NFPA 20-2025, Bölüm 6’daki santrifüj pompaların statik emme yüksekliği gereken yerde kullanılmasına izin vermez (6.1.1.4) ve emme flanşındaki basınca bir alt sınır koyar: genel kural 0 psi (0 bar), emme tankında belirli koşullarla −3 psi (−0,2 bar). Yetkili makam bunun üstünde bir “en düşük izin verilen emme basıncı” da isteyebilir. Bu yazı sınırları, şebekenin %150 debiyi veremediği durumu ve emme basıncını koruyan ya da izleyen düzenleri madde numaralarıyla özetler.

Kısaca: Bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşında gösterge basıncı 0 psi (0 bar) ya da üstü olur (4.16.3.1). Emme tankında, en zorlu sistemi gereken süre besledikten sonra su seviyesi pompa ekseninde ya da üstündeyse ve en düşük seviyede %150 debide flanş basıncı −3 psi (−0,2 bar) altına inmiyorsa bu kural uygulanmaz (4.16.3.2). Şebeke %150 debiyi en düşük izin verilen emme basıncında veremiyor ama %100 anma debisi ile sistem talebinin büyüğünü verebiliyorsa yeterli sayılır (4.6.2.3.1). Bu bölümdeki santrifüj pompalar statik emme yüksekliği gereken yerde kullanılmaz (6.1.1.4).

NFPA 20-2025 emme basıncı alt sınırları: şebekede 0 psi (0 bar), emme tankında en düşük seviyede yüzde 150 debide −3 psi (−0,2 bar); şematik emme basıncı–debi eğrisi
Emme flanşında alt sınır. Şebekede en büyük debide 0 psi (0 bar) (4.16.3.1); emme tankında en düşük seviyede %150 debide −3 psi (−0,2 bar) (4.16.3.2); şebeke %150’yi veremiyorsa 4.6.2.3.1. Eğri şematiktir; yalnız sınır çizgileri standart değeridir.

En düşük izin verilen emme basıncı

Standart bu kavramı, bu standardın ve yetkili makamın izin verdiği en düşük emme basıncı olarak tanımlar (3.3.49.2). Ek A.3.3.49.2 (açıklayıcı): yetkili makamın sınırı büyük olasılıkla geri akış önleyicinin akış yukarısında ya da şebeke bağlantısında tanımlanır; pompa emmesindeki izinli basınç bu sınırdan düşük olabilir ve o nokta ile pompa emmesi arasındaki sürtünme kaybı ile kot farkı eklenerek bulunur.

NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: birçok yetki alanında 20 psi (1,3 bar) emme basıncı sınırı vardır ve bu sınır yeraltı borularında olası kavitasyona karşı bir önlem olarak kullanılır; NFPA 20’nin kendisi ise flanşta 0 psi’ye, tank koşullarında −3 psi’ye kadar izin verir. 20 psi standartta bir emme sınırı değildir; standartta 20 psi yalnız emme manometresi için geçer: en düşük emme basıncı herhangi bir debide 20 psi (1,3 bar) altına iniyorsa emme göstergesi basınç-vakum (kompaund) tipte olur (4.12.2.1.1).

Genel kural: 0 psi

Tek pompanın emme borusu ya da birlikte çalışan pompaların emme kollektörü, bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşlarındaki gösterge basıncı 0 psi (0 bar) ya da üstünde kalacak şekilde seçilir. En büyük debi anma debisinin %150’si ya da en düşük izin verilen emme basıncında kaynaktan alınabilen en büyük debidir (4.16.3.1). Kaynaktan alınabilecek basınç (head) %150 debiye göre hesaplanır (4.6.5.1) ve akış testiyle gösterilir (4.6.5.3); akış testi, yetkili makam başka izin vermedikçe proje sunumundan en çok 12 ay önce yapılmış olur (4.6.1.2).

Emme tankı istisnası: −3 psi

0 psi kuralı şu koşulların ikisi birden sağlanırsa uygulanmaz (4.16.3.2):

  • Kaynak bir emme tankıdır ve tank en zorlu sistemi gereken süre besledikten sonra su seviyesi pompa ekseniyle aynı kotta ya da üstündedir.
  • Tank en düşük seviyedeyken %150 anma debisinde emme flanşındaki gösterge basıncı −3 psi (−0,2 bar) altına düşmez.

Ek A.4.16.3.2: bu negatif değer, pompa %150 debide çalışırken emme borusundaki sürtünme kaybını karşılamak içindir. NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: yatay milli yangın pompalarının emiş yapmasına (draft) izin verilmez; −3 psi yalnız tank tüm talebi ve süreyi verdikten sonra geçerlidir. Kabul testleri çoğunlukla dolu tankla yapıldığından, tanktaki fazla su seviyesinin basıncı test sonucundan düşülerek −3 psi koşulu doğrulanır.

Şebeke %150’yi veremiyorsa

  • Şebeke, en düşük izin verilen emme basıncında %150 anma debisini veremiyor ama %100 anma debisi ile sistem talebinin büyüğünü verebiliyorsa su kaynağı yeterli sayılır (4.6.2.3.1). Ek A.4.6.2.3.1: bu durumda en büyük debi, kaynağın en düşük izin verilen emme basıncında ulaşabildiği en yüksek debidir.
  • Bu durumda kaynaktan alınabilecek basınç, o en büyük debiye göre hesaplanabilir (4.6.5.2).
  • En düşük izin verilen emme basıncında pompa basmasında en az %100 anma debisi bulunur (4.6.2.3.2); basmadaki debi ve basınç en büyük yangın talebini karşılar (4.6.2.3.3).

Pompa eğrisinin %150 noktası ve churn sınırı için pompa eğrisi: churn ve %150 yazısına bakın.

Santrifüj pompa ve pozitif basınç

  • Bölüm 6’daki santrifüj pompalar statik emme yüksekliği (static suction lift) gereken yerde kullanılmaz (6.1.1.4). Ek A.6.1.1.4: santrifüj pompa, şebekeden gelen basıncı yükseltmeye ya da pozitif statik basınçlı depodan basmaya uygundur.
  • Su kaynağı pompa basma flanşı ekseninin altındaysa ve basıncı suyu pompaya getirmeye yetmiyorsa düşey milli türbin tipi pompa kullanılır (7.1.1).
  • Mekanik salmastralı pompalar şebekeden, kapalı üstlü depodaki temiz sudan ya da üreticinin su kalitesi şartını karşılayan kaynaktan beslenir (4.6.2.1.1); salmastra temiz su yıkaması pozitif basınçlıdır (4.6.2.1.2). Ek A.4.6.2.1.1: bu pompalar her zaman emmede pozitif basınçla çalışmalıdır.

Emme basıncını korumak ve izlemek

  • Emme basıncı regülatör vanası: yetkili makam emmede pozitif basınç istiyorsa, yangın pompası için listeli ve emme basıncına duyarlı vana kullanılabilir (4.17.10.1). Pompa ile basma çek vanası arasına üretici önerisine göre konur (4.17.10.2), çapı Bölüm 4.28’deki basma çapından küçük olmaz (4.17.10.3), tam açıktaki sürtünme kaybı tasarımda hesaba katılır (4.17.10.4) ve vana sistem tasarım noktasında ve %100 anma debisinde tam açık kalır (4.17.10.5). Algılama hattı emme borusuna bağlanabilir (4.16.9.2(2)).
  • Değişken hızlı pompa, emme kontrol modu: anma hızının altında çalışırken emme basıncını en düşük izin verilen emme basıncında ya da üstünde, −0/+3 psi (−0/+0,2 bar) doğrulukla tutar (6.2.2.3).
  • Sinyal: emme basıncı ya da su seviyesi belirlenen alt değerin altına inerse sinyal veren cihaz kullanılabilir (4.16.9.2(3)). Pompayı durduran ya da basmasını kısan cihaz ise emmeye konmaz (4.16.9.1, Ek A.4.16.9). El Kitabı (2022) yorumu: bu sinyal, pompanın düşük emme basıncı nedeniyle durdurulmasına izin vermez.
  • Geri akış önleyici: son düzen en düşük izin verilen emme basıncında etkin pompa performansı sağlar (4.29.4.1.2); sonradan eklenen geri akış önleyici emme basıncını izin verilenin altına düşürmez (4.29.4.1.6). Ayrıntı: emme hattında vana ve geri akış önleyici.

