Elektrikli yangın pompasının normal güç kaynağı 9.2’ye göre kurulur. NFPA 20-2025 Bölüm 9.3, bu kaynağın yanına ne zaman ikinci, bağımsız bir kaynak (alternatif güç) gerektiğini, bu kaynağın neler olabileceğini ve nasıl bağlanacağını belirler. Alternatif güç, birincil beslemeden bağımsız güç kaynağıdır (3.3.48.1).

Kısaca: Normal kaynak güvenilir değilse ya da bina yüksek binaysa en az bir alternatif güç kaynağı sağlanır (9.3.1). Bağımsız güç kaynaklı yedek dizel, buhar türbinli ya da elektrikli pompa varsa gerekmez (9.3.2). Alternatif kaynak ya 9.6’ya göre jeneratördür ya da normal kaynaktan bağımsız bir 9.2.2(1), (2), (3) veya (5) kaynağıdır (9.3.3); bu hatta da en çok bir ayırıcı ve aşırı akım koruması olur (9.3.3.1). İtfaiye havai hatların enerjisini kestiğinde alternatif besleme kesilmez (9.3.4); transfer anahtarının yük tarafına koruma cihazı konmaz (9.3.5.2).

NFPA 20-2025 9.3 yangın pompası alternatif güç karar akışı: normal kaynak güvenilir mi, bina yüksek bina mı, bağımsız kaynaklı yedek pompa var mı; jeneratör ya da bağımsız kaynak ve transfer anahtarı
Alternatif güç ne zaman gerekir? Güvenilmeyen normal kaynak ya da yüksek bina (3.3.31) alternatif kaynak ister (9.3.1); bağımsız kaynaklı yedek pompa bu gereği kaldırır (9.3.2). Kaynak jeneratör (Bölüm 9.6) ya da normal kaynaktan bağımsız bir 9.2.2 kaynağıdır (9.3.3). Akış şematiktir.

Ne zaman gerekir? (9.3.1, 9.3.2)

9.3.2’deki düzen kurulmamışsa şu iki durumdan biri varsa en az bir alternatif güç kaynağı sağlanır (9.3.1):

  1. Normal güç kaynağı güvenilir değilse (9.3.1(1)).
  2. Güç bir yüksek bina içinse (9.3.1(2)). Yüksek bina, kullanılan bir katının döşemesi itfaiye aracının yaklaşabildiği en alt seviyeden 75 ft (23 m)’den yüksek olan binadır (3.3.31).

Birincil yangın pompası için yedek dizel motorlu, yedek buhar türbinli ya da 9.2.2’yi sağlayan bağımsız güç kaynaklı yedek elektrikli yangın pompası bu standarda göre kurulmuşsa alternatif güç kaynağı gerekmez (9.3.2).

NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre 2019 baskısından beri alternatif güç gereği, binanın itfaiye aracının basma kapasitesini aşan yüksekliği ölçütüne değil, yalnız yüksek bina sayılmasına bağlıdır. El Kitabı, yedek gücü olmayan elektrikli pompa tasarımının, kaynak güvenilir bulunur ve bina yüksek bina değilse onaylanabileceğini belirtir.

“Güvenilir kaynak” nedir? (A.9.3.1(1))

Standart güvenilirliği bir sayıyla tanımlamaz; Ek A.9.3.1(1) güvenilir kaynağın özelliklerini sayar ve güvenilirlik kararını yetkili makama bırakır:

Güvenilir kaynağın özelliğiEk A’daki gerekçe
(1) Kaynak santral, plan sunumundan önceki yılda kesintisiz 10 saatten uzun süren bir kapanma yaşamamıştırNFPA 25, su esaslı sistem 10 saatten uzun devre dışı kaldığında yangın nöbeti gibi özel önlemler ister. Santral geçmişte bilerek 10 saatten uzun kapatılmışsa yedek kaynak istemek makuldür.
(2) Tesisin bulunduğu bölgede üretim ya da iletim arızasından kaynaklı kesintiler olağan değildirStandart normal kaynağın kusursuz olmasını istemez; her elektrikli pompaya yedek kaynak koşmayı amaçlamaz.
(3) Normal kaynak, korunan tesisin dışındaki havai iletkenlerle beslenmezİtfaiye, enerjili havai hatların yakınında merdivenli araç kullanmaz; kaynak kesilmek zorunda kalabilir. Ayrıca şebeke kuruluşları tesisin gücünü havai iletkeni fiziksel olarak keserek kaldırabilir; işaretsiz pompa hattı yanlışlıkla kesilebilir.
(4) Normal kaynakta yalnız 9.2.3’ün izin verdiği ayırıcı ve aşırı akım koruması vardırGüç kesme ve koruma açması yalnız kontrol panosunda olmalıdır. 9.2.2’ye uymayan beklenmedik ayırıcı ya da koruma varsa kaynak güvenilmez sayılır ve yedek kaynak gerekir.

Ek A, Şekil A.9.2’deki güzergâhların tipik olduğunu, başka düzenlerin de kabul edilebileceğini ve bir servisin güvenilirliğine yetkili makamın karar vereceğini belirtir. El Kitabı (2022), her projede güvenilirliğin yetkili makamla teyit edilmesini ve havai hatla gelen beslemeye özel dikkat gösterilmesini önerir.

Alternatif kaynak ne olabilir? (9.3.3)

KaynakMaddeNot
Bölüm 9.6’ya göre kurulan jeneratör9.3.3(1)Yerinde yedek jeneratör sürekli güç üretmez; bu yüzden normal değil alternatif kaynaktır (3.3.48.3).
9.2.2(1), (2), (3) ya da (5) kaynaklarından biri; güç normal kaynaktan bağımsız sağlanır9.3.3(2)El Kitabı (2022): “bağımsız”, alternatif kaynağın normal kaynağı sağlayan servisten türetilmemesi demektir; örneğin iki ayrı trafo merkezinden, farklı hatlarla beslenen iki servis bağlantısı.

Alternatif kaynak 9.2.2(1), (2), (3) ya da (5) düzeniyse, kontrol panosunu besleyen hatta 9.2.3.1–9.2.3.4.1’e uygun en çok bir ayırıcı ve ona bağlı aşırı akım koruması bulunur (9.3.3.1). Yani normal hattaki ayırıcı kuralları (iki konumda kilit, uzak yer, 1 in. (25 mm) etiket, denetim, kilitli rotor akımını taşıyan koruma) burada da geçerlidir.

Bağlantı kuralları (9.3.4, 9.3.5)

  • Alternatif besleme, itfaiye çalışmaları için havai hatların enerjisi kesildiğinde pompanın gücü kesilmeyecek biçimde düzenlenir (9.3.4). El Kitabı (2022): alternatif besleme binanın yakınındaki havai hatlardan geçirilmez.
  • Alternatif kaynak iki ya da daha fazla kaynaktan oluşuyor ve bunlardan biri normal kaynağın kullandığından ayrı bir şebeke servisinden türetilen ayrılmış besleme ise, ayırıcı, aşırı akım koruması ve iletkenlerin Bölüm 9.2’ye uyması gerekmez; NFPA 70’e göre kurulabilir (9.3.5.1). El Kitabı (2022): bu durumda panoya ulaşan gücün güvenilirliği önemli ölçüde artar.
  • Güç transfer anahtarının yük tarafına koruma cihazı konmaz (9.3.5.2). El Kitabı (2022): istisna kontrol panosundaki devre kesicidir.
  • Güç transfer anahtarı 10.8.2.2’ye göre kurulur (9.3.5.3).

Sahada sık hatalar

  • Yüksek binada alternatif kaynak yok, yedek pompa da yok: 9.3.1(2) ve 9.3.2’ye aykırıdır.
  • Normal ve “alternatif” beslemenin aynı servisten çıkması: 9.3.3(2) bağımsızlık ister.
  • Havai hatla gelen normal kaynağı sorgusuz güvenilir saymak: A.9.3.1(1)(3) bunu güvenilir kaynak özelliği saymaz.
  • Normal hatta izinsiz ek ayırıcı ya da sigorta: A.9.3.1(1)(4)’e göre kaynak güvenilmez sayılır.
  • Transfer anahtarı ile pano arasına ek koruma: 9.3.5.2 yasaklar.

Kontrol listesi

  1. Bina 3.3.31’e göre yüksek bina mı?
  2. Normal kaynak A.9.3.1(1)’deki dört özelliği taşıyor mu; yetkili makam güvenilir kabul etti mi?
  3. Bağımsız kaynaklı yedek pompa var mı (9.3.2)?
  4. Alternatif kaynak jeneratör (9.6) ya da normal kaynaktan bağımsız 9.2.2 kaynağı mı (9.3.3)?
  5. Alternatif hatta en çok bir ayırıcı, 9.2.3.1–9.2.3.4.1’e uygun (9.3.3.1).
  6. Havai hat kesilince besleme sürüyor; transfer anahtarının yük tarafında koruma yok (9.3.4, 9.3.5.2).

Sık Sorulan Sorular

Her elektrikli yangın pompasına jeneratör gerekir mi?

Hayır. NFPA 20-2025 9.3.1’e göre alternatif güç, normal kaynak güvenilir değilse ya da bina yüksek binaysa gerekir. Ek A.9.3.1(1), standardın her elektrikli pompaya yedek kaynak istemediğini açıkça belirtir.

Normal güç kaynağının güvenilir olduğuna kim karar verir?

Yetkili makam. Ek A.9.3.1(1) ölçütleri sayar: önceki yılda 10 saatten uzun kesintisiz kapanma yok, bölgede olağan kesinti yok, tesis dışından havai hatla besleme yok, normal hatta yalnız 9.2.3’ün izin verdiği ayırıcı ve koruma var.

Dizel yedek pompa varsa alternatif güç gerekir mi?

Birincil pompa için yedek dizel motorlu, yedek buhar türbinli ya da 9.2.2’yi sağlayan bağımsız güç kaynaklı yedek elektrikli pompa bu standarda göre kurulmuşsa alternatif güç kaynağı gerekmez (9.3.2).

Alternatif kaynak olarak ikinci bir şebeke bağlantısı kullanılabilir mi?

Evet, 9.2.2(1), (2), (3) ya da (5) kaynaklarından biri olup normal kaynaktan bağımsız sağlanıyorsa (9.3.3(2)). El Kitabı (2022) bağımsızlığı, normal kaynağı sağlayan servisten türetilmemek olarak açıklar.

Transfer anahtarından sonra sigorta konabilir mi?

Hayır. Güç transfer anahtarının yük tarafına koruma cihazı konmaz (9.3.5.2); El Kitabı (2022) istisnanın kontrol panosundaki devre kesici olduğunu belirtir. Transfer anahtarı 10.8.2.2’ye göre kurulur (9.3.5.3).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 3.3.31, 3.3.48.1, 3.3.48.3; 9.3.1–9.3.5.3; Ek A.9.3.1(1) (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 9.3.