabı (2022), motor titreşimi nedeniyle metal olmayan esnek parçaların bazen daha güvenilir bir montaj sağladığını belirtir.

Kaynakta geçen hata

El Kitabı (2022): su deposundan beslenen sistemde pompa çalıştıktan sonra otomatik vananın tam kapandığı doğrulanmalıdır; vana kapanmazsa depo zamanla boşalabilir.

Kontrol listesi

  1. Soğutma suyu basma çek vanasından önce, vidalı rijit boruyla alınmış mı? (11.2.8.5.1, 11.2.8.5.3.1)
  2. Ana hat sırası ve normalde kapalı otomatik vana doğru mu? (11.2.8.5.3.3, 11.2.8.5.3.6)
  3. Bypass hattı var, vana etiketleri en az ½ in. (12,7 mm) yazılı mı? (11.2.8.6)
  4. Atık su hattı bir çap büyük, vanasız ve açık koniye mi boşalıyor? (11.2.8.7)
  5. Radyatörlü motorda fan 0,5 in. SS (13 mm SS) direnci karşılıyor ve sirkülasyon relief vanası var mı? (11.2.8.8.4.2, 4.13.1)

Sık Sorulan Sorular

Dizel pompa motorunun soğutma suyu nereden alınır?

Isı eşanjörlü sistemde pompa basmasından, basma çek vanasından önce alınır (NFPA 20-2025 11.2.8.5.1). Bağlantı vidalı rijit borudur (11.2.8.5.3.1).

Soğutma suyu hattında hangi parçalar hangi sırayla bulunur?

Akış yönünde göstergeli el kesme vanası, yıkanabilir süzgeç, basınç regülatörü, otomatik vana ve ikinci göstergeli vana ya da yaylı çek vana (11.2.8.5.3.3). Manometre son vanadan sonra motor tarafındadır (11.2.8.5.3.7).

Basınç regülatörü nasıl ayarlanır?

Pompa anma debisinin %150’sinde basarken, motor en büyük fren gücündeyken gereken soğutma suyunun yaklaşık %120’sini geçirecek boyutta ve ayarda olur (11.2.8.5.3.5).

Atık su hattına vana konabilir mi?

Hayır. Hat olabildiğince kısa olur, görünür açık bir koniye boşalır ve üzerinde vana bulunmaz (11.2.8.7.2). Çıkış giriş hattından en az bir çap büyüktür; 15 ft (4,6 m)’den uzun ya da eşanjörden 4 ft (1,2 m)’den yüksekse bir çap daha büyütülür (11.2.8.7.1, 11.2.8.7.4).

Radyatörlü dizel motorda neye dikkat edilir?

Radyatör 120 °F (49 °C) giriş havasına göre tasarlanır, fan 0,5 in. su sütunu (13 mm SS) direnci karşılar (11.2.8.8.2, 11.2.8.8.4.2). Pompa basmasından soğutma suyu alınmadığı için sirkülasyon relief vanası gerekir (4.13.1, 4.13.1.2).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 4.13.1, 4.13.1.2; 11.2.8.1–11.2.8.8.4.3; 11.2.9.1; Ek A.11.2.8.5, A.11.2.8.6, Şekil A.11.2.8.5 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 11.2.8, 11.2.9.