Bir köpük sisteminin sahada nasıl kurulacağı, önce kağıt üzerinde kabul görür. NFPA 11-2024 bu kağıt tarafını Bölüm 9'da, "Şartname ve Planlar" başlığıyla toplar. Bölüm kısadır ama onayın, kurulumun ve kabulün dayandığı dosyayı tanımlar. Köpüklü su sprinkler ve sprey sistemlerinin çalışma planları (6.3) ile basınçlı havalı köpük sistemlerinin plan ve şartnamesi (8.18) de bu bölüme bağlanır.
Kabul testlerini NFPA 11 Kabul Testleri, kurulum ve hesap adımlarını Köpüklü Sistem Kurulumu yazısında anlattık. Burada yalnız dosyanın kendisi var: kim hazırlar, ne zaman onaya gider, içinde ne bulunur. Madde numaraları NFPA 11-2024 sayfa görüntülerinden okunmuştur. Gemi sistemlerinde Bölüm 9, açıkça atıf yapılmadıkça uygulanmaz (11.1.2).
Onay sırası (9.1, 6.2.6)
Planlar kurulumdan önce ya da mevcut bir sistemde değişiklik yapılmadan önce yetkili makama onaya sunulur (9.1). Onaylı plandan sapmak için makamın izni gerekir (9.1.1). Köpüklü su sprinkler ve sprey bölümü sırayı biraz daha başa çeker: sistem tasarlanmadan önce makama danışılır (6.2.6.1). Bütün plan ve şartname kurulumdan önce onaylanır; sistemde kullanılacak cihaz ve malzemeler ile konsantre seçimi de makamla konuşulur (6.2.6.2). Ekipman ve konsantre, amaçlanan uygulama için onaylı olur (6.2.6.3).
Ek A.9.1 (açıklayıcı) iyi uygulama olarak mal sahibinin ya da temsilcisinin temel tehlikeyi veya değişikliği makamla önceden gözden geçirip koruma fikri için ön onay almasını önerir. Söndürücü maddenin vereceği zarar da seçimde değerlendirilir; yenilebilir yağ tankları gibi köpükle kirlenmenin kaybı büyüteceği durumlarda madde türü makamla konuşulur.
Şartname (9.2)
Köpük sistemi için şartname hazırlanır ve en az üç şeyi içerir (9.2):
- Yetkili makamın kim olduğu ve plan sunumunun gerekip gerekmediği (9.2.1).
- Kurulumun bu standarda uyacağı ve makamın onayını alacağı (9.2.2).
- Makamın onayı için gereken özel testler (9.2.3).
Ek A.9.2.3 (açıklayıcı), standardın ötesinde ama makamın istediği testlerin maliyetinin hesaba katılmasını ve şartnamede bu maliyetin nasıl karşılanacağının yazılmasını önerir. Bu, kabul gününde "bu testi kim ödeyecek" tartışmasını baştan kapatır.
Planlar: kim hazırlar, nasıl çizilir (9.3.1, 9.3.2)
Planların hazırlanması yalnız tam deneyimli ve sorumlu kişilere bırakılır (9.3.1). Paftalar belirtilen bir ölçekte çizilir ya da ölçülendirilir (9.3.2); ayrıca bütün paftalarda ölçeğin grafik gösterimi bulunur (9.3.3(15)).
Planda bulunacak 33 bilgi (9.3.3)
9.3.3, planların içermesi ya da planlara eşlik etmesi gereken bilgileri uygulanabildiği ölçüde 33 kalemde sayar. Aşağıdaki animasyon dosyanın bölümlerini sırayla doldurur; üçüncü bölümde 33 kalemin her birine dokunarak içeriğini görebilirsiniz.
Kalemleri okumayı kolaylaştırmak için altı gruba ayırdık (gruplama bize aittir):
- Kimlik ve çizim: mal sahibi ve kullanıcı, açık adres, kuzey yönü, tam yükseklik kesit ya da şema (set ve tank yapısı dahil), grafik ölçek, yüklenicinin adı ve adresi (1–4, 15, 16).
- Su kaynağı: besleme ana hattının çapı, kör uç mu ring mi olduğu, debi testi sonuçları ve test hidrantına göre kot; diğer su kaynakları; geri akış önleyici; hidrantlar ve testte kullanılan statik ve artık hidrantlar; itfaiye bağlantıları; su ihtiyacı (5, 6, 18–20, 25).
- Boru ve ekipman: boşaltma cihazlarının marka ve modeli, boru tipi ve et kalınlığı, nominal çap ve kesim boyları, fitting, kaynak ve büküm yerleri, askı ve destekler, vanalar, drenaj ve test bağlantıları, yıkama düzenlemeleri, bütün ekipmanın kapasitesi ve yerleri (7–13, 30, 31).
- Tehlike ve köpük: tehlikenin fiziksel ayrıntıları, konsantre tipi ve yüzdesi, gerekli çözelti oranı, daldırma hacmi, konsantre miktarı, gerekli hava miktarı ve basınçlı havalı köpük akış raporu (21–24, 26, 28, 29).
- Hesap: hidrolik veri plakası bilgisi, hesap sayfalarıyla eşleşen referans noktaları ve hidrolik hesaplar (14, 17, 27). Ek A.9.3.3(27) (açıklayıcı) hesap yöntemi için NFPA 13 Bölüm 23'e yönlendirir; NFPA 11 yöntemi oraya bırakır.
- Elektrik ve özel: şematik bağlantı şeması ve özel özelliklerin açıklaması (32, 33).
"Uygulanabildiği ölçüde" ifadesi önemlidir: daldırma hacmi, hava miktarı ya da basınçlı havalı köpük raporu her sistemde anlam taşımaz. Ama kalemin neden boş kaldığı dosyada belli olmalıdır.
Pompa verileri (9.3.4, 9.3.6)
Pompa, sürücü, kontrol paneli, güç beslemesi, fittingler, emiş ve basma bağlantıları ile emiş koşullarını anlatan eksiksiz plan ve veriler, mühendis ya da yüklenici tarafından kurulumdan önce makamın onayına sunulur (9.3.4). Pompaların basma yüksekliği, debi, verim ve fren gücü eğrilerini yüklenici verir (9.3.6).
Hidrolik hesap formları (9.3.7)
Hidrolik hesap üç formdan oluşur: özet sayfa, ayrıntılı çalışma sayfaları ve grafik sayfası (9.3.7.1).
- Özet sayfa (9.3.7.2): tarih, konum, mal sahibi, bina numarası, tehlikenin tanımı, yüklenici ya da tasarımcı, onaylayan makam; tasarım şartları (uygulama alanı, en düşük oran, çıkış başına uygulama, köpük odası ya da cihaz başına alan, süre); iç hortum, dış hidrant ve maruziyet koruması payı dahil toplam köpük ihtiyacı; gerçek boşaltma koşulları ve her oranlayıcının izin verilen debi aralığı. Ek A.9.3.7.2(10) (açıklayıcı), gerçek boşaltma koşullarının mevcut su kaynağına dengelenmiş hesaba dayandığını belirtir.
- Ayrıntılı sayfalar (9.3.7.3): sayfa numarası, cihaz tanımı ve K katsayısı, referans noktaları, debi, boru çapı ve boyları, fitting eşdeğer boyları, birim ve toplam sürtünme kaybı, kot farkı, her noktada gerekli basınç, hesaba katıldıysa hız basıncı ve açıklayıcı notlar.
- Grafik sayfa (9.3.7.4): Q1,85 ölçekli kağıtta su kaynağı eğrisi, köpük sistemi talebi ve varsa hortum payı.
- Su kaynağı analizi (9.3.7.5): kaynaktaki düğüm etiketi, statik ve artık basınç, mevcut debi, toplam talep akarken mevcut basınç, toplam hesaplanan talep, bu talep için gerekli basınç, kaynağa dengelenmiş toplam debi ve dengelenmiş basınç.
Sahada değişiklik (9.1.1, 9.3.5)
Saha koşulları sistem performansını etkileyen bir değişikliği zorunlu kılarsa revize "uygulandığı gibi" planlar makama onaya verilir (9.3.5). Performansı etkilemeyen küçük farklar için de onaylı plandan sapma izne bağlıdır (9.1.1). Kabul gününe kadar dosya ile saha aynı hale getirilmelidir; çünkü kabulde ilk bakılan şey budur.
Kabule hazırlık ve işaretleme (12.1 ve Bölüm 4)
Kabulde sistem, onaylı plan ve şartnameye göre kurulduğu gözle doğrulanır (12.1.1). Kurulum planına uygunluk, boru sürekliliği, geçici körlerin sökülmesi, vana, kumanda ve manometrelere erişim ve varsa buhar contalarının doğru takılması kontrol edilir (12.1.2). Cihazlarda tanıtım ve kullanım talimatı aranır (12.1.3). Dosyada tanımlanması gereken işaretlerin bazıları şunlardır:
- Oranlama sisteminde, konsantre kaybını ve sistem hasarını önlemek için doğru kapatma sırasını anlatan levha (4.3.2.3.1.3).
- Orifis plakasının tırnağında ya da etiketinde kalıcı orifis çapı ve akış özelliği yöne bağlıysa akış yönü işareti (4.5.2.4).
- Basınç düşürücü deluge vana kullanılıyorsa ayar basıncını gösteren, hava koşullarına dayanıklı kalıcı levha (4.7.6.6).
- Köpüklü su baskın ve sprey sistemlerinde genel bilgi levhası (12.9.7); ayrıntısı kabul testleri yazısındadır.
Kontrol listesi
| Madde | Dosyada ne olmalı | Ne zaman |
|---|---|---|
| 6.2.6.1 | Tasarım öncesi makamla görüşme kaydı | Tasarımdan önce |
| 6.2.6.2, 6.2.6.3 | Cihaz, malzeme ve konsantre seçiminin makamla konuşulması; uygulamaya uygun onaylar | Tasarım sırasında |
| 9.2.1 | Şartnamede yetkili makam ve plan sunumu gerekip gerekmediği | Şartname |
| 9.2.2 | Standarda uyum ve makam onayı ifadesi | Şartname |
| 9.2.3 | Makamın istediği özel testler (Ek A.9.2.3: maliyetin karşılanma biçimi) | Şartname |
| 9.3.1 | Planı hazırlayanın deneyimi ve sorumluluğu | Plan |
| 9.3.2, 9.3.3(15) | Ölçek ya da ölçü; her paftada grafik ölçek | Plan |
| 9.3.3(1)–(33) | 33 kalemlik bilgi, uygulanabildiği ölçüde | Plan |
| 9.1 | Planın kurulum ya da değişiklikten önce onaya sunulması | Kurulumdan önce |
| 9.3.4 | Pompa, sürücü, kontrol paneli, güç ve emiş koşulları verisi | Kurulumdan önce |
| 9.3.6 | Pompa eğrileri: basma yüksekliği, debi, verim, fren gücü | Kurulumdan önce |
| 9.3.7.1–9.3.7.5 | Özet sayfa, ayrıntılı sayfalar, Q1,85 grafik, su kaynağı analizi | Plan ile |
| 9.1.1 | Onaylı plandan her sapma için makam izni | Kurulum sırasında |
| 9.3.5 | Performansı etkileyen değişiklikte revize "uygulandığı gibi" planlar | Kurulum sonunda |
| 12.1.1–12.1.3 | Onaylı plan ve şartnameyle gözle karşılaştırma; cihaz tanıtım ve talimatları | Kabulde |
| 4.3.2.3.1.3 | Oranlama sisteminde kapatma sırası levhası | Kabulden önce |
| 4.5.2.4, 4.7.6.6 | Orifis plakası işareti; ayar basıncı levhası | Kabulden önce |
Dosyayı teslim etmeden önce sorulacaklar. Şartname yetkili makamı adlandırıyor ve özel testleri yazıyor mu (9.2.1, 9.2.3)? Plandaki hidrolik referans noktaları hesap sayfalarıyla eşleşiyor mu (9.3.3(17))? Her oranlayıcının izin verilen debi aralığı özet sayfada mı (9.3.7.2(11))? Pompa eğrileri ve emiş koşulları onaya gitti mi (9.3.4, 9.3.6)? Sahadaki değişiklikler revize planlara işlendi mi (9.3.5)?
Hesap tarafı için NFPA 11 Tasarım Kriteri Hesabı, sistem seçimi için Köpüklü Söndürme Sistemi Tasarım Rehberi kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
NFPA 11'e göre köpük sistemi planı ne zaman onaya sunulur?
Kurulumdan önce ya da mevcut sistemde değişiklik yapılmadan önce yetkili makama sunulur (9.1). Köpüklü su sprinkler ve sprey sistemlerinde makama tasarımdan önce de danışılır ve bütün plan ve şartname kurulumdan önce onaylanır (6.2.6.1, 6.2.6.2).
Köpük sistemi planında hangi bilgiler bulunmalı?
9.3.3 uygulanabildiği ölçüde 33 kalem sayar: kimlik ve konum, su kaynağı ve debi testi, boru, fitting ve askılar, vanalar ve test bağlantıları, tehlikenin ayrıntıları, konsantre tipi ve yüzdesi, çözelti oranı, su ve konsantre miktarı, hidrolik hesap, ekipman kapasiteleri, elektrik şeması ve özel özellikler.
NFPA 11 hidrolik hesabı hangi formlardan oluşur?
Özet sayfa, ayrıntılı çalışma sayfaları ve Q^1,85 grafik sayfası (9.3.7.1). Ayrıca su kaynağı analizi verilir (9.3.7.5). Özet sayfada her oranlayıcının izin verilen debi aralığı da yer alır (9.3.7.2(11)).
Sahada plandan farklı bir değişiklik gerekirse ne yapılır?
Onaylı plandan sapmak yetkili makamın iznine bağlıdır (9.1.1). Değişiklik sistem performansını etkiliyorsa revize "uygulandığı gibi" planlar onaya sunulur (9.3.5).
Gemi köpük sistemlerinde NFPA 11 Bölüm 9 geçerli mi?
Açıkça atıf yapılmadıkça hayır. Bölüm 11'e göre Bölüm 4, 5, 7 ve 9 gemi sistemlerine uygulanmaz (11.1.2).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 11, Standard for Low-, Medium-, and High-Expansion Foam, 2024 baskısı: 4.3.2.3.1.3 (s. 11-14); 4.5.2.4 (s. 11-15); 4.7.6.6 (s. 11-18); 6.2.6, 6.3 (s. 11-30); 8.18 ve 9.1–9.3.3(10) (s. 11-44); 9.3.3(11)–9.3.7.5 (s. 11-45); 11.1.2 (s. 11-47); 12.1 (s. 11-51); 12.9.7 (s. 11-56); Ek A (açıklayıcı): A.9.1 (s. 11-98), A.9.2.3, A.9.3.3(27), A.9.3.7.2(10) (s. 11-99). NFPA 11 dışında kaynak kullanılmamıştır; NFPA 13 yalnız Ek A'nın yönlendirdiği belge olarak anılmıştır. 9.3.3 kalemlerinin gruplanması bu yazınındır. Bağlayıcı metin standardın kendisi ve yetkili makamın kararıdır.