Üç ayrı zorunluluk, üç ayrı ölçüt
BYKHY yangın uyarı sistemini tek kalemde istemez. Otomatik algılama (Madde 75/3) Ek-7 tablosuna, yangın uyarı butonu (75/2) kat sayısı ve kat alanına, sesli ve ışıklı uyarı (81/1) ise butonun zorunluluğuna bağlıdır. Bir binada buton zorunlu olup otomatik algılama zorunlu olmayabilir, ya da tersi. Araç üçünü ayrı kutucukta verir.
Otomatik algılama: Madde 75/3 ve Ek-7
Yapı yüksekliği veya bina toplam kapalı alanı Ek-7’deki değeri aşan binalara otomatik algılama mecburidir; ölçütlerden biri aşılması yeter. Algılamanın gerektiği binada bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı konur (75/5).
| Ek-7 satırı | Yapı yüksekliği | Toplam kapalı alan |
|---|---|---|
| 1. Konutlar | > 51,50 m | — |
| 2. Konaklama amaçlı binalar | > 6,50 m | > 1000 m² |
| 4. Büro binaları | > 30,50 m | > 5000 m² |
| 8. Depolar | > 6,50 m | > 5000 m² |
| 9. Yüksek tehlikeli yerler | > 6,50 m | > 1000 m² |
Satır 3 (eğitim ve sağlık tesisleri), 5 (ticaret), 6 (endüstri) ve 7 (yeme-içme, eğlence, müze-sergi, terminal), Danıştay Onuncu Dairesinin 28/12/2021 tarihli, E.2019/261, K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal edildi; karar Danıştay İDDK’nın 22/2/2023 tarihli onamasıyla kesinleşti. Bu kullanımlar için şu anda Ek-7’ye dayanan bir eşik yoktur. Bu, algılamanın yasak ya da gereksiz olduğu anlamına gelmez: Kılavuz, diğer algılama ve söndürme hususlarında yönetmeliğin ilgili maddelerine uyulmasını ister. Sigorta ve proje şartnamesi de ayrıca isteyebilir.
Yangın uyarı butonu: Madde 75/2
- a) Konutlar hariç, kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ile dört katlı bütün binalar.
- b) Konutlar hariç, kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalar.
- c) Konutlar dâhil bütün yüksek binalar (bina yüksekliği 21,50 m’den veya yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla).
Butonlar kaçış yollarında, kattaki herhangi bir noktadan yatay erişimi en çok 60 m olacak şekilde ve yerden 110–130 cm yükseklikte yerleştirilir. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde mesafe azaltılabilir. Tek katlı binalar 75/2’nin listesinde yoktur; yüksek bina değilse buton bu maddeyle zorunlu olmaz.
Sesli ve ışıklı uyarı: Madde 81
Yangın uyarı butonunun mecburi olduğu yerlerde uyarı sistemi de mecburidir (81/1). Tahliye uyarıları istisnalar dışında hem sesli hem ışıklı yapılır. Tehlikeli madde bulunan veya işlenen endüstriyel ve depolama yapılarında herhangi bir algılama doğrudan tahliye uyarısını başlatmalıdır; ön uyarıya (gecikmeli alarm) izin verilmez (81/2).
Bağlantılı sistemler
- Sprinkler (75/7, 78): her zon hattındaki akış anahtarı yangın alarm sistemine bağlanır. Sprinklerli mahaller otomatik sıcaklık algılayıcılı sayılır; buralarda sıcaklık artış algılayıcısı mecburi değildir.
- Sabit söndürme (75/8, 79): gazlı veya kuru tozlu sistemin boşalım kontağı yangın alarm sistemine bağlanır (75/8). Gazlı sistemde, binada algılama ve uyarı sistemi varsa, alarm ve arıza çıkışları da ayrı bölgesel göstergelerle izlenir (79/1).
- Acil anons (81/7): yatak sayısı 200’ü aşan otel, motel ve yatakhanelerde; yapı inşaat alanı 5000 m²’yi aşan veya kullanıcı sayısı 1000’i aşan topluma açık binalarda, alışveriş merkezlerinde, süpermarketlerde ve endüstri tesislerinde; yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen bütün binalarda canlı sesli anons sistemi mecburidir.
- Yağlı transformatör (65/2-c): trafo odasında uygun tipte otomatik algılama ve söndürme sistemi yapılır.
3B kesitte ne görüyorsunuz?
Binanın kesiti, girdiğiniz kat alanından türetilen bir kat planıyla kurulur. Zorunlu olan elemanlar yerleşir: tavanda algılayıcılar, koridor uçlarında uyarı butonları, koridorda sesli-ışıklı uyarı cihazları. Yangın senaryosunda bir odada yangın çıkar, duman tavana yükselir, en yakın algılayıcı tetiklenir ve alarm katlara yayılır. Otomatik algılama yoksa alarm ancak butona basıldığında başlar; ikisi de yoksa duman fark edilmeden yayılır.
Sık Sorulan Sorular
Hangi binalarda otomatik yangın algılama zorunludur?
BYKHY Madde 75/3’e göre yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7’deki değerleri aşan binalarda: konutlarda 51,50 m; konaklama binalarında 6,50 m veya 1000 m²; büro binalarında 30,50 m veya 5000 m²; depolarda 6,50 m veya 5000 m²; yüksek tehlikeli yerlerde 6,50 m veya 1000 m². Bu binalarda bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı konur (75/5).
Okul, hastane ve AVM için Ek-7 eşiği neden yok?
Ek-7’deki kurum binaları (eğitim ve sağlık), ticaret, endüstri ve toplanma satırları Danıştay Onuncu Dairesinin 28/12/2021 tarihli, E.2019/261, K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal edildi; karar 2023’te Danıştay İDDK onamasıyla kesinleşti. Bu kullanımlar için Ek-7’ye dayanan bir eşik kalmadı; diğer maddeler ve proje şartları ayrıca değerlendirilir.
Yangın uyarı butonu ne zaman zorunludur?
Madde 75/2’ye göre konutlar hariç kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ile dört katlı binalarda, konutlar hariç dörtten fazla katlı binalarda ve konutlar dâhil bütün yüksek binalarda. Butonlar kaçış yollarında, yatay erişim en çok 60 m olacak şekilde ve yerden 110–130 cm yükseklikte konur.
Sprinklerli binada ayrıca ısı dedektörü gerekir mi?
Madde 75/7’ye göre sprinklerli mahaller otomatik sıcaklık algılayıcılı sayılır ve buralarda sıcaklık artış algılayıcısı mecburi değildir. Her zon hattına akış anahtarı konur ve kontakları yangın alarm sistemine bağlanır. Ek-7 duman algılaması gerektiriyorsa bu ayrıca değerlendirilir.
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir