Lastik, emtia sınıflarının dışında, kendi kurallarıyla korunan özel bir depolama türüdür. Yangını geç başlar ama bir kez geliştiğinde çok yüksek ısı, yoğun duman ve söndürülmesi zor bir yangın yükü oluşturur.

Hızlı başvuru

ÖzellikDeğer
Emtia türüÖzel emtia: kauçuk lastik
İstif şekilleriYan yatık (on-side), dik/tabanı üzerinde (on-tread), örgülü (laced), paletli veya taşınabilir raf, sabit raf
Belirleyici değişkenlerİstif şekli, istif yüksekliği, tavan yüksekliği, koridor genişliği
NFPA 13 kriterleriCMDA Tablo 21.7.1(a); CMSA Tablo 22.6; ESFR Tablo 23.5; raf içi 25.4.2.5
Hortum payı ve süre (Tablo 20.15.2.6)CMDA 750 gpm (2850 L/dk), 180 dk; CMSA 500 gpm (1900 L/dk), 180 dk; ESFR 12 sprinklere kadar 250 gpm (950 L/dk), 60 dk, 12–20 sprinkler 500 gpm (1900 L/dk), 120 dk
FM GlobalDS 8-3 Rubber Tire Storage
Tipik korumaTavan sprinkleri (özel kriterler); belirli düzenlerde ESFR; raflarda gerektiğinde raf içi

Tanım

NFPA 13-2025 20.4.9 bu kapsamda binek araç, kamyon, otobüs, uçak, römork, tarım ve iş makinesi gibi araçlara ait havalı (pnömatik) lastiklerin depolanmasını ele alır. Lastikler Sınıf I–IV veya plastik tablolarıyla değil, istif şekline ve yüksekliğine göre tanımlanan özel kriterlerle korunur. Kauçuk ve karbon siyahı yüksek enerjili yanar; lastiğin toroid şekli ise istif içinde suyun ulaşamadığı boşluklar yaratır.

Tipik örnekler

  • Lastik bayileri ve dağıtım merkezleri
  • Lastik üretim tesislerinin mamul depoları
  • Filo ve otobüs işletmelerinin yedek lastik depoları
  • Kaplama (retread) tesislerinin karkas depoları

İstif şekli korumayı nasıl değiştirir?

Lastik depolamasında ‘sınıf’ yerine istif şekli belirleyicidir. Yan yatık istif, lastikleri üst üste kule gibi dizer; tabanı üzerinde (dik) istif ise lastikleri yan yana sıralar. Örgülü istif, lastiklerin birbirinin içine geçecek şekilde açılı yerleştirilmesidir ve baca etkisi farklıdır. Palet veya taşınabilir raflardaki lastikler ayrıca değerlendirilir. Aynı depoda istif şekli değiştiğinde, örneğin yan yatıktan örgülüye geçildiğinde, gereken koruma da değişir. Lastiğin üzerindeki streç film veya plastik sargı ek yangın yükü getirir.

Koruma yaklaşımı

NFPA 13 lastik depolaması için istif şekli ve yüksekliğine göre tavan sprinkler kriterleri ve su kaynağı gereksinimleri verir; bazı düzenlerde ESFR sprinklerlere de izin verilir. Lastik yangınları uzun süre devam edebildiği için su kaynağı süresi ve hortum payı genel depolamadan farklıdır: Tablo 20.15.2.6'ya göre CMDA'da 750 gpm (2850 L/dk) hortum payı ve 180 dakika, CMSA'da 500 gpm (1900 L/dk) ve 180 dakika istenir. ESFR'de 12 sprinklere kadar 250 gpm (950 L/dk) ve 60 dakika, 12–20 sprinklerde 500 gpm (1900 L/dk) ve 120 dakikadır; açık çelik veya paletli taşınabilir raflarda 25 ft (7,6 m) istif ve 30 ft (9,1 m) bina yüksekliğine kadar K14.0 (K200) veya K16.8 (K240) ESFR ile süre 180 dakikadır. 5 ft (1,5 m) yüksekliğe kadar zemin üstü lastik istifinde 250 gpm (950 L/dk) ve 120 dakika yeterlidir. Yüksek istiflerde tavan sprinklerinin yangını kontrol etmesi zorlaştığından raf içi sprinkler veya istif yüksekliğinin sınırlanması gündeme gelir. Koridor genişliği ve istif blok büyüklüğü de yangının yayılmasını etkiler.

FM Global karşılığı

FM Global, lastik depolamasını ayrı bir veri föyünde, DS 8-3 Rubber Tire Storage kapsamında ele alır. FM'in istif şekli tanımları ve koruma tabloları NFPA'dan farklıdır; FM onaylı tesislerde bu föy esas alınır. Genel emtia çerçevesi için DS 8-1 yazısına bakabilirsiniz.

Emtia sınıfı, depoya bugün ne girdiğine bağlıdır. Tasarım raporunda kabul edilen emtia ve istif düzeni yazılı olarak kayda geçmeli, işletme değiştiğinde yeniden kontrol edilmelidir. Sınıfların genel çerçevesi için NFPA 13 emtia sınıflandırması yazısına, ESFR'in uygulanabilirliğini hızlıca kontrol etmek için ESFR uygunluk kontrolü aracına bakın.

Sahada sık yapılan hatalar

  1. Lastikleri Grup A plastik tablolarıyla tasarlamak; lastik kendi kriterlerine sahiptir.
  2. Depoda istif şeklinin (yan yatık, dik, örgülü) zamanla değiştiğini fark etmemek.
  3. İstif yüksekliğini sprinkler tasarımındaki sınırın üzerine çıkarmak.
  4. Koridorları lastik yığınlarıyla kapatıp yangın yayılma yolunu kısaltmak.
  5. Su kaynağı süresini genel depolama değerleriyle hesaplamak.

Sık Sorulan Sorular

Lastik deposu hangi emtia sınıfındadır?

Lastikler Sınıf I–IV veya plastik grupları içinde sınıflanmaz; NFPA 13 havalı lastiklerin lastik depolama kriterleriyle korunmasını ister (20.4.9) ve istif şekline ve yüksekliğine dayanan özel kriterler verir.

Lastik deposunda ESFR kullanılabilir mi?

Belirli istif şekillerinde ve yüksekliklerde evet; kriterler Tablo 23.5'tedir. Uygunluk; istif şekli, tavan yüksekliği ve engellere göre standarttan kontrol edilmelidir.

Lastik yangını neden bu kadar zor söndürülür?

Kauçuk yüksek enerjiyle yanar, eriyerek akar ve lastiğin iç boşlukları suyun yanan yüzeye ulaşmasını engeller. Bu yüzden erken ve yeterli yoğunlukta müdahale kritiktir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 13, Standard for the Installation of Sprinkler Systems (2025 baskısı) · FM Global Property Loss Prevention Data Sheets (FM Global DS 8-3; bu föy doğrulama kaynaklarımız arasında değildir). Bu sayfa tanımları kendi sözlerimizle özetler; tasarım yoğunlukları, alanlar ve yükseklik sınırları için standardın yürürlükteki baskısı ve yetkili makamın kararı esastır.