FM Global DS 8-1: Karma Emtia Depolama Tasarımı

Modern depolarda tek tip emtia nadirdir: mobilya, kartonlu elektronik ürünler ve plastik kaplar çoğu zaman aynı alanda durur. FM Global bu duruma iki veri sayfasıyla yaklaşır: emtianın sınıfı DS 8-1 Commodity Classification (Nisan 2014, ara revizyon Ekim 2025) ile belirlenir, koruma DS 8-9 (Mart 2010, ara revizyon Temmuz 2025) ile seçilir. Temel kural açıktır: koruma, tesisteki en yüksek tehlikeli emtiaya göre yapılır.

Güncel FM Emtia Sıralaması

DS 8-1 §2.1, standart emtiaları en düşük tehlikeden en yükseğe şöyle sıralar:

• Yanmaz (noncombustible)
• Class 1, Class 2, Class 3
• Class 4 / kartonlu genleşmemiş plastik (CUP)
• Kartonlu genleşmiş plastik (CEP)
• Kartonsuz genleşmemiş plastik (UUP)
• Kartonsuz genleşmiş plastik (UEP)

Nisan 2014 revizyonunda Group A, B ve C plastik sınıfları ile ayrı Class 4 kategorisi kaldırıldı; Class 4 emtia artık CUP olarak korunur (DS 8-1 Ek B). Tek bir emtianın sınıfının nasıl belirlendiği DS 8-1 emtia sınıflandırma yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

En Yüksek Tehlikeli Emtia Kuralı

• DS 8-1 §2.4.1.1: Tesis, içindeki en yüksek tehlikeli emtiaya göre korunur.
• DS 8-9 §2.2.2.2: Depolama alanının koruması, o alanda herhangi bir yerde bulunan en ağır emtia tehlikesine göre seçilir.
• DS 8-1 §3.2.1: Koruma, emtiaların ortalamasına göre belirlenmez.
• Bu kural için yüzde eşiği yoktur. DS 8-1’deki %5 sınırı karma depolamaya değil, tek bir emtianın sınıfına aittir: en fazla %5 plastik içeren Class 1–3 malzeme Class 3 kalır (§2.2.4.1); tek bir palet yükünde %5’i aşan genleşmemiş plastik malzemeyi genleşmemiş plastik (UP) yapar (§2.2.5.1).

Neden Ortalama Alınmaz?

DS 8-1 §3.2.1 üç gerekçe verir:

• Yangın testlerinde dört katlı bir raf dizisinin yalnız bir katı daha tehlikeli bir emtiayla değiştirildiğinde, tamamı düşük tehlikeli emtiayla dolu rafa göre çok daha yüksek bir tehlike ortaya çıkmıştır.
• Emtiaya uygun korumada testlerde yaklaşık 19–28 m² (200–300 ft²) emtia yanar; buna karşın açılan sprinkler alanı 140–230 m² (1500–2500 ft²) olur. Daha tehlikeli bir emtia yanan alanı büyütüp düşük tehlikeye göre tasarlanmış sistemi aşabilir.
• Ortalama yaklaşımı, yüksek tehlikeli emtia oranının aşılmadığını sürekli izlemeyi gerektirir; normal depo işletmesinde bu çok zordur ve genellikle uygulanabilir değildir.

Alternatif: Yüksek Tehlikeli Emtiayı Ayırmak

• DS 8-1 §2.4.1.2: Tüm tesisi en yüksek tehlikeli emtiaya göre korumak yerine, bu emtia tesisin geri kalanından ayrılıp kendine uygun şekilde korunabilir.
• Aynı madde, normal depo işletmesinde bu ayrımı sürdürmenin çok zor olduğunu not eder; ayrım işletme disiplinine bağlıdır.
• DS 8-1 ve DS 8-9 bu ayrım için belirli bir koridor genişliği ya da yangın duvarı dayanım süresi vermez. Yapı elemanları için ilgili FM yapı veri sayfaları esas alınır (DS 8-9 §2.1.1.1).

Az Miktardaki Yüksek Tehlikeli Emtia: Scheme 8-9A

En ağır emtia depo geneline küçük miktarlarda dağılmışsa ve onu korumak zorsa, DS 8-9 §2.2.2.3 Scheme 8-9A’yı işaret eder (§2.3.4.9, Ek A):

• Yüksek tehlikeli emtia yalnız bu iş için ayrılmış bir rafta (veya raflarda) tutulur. Raf tamamen bu emtiaya ayrılmamışsa koruma her yönde bir palet yükü uzatılır ya da dikey bariyer konur (§2.3.4.9.1).
• Yatay bariyerler ve her bariyerin altında yalnız ıslak sistemden beslenen, en az K8.0 (K115) FM onaylı hızlı tepkili raf içi sprinklerler kullanılır (§2.3.4.9.2–§2.3.4.9.3).
• Raf içi sistem, tek sıra raflarda en uzak 6, çift ve çok sıralı raflarda en uzak 8 sprinklerden en az 230 L/dk (60 gpm) ile tasarlanır; 950 L/dk (250 gpm) hortum payı eklenir ve toplam talep en az bir saat sağlanır (§2.3.4.9.3).
• Tavan sistemi, Scheme 8-9A ile korunmayan en yüksek tehlikeli emtiaya göre tasarlanır (§2.3.4.9.4); raf içi talebin tavan sistemiyle hidrolik olarak dengelenmesi gerekmez.

Bitişik Alanlar: Hidrolik Tasarımın Genişletilmesi

DS 8-9 §2.3.3.5’e göre bitişik iki depolama alanı farklı korunuyorsa, yüksek tehlikeli alanın hidrolik tasarımı düşük tehlikeli alana bir branşman hattı ya da bir sprinkler kadar uzatılır. Depolama ile depolama dışı kullanımın bir arada olduğu durumlarda da tasarım, depolamanın tüm kenarlarından en az bir branşman hattı ya da bir sprinkler öteye veya duvara kadar genişletilir.

Karar Akışı

1. Tüm emtiaları listeleyin ve DS 8-1’e göre sınıflandırın (malzeme ve iç ambalaj, dış ambalaj, palet).
2. Depolama alanındaki en yüksek tehlikeli emtiayı belirleyin.
3. Tüm alanı bu emtiaya göre DS 8-9 ile korumanın su kaynağı ve maliyet açısından uygun olup olmadığını değerlendirin.
4. Uygun değilse ayırmayı (DS 8-1 §2.4.1.2) veya Scheme 8-9A’yı (DS 8-9 §2.3.4.9) değerlendirin.
5. Farklı korunan bitişik alanlarda hidrolik tasarımı DS 8-9 §2.3.3.5’e göre genişletin.

Hızlı Kontrol Listesi

• Tüm emtialar listelendi ve güncel FM sınıflarıyla (Class 1–3, CUP, CEP, UUP, UEP) sınıflandırıldı.
• Koruma, alandaki en yüksek tehlikeli emtiaya göre seçildi; ortalama alınmadı.
• Ayırma yapıldıysa işletmede nasıl korunacağı yazılı hâle getirildi.
• Scheme 8-9A kullanıldıysa ayrılmış raf, yatay bariyer ve raf içi sprinkler koşulları sağlandı.
• Farklı korunan bitişik alanlarda hidrolik tasarım genişletildi.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir

Sık Sorulan Sorular

Depoda yalnız küçük bir miktar plastik varsa ne olur?

FM DS 8-1 §3.2.1 ve DS 8-9 §2.2.2.2’ye göre koruma, depolama alanında herhangi bir yerde bulunan en yüksek tehlikeli emtiaya göre seçilir; emtialar arasında ortalama alınmaz. Yüksek tehlikeli emtia az miktardaysa ve korunması zorsa DS 8-9 §2.3.4.9’daki Scheme 8-9A ile ayrı bir rafta korunabilir.

Yüzde 5 plastik sınırı karma depolamaya mı uygulanır?

Hayır. %5 sınırı tek bir emtianın sınıfını belirler: DS 8-1 §2.2.4.1’e göre ağırlık veya hacimce en fazla %5 plastik içeren Class 1–3 malzeme Class 3 kalır; §2.2.5.1’e göre tek bir palet yükünde %5’i aşan genleşmemiş plastik varsa malzeme genleşmemiş plastik (UP) sayılır. Depodaki farklı emtiaların oranı için bir yüzde eşiği yoktur.

Group A plastik ve Class 4 hâlâ kullanılıyor mu?

FM’de hayır. DS 8-1’in Nisan 2014 revizyonunda Group A, B ve C plastik sınıfları ile Class 4 emtia kaldırıldı (Ek B). Plastikler genleşmemiş ve genleşmiş olarak ayrılır; kartonlu olup olmamasına göre CUP, CEP, UUP ve UEP adını alır. Class 4 emtia CUP olarak korunur.

Farklı emtialar koridor veya yangın duvarıyla ayrılabilir mi?

DS 8-1 §2.4.1.2, tüm tesisi en yüksek tehlikeli emtiaya göre korumak yerine bu emtiayı tesisin geri kalanından ayırıp ona göre korumayı alternatif olarak kabul eder; ancak normal depo işletmesinde ayrımı korumanın çok zor olduğunu belirtir. DS 8-1 ve DS 8-9 bu ayrım için belirli bir koridor genişliği ya da yangın duvarı dayanım süresi vermez; yapı elemanları için ilgili FM yapı veri sayfalarına bakılır (DS 8-9 §2.1.1.1).

Farklı korunan iki depolama alanı yan yana ise tasarım nasıl yapılır?

DS 8-9 §2.3.3.5’e göre bitişik iki depolama alanı farklı korunuyorsa, yüksek tehlikeli alanın hidrolik tasarımı düşük tehlikeli alana bir branşman hattı ya da bir sprinkler kadar uzatılır.