Aynı palet üç standartta üç farklı adla anılır. NFPA "Class III" der, EN 12845 "Kategori III" der, FM Global "Class 3" der ve bunlar birbirinin aynısı değildir. Bu sayfa üç sistemi eşler, ama eşlemenin nerede kırıldığını da gösterir.
Üç sistem, üç mantık
- NFPA 13 (2025): Ürün Class I–IV olarak sınıflanır; plastikler Group A/B/C ve genleşmiş/genleşmemiş olarak ayrıca sınıflanır (20.4). Class III ürün kütlece %5'e kadar genleşmemiş veya hacimce %5'e kadar genleşmiş Group A/B plastik içerebilir (20.4.3.2); daha fazlası Class IV'e (20.4.4), belli bir oranın üstü Group A plastik emtiaya (20.4.5.3–20.4.5.4) geçer.
- EN 12845: Önce malzeme faktörü (M1–M4) belirlenir; ürünün yapısal biçimi (açık plastik yüzey, açık yapı, katı blok, granül vb.) Tablo B.1 ile bunu Kategori I–IV'e dönüştürür. Ürün Tablo C.1'de de varsa yüksek olan kategori alınır (B.3.1). Depolama düzeni (ST1–ST6) ise ayrı bir girdidir ve yoğunluk/yükseklik tablolarında kullanılır.
- FM Global (DS 8-1): DS 8-9 (2.2.2.2) emtia tehlikelerini en düşükten en yükseğe Class 1, 2, 3, 4 ve plastik kategorileri olarak sıralar: genleşmemiş plastik (kartonlu CUP, kartonsuz UUP) ve genleşmiş plastik (CEP, UEP) (2.2.2–2.2.6).
Yaklaşık eşleme tablosu
| Emtia tanımı | NFPA 13 | EN 12845 | FM Global |
|---|---|---|---|
| Ahşap palette, kartonda yanmaz ürün (metal parça, konserve) | Class I (20.4.1) | Kategori I (M1) | Class 1 (2.2.2) |
| Ahşap kasada veya çok katlı kartonda yanmaz ürün | Class II (20.4.2) | Kategori I–II | Class 2 (2.2.3) |
| Ahşap, kâğıt, doğal lif; plastik en çok %5 | Class III (20.4.3) | Kategori I–II (M1; Tablo C.1'de kâğıt ve kereste çoğunlukla II) | Class 3 (2.2.4) |
| Kartonlu, kütlece %5–15 genleşmemiş veya hacimce %5–25 genleşmiş Group A plastik içeren | Class IV (20.4.4.1) | Kategori II (özel biçim yoksa M2; Şekil B.1 ve Tablo B.1) | Class 4/CUP (plastik %5'in üstünde; 2.2.5) |
| Kartonlu, genleşmemiş plastik | Kartonlu genleşmemiş Group A (cartoned nonexpanded) | Kategori III (M3) | CUP |
| Açık (kartonsuz), genleşmemiş plastik | Açık genleşmemiş Group A (exposed nonexpanded) | Kategori III (açık genleşmemiş plastik yüzey; Tablo B.1) | UUP |
| Açık, genleşmiş plastik (sünger, EPS) | Açık genleşmiş Group A (exposed expanded) | Kategori IV (M4; B.3.4) | UEP |
| PE/PP depolama kasası (boş veya dolu) | Group A plastik (20.4.5.1) | Kategori IV, içerikten bağımsız (G.8.2) | Plastik kaplar tablosuna göre (Tablo 2.2.8.3) |
| Boş palet | Boş palet kuralları (20.17) | Ek G.5 (Tablo G.5–G.6) | DS 8-24 |
| Lastik | Ayrı lastik ölçütleri | Yatay istif Kategori IV (Tablo C.1); kauçuk plastik gibi değerlendirilir (B.2.1) | Ayrı veri sayfası (DS 8-3) |
Eşleme nerede kırılır?
Birinci kırılma: paleti saymak. EN 12845 depolanan malı ürün + ambalaj + palet olarak bir bütün sayar ve plastik oranına paleti de katar (B.2.1). NFPA 13 (20.3.2) ve FM DS 8-1 (2.2.9) ahşap paleti varsayar, plastik palette sınıfı yükseltir. Ahşap palet varsayımıyla yapılan hesap, sahada plastik palete geçilince üç standartta da yetersiz kalabilir.
İkinci kırılma: yön. EN 12845'te rulo ürünlerde depolama yönü kategoriyi değiştirir; Tablo C.1'e göre yatay oluklu karton rulosu Kategori III, dikey rulo Kategori IV. NFPA'da bu ayrım aynı keskinlikte yoktur.
Üçüncü kırılma: %5'in üstü. Üç standart da alt eşik olarak %5'i kullanır: EN 12845 M1 için kütlece %5 genleşmemiş ve hacimce %5 genleşmiş plastik (B.2.2), NFPA Class III için aynı %5 sınırları (20.4.3.2), FM Class 3 için ağırlıkça veya hacimce %5 (2.2.4). Ayrışma bu eşiğin üstünde başlar: NFPA kartonlu üründe %15 (kütle) / %25 (hacim) sınırına kadar Class IV der, FM %5'in üstünü doğrudan plastik (UP) sayar, EN ise Şekil B.1 ile M2–M4 arasında ayırır; genleşmiş plastikte FM ve EN %40 hacim eşiğini kullanır (2.2.6.1; B.2.5). Aynı ürün iki standartta iki farklı sınıfa düşebilir.
Kural: eşleme yalnızca ilk yönlendirme içindir. Sınıfı belirledikten sonra hesap seçilen standardın kendi tablosuyla yeniden yapılır. Eşleme tablosundan okuduğunuz yoğunluk-alan değerini doğrudan kullanmak yanlıştır.
Depolama düzeni: EN 12845'in ikinci ekseni
EN 12845'te kategori tek başına yetmez; depolama düzeni (ST1–ST6; 6.3.2) tasarımı belirler. Serbest veya blok istif (ST1) ile palet rafı (ST4) aynı emtiada farklı sonuç verir: rafın dikey kanalları hızlı düşey alev yayılımı üretirken blok istifte yangın yüzeyden yayılır. Bu yüzden Kategori I bir üründe 7,5 mm/dk yoğunlukla ST1'de 5,3 m'ye kadar çıkılırken ST4'te ancak 4,7 m'ye çıkılır (Tablo 4).
Pratik iş akışı
- Ürünü ambalaj ve palet dahil bütün olarak tanımla.
- Plastik içeriğini kütlece ve hacimce ölç (%5 eşikleri ve üstü).
- Seçilen standardın kendi sınıflandırma tablosuna gir.
- Depolama düzenini ve depolama yüksekliğini ekle.
- Yoğunluk-alan veya sprinkler-basınç kombinasyonunu o standarttan oku.
- Teslim dosyasına bir emtia sınıflandırma çizelgesi koy: ürün, ambalaj, palet, sınıf, gerekçe, seçilen yoğunluk.
Bu son adım, sigorta ve denetim sürecinde geri dönüş sayısını en çok azaltan tek sayfadır.
Sık Sorulan Sorular
NFPA Class IV ile EN 12845 Kategori IV aynı mı?
Hayır. NFPA Class IV, kartonlu üründe kütlece %5–15 genleşmemiş veya hacimce %5–25 genleşmiş Group A plastik içeren ya da Group B plastikten yapılmış emtiadır (NFPA 13 20.4.4.1). EN 12845 Kategori IV ise en yüksek kategoridir: genleşmiş plastik (M4), açık genleşmiş plastik yüzey ve PE/PP kasalar bu kategoriye girer (Ek B, G.8.2). Numaralandırma benzer ama içerik farklıdır; proje bazlı kontrol şarttır.
Palet sınıflandırmaya dahil mi?
EN 12845'te evet: plastik oranı hesaplanırken ambalaj ve palet de mala dahil edilir (B.2.1). NFPA 13 (20.3.2) ve FM DS 8-1 (2.2.9) ahşap paleti varsayar; listelenmemiş/onaysız plastik palet kullanılırsa emtia sınıfı yükseltilir. Ahşap palet varsayımıyla yapılan hesap plastik palete geçilince üç standartta da yetersiz kalabilir.
PE/PP plastik kasalar hangi sınıfa girer?
EN 12845'te içeriğinden bağımsız olarak Kategori IV (G.8.2). Palet rafında (ST4) raf içi sprinkler yatayda en çok 1,5 m, düşeyde en çok 2 m arayla gerekir; diğer depolamada yükseklik 3 m ile sınırlıdır ve suya film oluşturucu köpük katkısı eklenir (G.8.3–G.8.5).
Eşleme tablosundaki yoğunluğu doğrudan kullanabilir miyim?
Hayır. Eşleme yalnızca ilk yönlendirme içindir. Sınıf belirlendikten sonra hesap seçilen standardın kendi tablosuyla yeniden yapılmalıdır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirFM Global Property Loss Prevention Data Sheet 8-1 ve 8-9. NFPA 13 (2025) depolama bölümleri ve emtia sınıflandırması. TS EN 12845+A2:2026 malzeme faktörü ve ürün kategorisi ekleri. Eşleme yaklaşıktır; tasarım her zaman seçilen standardın kendi tablosuyla yapılır.