BYKHY Madde 84: Algılama Sistemi Test ve Bakımı

BYKHY yangın algılama sistemlerinin test ve bakımını tek bir maddede, Madde 84'te düzenler ve bu madde iki fıkradan ibarettir. Periyot, test yöntemi ya da form vermez; bunları "ilgili standartlara" bırakır. Maddenin asıl söylediği, sorumluluğun kimde olduğudur. Bu yazı Madde 84'ü, sorumluluğu tamamlayan Madde 6, 67/3 ve 74/3 ile ve Kılavuz'un kabul aşaması için verdiği kontrol listesiyle birlikte anlatır.

Madde 84: iki fıkra

84/1. Yönetmelikte öngörülen acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibinin ve yöneticinin, ya da bunların sorumluluğunu yazılı olarak devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğunda, ilgili standartlarda belirtilen ve sistemin gerektirdiği periyodik kontrol, test ve bakıma tabi tutulur.

84/2. Kabul işlemlerinde de aynı hususlara uyulur. Yani sistem, kullanıma alınmadan önce aynı standartların öngördüğü kontrol ve testlerden geçer.

Fıkradan üç sonuç çıkar. Birincisi, yükümlü bina sahibi ve yöneticidir; bakım firması bu yükümlülüğü yalnız sözleşmeyle üstlenmez, sorumluluğun yazılı olarak devredildiği bir bina yetkilisi gerekir. İkincisi, ölçüt "ilgili standartlar"dır; algılama sistemi TS EN 54'e göre kurulduğu için (74/1) periyot ve yöntem o serinin bakım hükümlerinden gelir, NFPA 72'ye göre tasarlanmış bir sistemde o standardın test ve bakım bölümünden. Üçüncüsü, kapsam yalnız algılama değildir: acil aydınlatma ve yönlendirme de aynı fıkradadır.

Kim neden sorumlu: Madde 6

Madde 84 işletme dönemini anlatır; Madde 6 ise tasarımdan işletmeye bütün zinciri. Aşağıdaki tablo 6/2'nin aktif yangın güvenlik sistemleri için kurduğu sorumluluk ayrımını özetler.

Madde 6 projeyi de düzenler: binaların yangın algılama ve söndürme projeleri tesisat projelerinden ayrı hazırlanır ve ruhsat vermeye yetkili mercilerce onaylanarak uygulanır (6/4); bu merciler algılama projelerinin ve uygulamalarının yönetmeliğe uygunluğunu denetler (6/5); sigorta şirketleri de yangın sigortası talebi aldıkları binalarda yönetmeliğe uyulup uyulmadığını kontrol etmekle yükümlüdür (6/6). Elektrik tarafında Madde 67/3 aynı ilkeyi tekrar eder: algılama ve uyarı sistemlerinin tasarımı ve uygulaması ruhsat veren idarenin onayına tabidir; periyodik kontrol, test ve bakımı bina sahibi veya yöneticisi ya da yazılı yetki devrettikleri bina yetkilisi yaptırır. Onay süreci için yangın projesi onay süreci yazısına bakın.

Bakım dönemlerinde koruma: 74/3 ve 75/6

Bakım ve arıza, sistemin kısmen ya da tamamen devre dışı kaldığı zamanlardır. Madde 74/3, sistem herhangi bir nedenle devre dışı kalırsa yeniden çalışana kadar korumasız kalan bölgelerin ek güvenlik personeliyle denetlenmesini ve gerekli tedbirin alınmasını ister. Bu, bakım planına yazılması gereken bir işletme kuralıdır: hangi zon ne kadar süre kapalı kalacak, o sürede kim nerede devriye gezecek, sistem kim tarafından yeniden devreye alınacak.

Madde 75/6 ise testin fiziksel ön koşulunu koyar: bütün algılayıcılar periyodik test ve bakım için ulaşılabilir olmalıdır. Yüksek tavanlarda, raf aralarında ya da kapalı tavan arkasındaki algılayıcılar için test erişimi tasarım aşamasında çözülmezse, 84/1'deki yükümlülük işletmede yerine getirilemez.

Duman kontrol tarafında benzer bir hüküm 85/4'tedir: her türlü sistemin kabul testi, periyodik kontrol, test ve bakımı yapılır; duman kontrol tesisatı binanın yangın sorumlusunun gözetiminde test ve bakıma tabi tutulur. Alarm sistemiyle bağlantılı sebep–sonuç işlevleri bu yüzden birlikte denenmelidir; bkz. 78–80 entegrasyon yazısı.

