Cold soldering, ilk açılan sprinklerin suyunun komşu sprinkleri soğutarak onun açılmasını engellemesidir. Sonuç sezgiye aykırıdır: sprinkler ne kadar sık dizilirse koruma o kadar iyi olmaz — tam tersi olur.
Ne oluyor?
Bir sprinkler açıldığında yalnız aşağı doğru su püskürtmez; damlacıkların bir kısmı yana savrulur ve komşu sprinklerin termal elemanını ıslatır. Islanan cam ampul veya lehim, çevresindeki sıcak gazdan ısı alsa bile buharlaşma soğutması nedeniyle açılma sıcaklığına ulaşamaz. Yangın büyürken o sprinkler sessiz kalır.
Tasarım hidrolik olarak belirli sayıda sprinklerin çalışmasını varsayar. Bir kısmı hiç açılmazsa yangın tasarım alanının dışına kaçar ve sistem yetişemez.
EN 12845 kuralı
İki sprinkler arasındaki minimum mesafe 2,0 metredir. Bu değerin altına yalnız üç durumda inilebilir:
- Aralarına 200 mm × 150 mm baffle (perde) konursa,
- Raf içi ara seviye sprinklerlerinde,
- Yürüme merdiveni ve asansör boşluğu gibi özel uygulamalarda.
NFPA 13 aynı fiziği 6 ft (1,83 m) minimum mesafeyle ifade eder ve tam yükseklikli engel veya baffle ile altına inilmesine izin verir. Sayılar farklı, mantık aynıdır.
Baffle nedir? İki sprinkler arasına yerleştirilen küçük metal perdedir. Yandan savrulan damlacığın komşu ampule ulaşmasını fiziksel olarak keser. Sonradan eklenen bir sprinkler yüzünden mesafe 2 m'nin altına düştüyse baffle en pratik çözümdür.
Sahada nerede karşılaşılır?
- Tadilat sonrası eklenen sprinklerler. Bir bölme duvarı kaldırıldığında veya kanal geçtiğinde eklenen kafa, mevcut kafaya 1,5 m yaklaşabilir.
- Engel altına konan ek sprinkler. Geniş bir HVAC kanalının altına atılan kafa, kanalın diğer tarafındaki kafaya çok yakın kalabilir.
- Dar koridor. Koridorun iki ucundaki kafalar arası mesafe kısa kalabilir.
- Asansör ve merdiven boşlukları. Kot farkı yüzünden mesafe planda uzun görünse de gerçekte kısa olabilir.
Ters yönlü hata: su kalkanı
Aynı problem düşey yönde de görülür. Rafta veya delikli platform altında çalışan bir sprinkler, üstündeki sprinklerin suyuyla ıslanır. Bunun için EN 12845 minimum 0,075 m çapında metal su kalkanı (water shield) zorunlu kılar. Raf içi sprinklerlerde su kalkanının unutulması, denetimde sık rastlanan bir bulgudur.
Kontrol listesi
- Çizimde 2 m'nin altına düşen sprinkler çifti var mı?
- Varsa baffle konuldu mu, ölçüsü doğru mu?
- Raf içi ve platform altı sprinklerlerde su kalkanı var mı?
- Tadilatta eklenen kafalar mesafe kuralına göre kontrol edildi mi?
- Upright sprinkler ile destek arası en az 0,15 m mi?
Sık Sorulan Sorular
Sprinklerler arası minimum mesafe kaç metre?
EN 12845'te 2,0 metre. Altına yalnız 200 mm × 150 mm baffle konulursa, raf içi ara seviye sprinklerlerinde ve merdiven/asansör boşluğu gibi özel uygulamalarda inilebilir.
Cold soldering neden tehlikeli?
Tasarım belirli sayıda sprinklerin çalışmasını varsayar. Komşu sprinkler ıslanıp açılmazsa yangın tasarım alanının dışına kaçar ve sistem yetişemez.
Baffle ölçüsü nedir?
EN 12845 iki sprinkler arasına 200 mm × 150 mm ölçüsünde baffle konulmasını şart koşar. Sonradan eklenen kafa yüzünden mesafe kısaldıysa en pratik çözümdür.
Su kalkanı ne zaman gerekir?
Rafta veya delikli platform/zemin altında çalışan sprinklerde. Üstteki sprinklerin suyu alttakinin termal elemanını ıslatmamalı; minimum 0,075 m çapında metal kalkan zorunludur.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 86+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirBS EN 12845:2015+A1:2019 · EN 12259-1 · EN 12259-13 · NFPA 13 (2025) · FM Global DS 8-9. Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır.