Kısa cevap: Ek-4'e göre Orta Tehlike-3 ve üstü depolarda en fazla 1.000 m², Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 depolarda 5.000 m²'dir. Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa alan sınırsızdır; OT-1/2 depolarda bina tek katlıysa da sınırlama yoktur.

BYKHY Madde 24/6, binalarda olması gereken en fazla kompartıman alanını Ek-4 tablosuna bırakır. Tabloda konutlar ve kapalı otoparklar için sınır yoktur; en dar sınırlar depolarda (1.000 veya 5.000 m²) ve sağlık binalarında (1.500 m²) görülür. Uygun yangın kontrol sistemleri yapıldığında bu değerler 2 katına çıkar veya sınırsız hale gelir.

Kompartımanın tanımı, duvar ve döşeme dayanım süreleri (Ek-3/B, Ek-3/C) ve tehlike sınıfları (Ek-1) için: Yangın kompartımanı nedir?

Ek-4: Binalarda en fazla kompartıman alanları

Bina kullanım sınıfı En fazla kompartıman alanı (m²) Dipnot
Konutlar Sınırsız
Konaklama 4.000 (1)
Kurumsal: sağlık hizmeti amaçlı binalar 1.500 (1)
Kurumsal: eğitim tesisleri 6.000 (2)
Büro binaları 8.000 (1)
Ticaret amaçlı binalar (4) 2.000 (2)
Toplanma: yeme içme, eğlence, müzeler ve sergi yerleri 4.000 (2)
Toplanma: diğer toplanma amaçlı binalar 6.000 (2)
Endüstriyel yapılar: Orta Tehlike-3 ve üstü 6.000 (2)
Endüstriyel yapılar: Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 15.000 (3)
Depolar: Orta Tehlike-3 ve üstü 1.000 (2)
Depolar: Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 5.000 (3)
Kapalı otoparklar Sınırlama yok

Ek-4 dipnotları:

  • (1) Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmış ise kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir.
  • (2) Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.
  • (3) Bina tek katlı ise sınırlama yoktur. Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.
  • (4) Sebze ve meyve halleri, balık halleri, et borsaları, metal yedek parça bulunan yerler ile benzeri yerler hariç.

Tehlike sınıfları (Orta Tehlike-1, 2, 3 ve üstü) Ek-1'e göre belirlenir.

Madde 24'ün diğer fıkraları

  • Madde 24/1: Kompartıman duvar ve döşemelerinin yangına en az direnç süreleri Ek-3/B'de verilir.
  • Madde 24/2: İki veya daha çok bina tarafından ortak kullanılan duvarlar ile kazan dairesi, otopark, ana elektrik dağıtım odaları, yapı içindeki trafo merkezleri, orta gerilim merkezleri, jeneratör grubu odaları ve benzeri yangın tehlikesi olan kapalı alanların duvar ve döşemeleri kompartıman duvarı özelliğinde olur.
  • Madde 24/3: İki veya daha çok binaya ait müşterek duvarlar yangına dayanıklı duvar olarak inşa edilir; ikiz evleri ayıran her duvar yangın duvarıdır.
  • Madde 24/4: Bina yüksekliği 21,50 m'den fazla olan konut dışı binalarda ve bina yüksekliği 30,50 m'den fazla olan konut binalarında, bu yüksekliklerin üstündeki katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olarak düzenlenir.
  • Madde 24/5: Atriumlu bölümlere yalnız düşük ve orta tehlikeli sınıfları içeren kullanımlara sahip binalarda izin verilir; atriumlarda doğal veya mekanik duman kontrolü yapılır.
  • Madde 24/7: Kompartımanı çevreleyen elemanların dayanıklılığı birleşme noktalarında da sürekli olur; kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunamaz.

Pratik senaryo: lojistik depo

Orta Tehlike-3 ve üstü sınıfına giren bir depoda Ek-4 sınırı 1.000 m²'dir. Uygun yangın kontrol sistemleri (örneğin otomatik algılama, yağmurlama ve duman tahliye) yapıldığında dipnot (2) gereği kompartıman alanı sınırsız olur; 20.000 m²'lik bir depo, Madde 24/2'deki tehlikeli hacimler ayrıldıktan sonra tek bir açık hacim olarak planlanabilir. Orta Tehlike-1/2 depoda ise sınır 5.000 m²'dir ve bina tek katlıysa dipnot (3) gereği bu sınır zaten uygulanmaz.

Saha notu

En sık tartışma "uygun yangın kontrol sistemleri" ifadesinin kapsamıdır. Ek-4 dipnotu otomatik algılama, yağmurlama sistemi ve duman tahliye sistemini "ve benzeri" diyerek örnek olarak sayar. Kılavuz açıklamasına göre dipnotta sayılan sistemlerin tamamının planlanması şart değildir; binanın yüksekliği, alanı ve kullanılan veya depolanan malzeme gibi özelliklerine göre hangi yangın kontrol sistemlerinin gerektiğini, Yönetmeliğin ilgili maddeleri kapsamında ilgili itfaiye birimi değerlendirir. Bu yüzden sınır artırımına dayanak olan sistemleri proje raporunda gerekçesiyle yazmak ve itfaiyenin görüşünü erken aşamada almak gerekir. Madde 24/7'nin süreklilik şartı (geçişler, birleşimler) ise her durumda ayrıca gösterilmelidir.

Kontrol listesi

  • Kullanım sınıfı ve tehlike sınıfı (Ek-1) doğru seçildi mi?
  • Ek-4 sınırı ve ilgili dipnot proje raporunda yazıldı mı?
  • Sınır artırımı için hangi yangın kontrol sistemlerine dayanıldığı belirtildi ve ilgili itfaiye biriminin değerlendirmesi alındı mı?
  • Kompartıman elemanlarının direnç süreleri Ek-3/B'den alındı mı (Madde 24/1)?
  • Tesisat geçişleri ve birleşimlerde süreklilik gösterildi mi (Madde 24/7)?

SSS

BYKHY'de depo kompartıman alanı en fazla kaç m²'dir?

Ek-4'e göre Orta Tehlike-3 ve üstü depolarda en fazla 1.000 m², Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 depolarda 5.000 m²'dir. Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa alan sınırsızdır; OT-1/2 depolarda bina tek katlıysa da sınırlama yoktur.

Sprinkler yapılınca kompartıman alanı ne olur?

Ek-4 dipnotlarına göre konaklama, sağlık ve büro binalarında kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir (dipnot 1); eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel ve depo sınıflarında sınırsız hale gelir (dipnot 2 ve 3). Şart, uygun yangın kontrol sistemlerinin (otomatik algılama, yağmurlama, duman tahliye ve benzeri) yapılmış olmasıdır; Kılavuz açıklamasına göre sayılan sistemlerin tamamı şart değildir, binaya göre gereken sistemleri ilgili itfaiye birimi değerlendirir.

Kompartıman duvarlarının yangın dayanım süresi nerede verilir?

Madde 24/1'e göre yangın kompartıman duvar ve döşemelerinin en az direnç süreleri Ek-3/B'de yer alır. Madde 24/7, dayanıklılığın birleşme noktalarında da sürekli olmasını ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunmamasını ister.

Kaynakça

  1. BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 24, Ek-1, Ek-3/B, Ek-4. mevzuat.gov.tr
  2. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü, r2, Aralık 2024), Madde 24/6 açıklaması.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.