Kılavuz'un notları

İşletme süresince (s. 136). Kılavuz, Madde 84/1'e şu notu ekler: yapıda tahliye, algılama ve söndürme sistemlerinin tümü, yapı kullanıldığı sürece kurulum amacına uygun biçimde etkin ve çalışır hâlde tutulur. Bu amaçla bina yetkilisi belli aralıklarla bütün sistemlerin çalıştığını kontrol ettirir ve söndürme sistemlerinin testlerini yaptırır. Bu kontrol, bakım ve testlere ait bilgi ve belgelerin, bir acil durumda yetkili birimlere sunulmak üzere bina sahibi, yönetimi veya sorumlusu tarafından güvenli bir yerde tutulması uygun olur.

Kabul aşamasında (s. 136–137). Kılavuz, 84/2 için yapı kullanma izni aşamasında ilgili idarenin bakacağı konuları listeler. Algılamayla ilgili olanlar ve onlara komşu olanlar:

• yangın algılama sistemleri ile bu sistemlerde kullanılan cihaz, kablo ve benzeri ekipmanın mevzuata uygunluğu ve etkin çalışır durumda olması;
• duman kontrol sistemlerinin ilgili bütün hacimler için mevzuata uygun kurulması ve çalışması;
• acil durum asansörlerinin yangında mevzuata uygun kurulup çalışması;
• söndürme sistemlerinin projeye ve mevzuata göre uygulanması, çalışması ve pompa gruplarının uygun tipte ve çalışır olması;
• itfaiye ve acil durum ekiplerinin bir acil durumda tahliye ve söndürme projelerine ve bina bilgilerine güvenli şekilde ulaşabilmesi.

Kılavuz bu kontrollerin yapılmasını, gerekli testlerin uygulanmasını ve sistemlerin projesinde öngörüldüğü gibi çalışıp çalışmadığının belirlenmesini binanın işletmeye alınması aşamasında gerekli sayar.

Bina yetkilisi için kayıt listesi

Yönetmelik bir form vermez; aşağıdaki liste maddelerin yükümlülüklerinden türetilmiştir ve her biri bir maddeye dayanır.

Periyotların kendisi (günlük, aylık, yıllık kontroller ve hangi cihazın nasıl deneneceği) yönetmelikte yoktur; ayrıntı TS EN 54 serisinin planlama, devreye alma ve bakım hükümlerinde ve NFPA 72'nin test ve bakım bölümündedir. Binanın acil durum ekipleri ve tatbikat yükümlülükleri için yangın güvenliği yönetimi yazısına bakın.

Sık Sorulan Sorular

Yangın alarm sisteminin bakımından BYKHY'ye göre kim sorumlu?

Madde 84/1'e göre bina sahibi ve yönetici ya da bunların sorumluluğu yazılı olarak devrettiği bina yetkilisi. Madde 67/3 aynı ilkeyi elektrik tesisatı için tekrar eder. İşletmeden kaynaklanan arızada işletmeci kuruluş da sorumludur (6/2).

BYKHY yangın alarm testleri için periyot veriyor mu?

Hayır. Madde 84/1 periyodik kontrol, test ve bakımı "ilgili standartlarda belirtilen" ölçüde ister. Periyot ve yöntem TS EN 54 serisinin bakım hükümlerinden, NFPA 72'ye göre tasarlanan sistemde o standarttan gelir.

Bakım sırasında sistem kapatılırsa ne yapılmalı?

Madde 74/3'e göre sistem herhangi bir nedenle devre dışı kalırsa, yeniden çalışana kadar korumasız kalan bölgeler ek güvenlik personeliyle denetlenir ve gerekli tedbir alınır. Bu, bakım planına yazılmalıdır.

Kabul testinde yangın alarm sistemi için neye bakılır?

Madde 84/2 kabulde periyodik test hükümlerine uyulmasını ister. Kılavuz, yapı kullanma izni aşamasında algılama sistemleri ile cihaz ve kabloların mevzuata uygun ve çalışır durumda olmasının, duman kontrolünün ve itfaiyenin bina bilgisine erişiminin kontrol edilmesini sayar (s. 136).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir