BYKHY Akaryakıt İstasyonu Şartları (Madde 121)

BYKHY Madde 121, akaryakıt servis istasyonu için yönetmeliğin genel sıvı kurallarına ek şartlar koyar: yakıt yalnız yeraltı tankında, tank başına en çok 45.000 litre ve istasyon başına en çok 250.000 litre; dağıtıcı çevresinde tehlike bölgesi ve açıklık yasağı; topraklama; söndürme cihazlarının sayısı ve yeri. Mesafeler ise Ek-13'e bağlanır ve bu ek, elimizdeki iki metin arasında farklı görünen tek yerdir.

Hangi mevzuat? (121/1–2)

Yönetmelikte bulunmayan konularda Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik ile ilgili standart hükümleri uygulanır (121/1). İstasyon kurulurken Ek-13'teki uzaklıklara uyulur ve yeterli havalandırma sağlanır (121/2).

Ek-13 asgari emniyet mesafeleri (Kılavuz s. 266)

Tablonun notları da hükmün parçasıdır:

• Tank mesafesi, tank dış cidarından ölçülen en kısa mesafedir.
• İdari bina (idari, ticari ve sosyal faaliyetler, bakım, elektrik, basınçlı hava ve su üniteleri) bodrum katlı olamaz. Yönetmelikten önce yapılmış istasyonda bodrum varsa girişi ve açıklıkları havalandırma borusu, doldurma ağzı, tank ve dağıtıcılarla aksi cephede olur; girişte eşik ve eşikten sonra dışarı doğru eğim bulunur.
• "Topluma açık yerler": konaklama, tören, ibadet, eğlence, yeme-içme, ulaşım, araç bekleme veya alışveriş için 50 ya da daha fazla kişinin toplanabildiği bina ve bölümler.
• Not a: topluma açık yerlere ve hastane ile okul arsa sınırına olan mesafeler mevcut istasyonlarda %60 azaltılır; istasyonda yalnız motorin tankı varsa yeni istasyonlarda %50 azaltılabilir.
• Not b: pencere, kapı, klima, aydınlatma gibi hiçbir açıklığı olmayan bina cephesine mesafe 0 m olabilir. Nefeslik ağzı çatı veya elemanlarından en az 3,6 m yüksekte olmalı, toplam yükseklik 9 m'yi aşmamalıdır.

Nefeslik için iki ölçü birlikte okunur: Madde 120/2-ğ havalandırma borusunun zeminden en az 4 m yüksekte açık havaya çıkmasını, Ek-13 notu ise çatıdan en az 3,6 m yükseğe çıkmasını ve 9 m'yi aşmamasını ister. Kılavuz, LPG ikmal istasyonları için de aynı Ek-13 mesafelerine yollar (Madde 110/1, s. 183).

İstasyon düzeni (121/3–4)

Hacim sınırının pratik sonucu: 250.000 litrelik toplam, 45.000 litrelik tanklarla en çok 5 tam tank ve bir küçük tank demektir (5 × 45.000 = 225.000 litre). 50.000 litrelik bir tank, toplam sınırın altında kalsa bile tank başı sınırı aşar.

Söndürme cihazları (121/4-g)

Tekerlekli cihazların yerleşimi bir halka tanımlar: tanker boşaltımı sırasında doldurma ağzındaki bir yangına müdahale eden kişi, alevin hemen yanında olmayan ama 25 m'den uzak da olmayan bir cihaza ulaşabilmelidir. Yönetmelik istasyon için sabit köpüklü sistem istemez; köpükle ilgili genel yaklaşım Madde 98 ve 122 yazısında.

Kılavuz'un dolum notu

Kılavuz, Madde 117'nin 1. bölge hükmünün altına akaryakıt istasyonu için bir not ekler: dolum noktasında ve yeraltı depolarının dolumu sırasında dolum ağzı çevresinde buhar toplanması ve sızıntı riskine karşı patlama ve kıvılcım güvenlikli sistemler kullanılmalı, buhar tutucu ve topraklama gibi tedbirler alınmalıdır (s. 192).

Sık yapılan hatalar

• Mesafeyi yalnız Ek-13'ten okumak. Ek-13'ün durumu iki metinde farklıdır; yürürlükteki metni ve TS 12820'yi birlikte kontrol edin.
• Yerüstü tank önermek. Madde 121/4-a istasyonda yalnız yeraltı tankına izin verir.
• Dağıtıcı yanına rögar koymak. 5 m içinde alt kota giden açıklık olmaz.
• Tekerlekli cihazı doldurma ağzının dibine koymak. En az 7 m uzakta olmalıdır.

Tank örtüsü, havalandırma ve dolum yeri bölgeleri için Madde 120 yazısına, ABD yaklaşımıyla bir istasyon örneği için NFPA 30A yazısına bakın.

Sık Sorulan Sorular

Akaryakıt istasyonunda en çok ne kadar yakıt depolanabilir?

Madde 121/4-b'ye göre tanklar betonarme havuz içine yerleştirilir; tank başına 45.000 litreyi geçmemek şartıyla bir istasyonda toplam 250.000 litre akaryakıt depolanabilir. Yakıt yalnız Madde 120/2'deki yeraltı tanklarında tutulur.

Akaryakıt istasyonunda kaç yangın söndürme cihazı olmalı?

Madde 121/4-g'ye göre her dağıtıcı adasının yanında ve her binada en az 1 adet 6 kg kuru kimyevi tozlu cihaz; ayrıca doldurma ağzına 7 m'den yakın ve 25 m'den uzak olmayan farklı yerlerde en az 89 B etkili 2 adet 50 kg tekerlekli kuru kimyevi tozlu cihaz.

Ek-13 yürürlükte mi?

2015'e kadar işlenmiş konsolide metinde Ek-13'ün kaldırıldığı ve TS 12820'ye atıf yapıldığı yazar. Aralık 2024 Kılavuzu ise Ek-13'ü tam tablo olarak verir (s. 266). Projede yürürlükteki son metni Resmî Gazete'den kontrol edin.

Akaryakıt pompası çevresinde tehlike bölgesi ne kadardır?

Madde 121/3'e göre ikmal kolonunun içi 1. bölge, orta noktasından 1 m yarıçaplı çevresi kolon yüksekliğine kadar 2. bölgedir. Ayrıca 5 m yarıçap içinde alt kotlara giden kanal, boru ve tesisat açıklığı bulunmaz (121/4-e).

İstasyonun idari binasında bodrum kat olabilir mi?

Kılavuz'daki Ek-13 notuna göre idari bürolarda bodrum katı bulunamaz. Yönetmelikten önce yapılmış istasyonda bodrum varsa girişi ve açıklıkları tank, doldurma ağzı, havalandırma borusu ve dağıtıcılarla aksi cephede olur ve girişte eşik bulunur.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir