BYKHY Madde 24/6, binalarda olması gereken en fazla kompartıman alanını Ek-4 tablosuna bırakır. Tabloda konutlar sınırsız, sağlık binaları 1.500 m², depolar 1.000 veya 5.000 m² ile en dar sınırlara sahiptir; uygun yangın kontrol sistemleri yapıldığında bu değerler 2 katına çıkar veya sınırsız hale gelir.
Ek-4: Binalarda en fazla kompartıman alanları
| Bina kullanım sınıfı | En fazla kompartıman alanı (m²) | Dipnot |
|---|---|---|
| Konutlar | Sınırsız | |
| Konaklama | 4.000 | (1) |
| Kurumsal: sağlık hizmeti amaçlı binalar | 1.500 | (1) |
| Kurumsal: eğitim tesisleri | 6.000 | (2) |
| Büro binaları | 8.000 | (1) |
| Ticaret amaçlı binalar (4) | 2.000 | (2) |
| Toplanma: yeme içme, eğlence | 4.000 | (2) |
| Toplanma: müzeler, sergi yerleri, diğer toplanma binaları | 6.000 | (2) |
| Endüstriyel yapılar: Orta Tehlike-3 ve üstü | 6.000 | (2) |
| Endüstriyel yapılar: Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 | 15.000 | (3) |
| Depolar: Orta Tehlike-3 ve üstü | 1.000 | (2) |
| Depolar: Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 | 5.000 | (3) |
| Kapalı otoparklar | Sınırlama yok |
Ek-4 dipnotları:
- (1) Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmış ise kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir.
- (2) Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.
- (3) Bina tek katlı ise sınırlama yoktur. Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.
- (4) Sebze ve meyve halleri, balık halleri, et borsaları, metal yedek parça bulunan yerler ile benzeri yerler hariç.
Tehlike sınıfları (Orta Tehlike-1, 2, 3 ve üstü) Ek-1'e göre belirlenir.
Madde 24'ün diğer fıkraları
- Madde 24/1: Kompartıman duvar ve döşemelerinin yangına en az direnç süreleri Ek-3/B'de verilir.
- Madde 24/2: Ortak duvarlar, kazan dairesi, otopark, ana elektrik dağıtım odaları, trafo merkezleri, orta gerilim merkezleri, jeneratör odaları ve benzeri yangın tehlikesi olan kapalı alanların duvar ve döşemeleri kompartıman duvarı özelliğinde olur.
- Madde 24/4: Bina yüksekliği 21,50 m'den fazla konut harici binalarda ve 30,50 m'den fazla konut binalarında, bu yüksekliklerin üstündeki katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olarak düzenlenir.
- Madde 24/7: Kompartımanı çevreleyen elemanların dayanıklılığı birleşme noktalarında da sürekli olur; kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunamaz.
Pratik senaryo: lojistik depo
Orta Tehlike-3 ve üstü sınıfına giren bir depoda Ek-4 sınırı 1.000 m²'dir. Otomatik algılama, yağmurlama ve duman tahliye sistemi yapıldığında dipnot (2) gereği kompartıman alanı sınırsız olur; yani 20.000 m²'lik depo tek bir açık hacim olarak planlanabilir. Orta Tehlike-1/2 depoda ise sınır 5.000 m²'dir ve bina tek katlıysa dipnot (3) gereği bu sınır zaten uygulanmaz.
Saha notu
En sık tartışma "uygun yangın kontrol sistemleri" ifadesinin kapsamıdır. Ek-4 dipnotu üç örneği sayar: otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi. Projede yalnız yağmurlama yapıp algılama ve duman tahliyesini atlayan tasarımlar onay aşamasında geri dönmektedir; üç sistemi birlikte projelendirip Madde 24/7'nin süreklilik şartını (geçişler, birleşimler) ayrıca göstermek gerekir.
Kontrol listesi
- Kullanım sınıfı ve tehlike sınıfı (Ek-1) doğru seçildi mi?
- Ek-4 sınırı ve ilgili dipnot proje raporunda yazıldı mı?
- Sınır artırımı için hangi yangın kontrol sistemlerine dayanıldığı belirtildi mi?
- Kompartıman elemanlarının direnç süreleri Ek-3/B'den alındı mı (Madde 24/1)?
- Tesisat geçişleri ve birleşimlerde süreklilik gösterildi mi (Madde 24/7)?
SSS
BYKHY'de depo kompartıman alanı en fazla kaç m²'dir?
Ek-4'e göre Orta Tehlike-3 ve üstü depolarda en fazla 1.000 m², Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 depolarda 5.000 m²'dir. Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa alan sınırsızdır; OT-1/2 depolarda bina tek katlıysa da sınırlama yoktur.
Sprinkler yapılınca kompartıman alanı ne olur?
Ek-4 dipnotlarına göre konaklama, sağlık ve büro binalarında kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir (dipnot 1); eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel ve depo sınıflarında sınırsız hale gelir (dipnot 2 ve 3). Şart, otomatik algılama, yağmurlama ve duman tahliye gibi uygun yangın kontrol sistemlerinin yapılmış olmasıdır.
Kompartıman duvarlarının yangın dayanım süresi nerede verilir?
Madde 24/1'e göre yangın kompartıman duvar ve döşemelerinin en az direnç süreleri Ek-3/B'de yer alır. Madde 24/7, dayanıklılığın birleşme noktalarında da sürekli olmasını ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunmamasını ister.
Kaynakça
- BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 24, Ek-1, Ek-3/B, Ek-4. mevzuat.gov.tr
Sık Sorulan Sorular
BYKHY'de depo kompartıman alanı en fazla kaç m²'dir?
Ek-4'e göre Orta Tehlike-3 ve üstü depolarda en fazla 1.000 m², Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 depolarda 5.000 m²'dir. Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa alan sınırsızdır; OT-1/2 depolarda bina tek katlıysa da sınırlama yoktur.
Sprinkler yapılınca kompartıman alanı ne olur?
Ek-4 dipnotlarına göre konaklama, sağlık ve büro binalarında kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir (dipnot 1); eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel ve depo sınıflarında sınırsız hale gelir (dipnot 2 ve 3). Şart, otomatik algılama, yağmurlama ve duman tahliye gibi uygun yangın kontrol sistemlerinin yapılmış olmasıdır.
Kompartıman duvarlarının yangın dayanım süresi nerede verilir?
Madde 24/1'e göre yangın kompartıman duvar ve döşemelerinin en az direnç süreleri Ek-3/B'de yer alır. Madde 24/7, dayanıklılığın birleşme noktalarında da sürekli olmasını ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunmamasını ister.
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.