Sahada sık hatalar

  • Yetkili makamın sınırını doğrudan pompa flanşına uygulamak; Ek A.3.3.49.2’ye göre sınır çoğunlukla şebeke bağlantısında ya da geri akış önleyicinin akış yukarısındadır.
  • Tank testini dolu tankla yapıp tankın fazla seviyesini düşmeden −3 psi’yi değerlendirmek (El Kitabı yorumu).
  • Düşük emme basıncında pompayı durduran cihaz koymak (4.16.9.1).
  • Emme borusunu küçük seçmek: flanşta 0 psi koşulu borunun sürtünme kaybıyla doğrudan bağlıdır (4.16.3.1); boru kuralları için emme borusu: dirsek ve redüksiyon.

Kontrol listesi

  1. Yetkili makamın en düşük emme basıncı ve tanımlandığı nokta biliniyor mu (3.3.49.2, Ek A.3.3.49.2)?
  2. Akış testi en çok 12 ay önce mi yapıldı (4.6.1.2)?
  3. En büyük debide flanşta ≥ 0 psi (0 bar) gösterildi mi (4.16.3.1)?
  4. Emme tankıysa: tank boşaldıktan sonra seviye pompa ekseninde ya da üstünde ve %150’de ≥ −3 psi (−0,2 bar) mi (4.16.3.2)?
  5. Şebeke %150’yi veremiyorsa: %100 anma debisi ile sistem talebinin büyüğü sağlanıyor mu (4.6.2.3.1)?
  6. En düşük emme basıncı 20 psi (1,3 bar) altına iniyorsa kompaund emme manometresi var mı (4.12.2.1.1)?

Sık Sorulan Sorular

Yangın pompası emme basıncı en az ne olmalı?

Bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşında gösterge basıncı 0 psi (0 bar) ya da üstü (NFPA 20-2025 4.16.3.1). Yetkili makam daha yüksek bir en düşük emme basıncı isteyebilir (3.3.49.2).

Emme basıncı ne zaman −3 psi’ye inebilir?

Kaynak emme tankıysa; tank en zorlu sistemi gereken süre besledikten sonra su seviyesi pompa ekseninde ya da üstündeyse ve en düşük seviyede %150 debide flanş basıncı −3 psi (−0,2 bar) altına inmiyorsa (4.16.3.2). Ek A.4.16.3.2: bu değer emme borusundaki sürtünme kaybı içindir.

Şebeke %150 debiyi veremiyorsa pompa kullanılabilir mi?

En düşük izin verilen emme basıncında %100 anma debisi ile sistem talebinin büyüğünü verebiliyorsa kaynak yeterli sayılır (4.6.2.3.1); basmada en az %100 anma debisi bulunur (4.6.2.3.2).

20 psi emme basıncı sınırı NFPA 20’de var mı?

Standartta emme sınırı olarak yoktur. NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu birçok yetki alanının 20 psi (1,3 bar) sınır koyduğunu belirtir. Standartta 20 psi (1,3 bar) yalnız kompaund emme manometresi koşulunda geçer (4.12.2.1.1).

Düşük emme basıncında pompa otomatik durdurulabilir mi?

Hayır. Pompayı durduran ya da basmasını kısan cihaz emmeye konmaz (4.16.9.1, Ek A.4.16.9); yalnız sinyal veren cihaz serbesttir (4.16.9.2(3)). Pozitif basınç isteniyorsa listeli emme basıncı regülatör vanası basma tarafında kullanılabilir (4.17.10).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 3.3.49.2; 4.6.1.2, 4.6.2.1.1, 4.6.2.1.2, 4.6.2.3.1–4.6.2.3.3, 4.6.5.1–4.6.5.3; 4.12.2.1.1; 4.16.3.1, 4.16.3.2, 4.16.9.1, 4.16.9.2; 4.17.10.1–4.17.10.5; 4.29.4.1.2, 4.29.4.1.6; 6.1.1.4, 6.2.2.3; 7.1.1; Ek A.3.3.49.2, A.4.6.2.1.1, A.4.6.2.3.1, A.4.16.3.2, A.4.16.9, A.6.1.1.4 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: 3.3.49.2, 4.6.2.3.1, A.4.16.3.2 ve 4.16.9.2(3) yorumları.