NFPA 20-2025 Bölüm 4.16, yangın pompasının emme borusu için çapı, flanşa yakın dirsek ve tee’lerin hangi düzlemde olabileceğini ve çap değişiminde hangi redüksiyonun kullanılacağını açıkça yazar. Bu yazı bu kuralları yatay bölmeli gövdeli (horizontal split-case) pompa üzerinden, madde numaralarıyla özetler.
Kısaca: Emme borusu, bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşında 0 psi (0 bar) ya da üstü gösterge basıncı kalacak çapta seçilir (4.16.3.1); flanşın 10 boru çapı önündeki kısım Bölüm 4.28 tablosundaki çaptan küçük olamaz (4.16.3.3). Yatay bölmeli gövdeli pompada merkez düzlemi pompa miline paralel olan dirsek ve tee, flanşlar arası mesafe 10 boru çapından büyük değilse yasaktır (4.16.6.3.1, 4.16.6.3.2); mile dik düzlemdeki dirsek her yerde serbesttir (4.16.6.3.3). Boru ile flanş çapı farklıysa hava cebi bırakmayacak şekilde eksantrik konik redüksiyon kullanılır (4.16.6.4).

Emme bileşenleri nerede başlar
Emme bileşenleri, pompa emme flanşından şebeke bağlantısına, depoya ya da rezervuara kadar suyu pompaya getiren bütün boru, vana ve bağlantı parçalarıdır (4.16.1.1). Seri pompalarda sonraki pompanın emme borusu, önceki pompanın basma vanasının sistem tarafında başlar (4.16.1.2). Emme borusu NFPA 24’e göre döşenir ve test edilir (4.16.2).
Çap: 0 psi kuralı ve Tablo 4.28
Tek pompanın emme borusu ya da birlikte çalışacak pompaların ortak emme kollektörü, bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşlarındaki gösterge basıncı 0 psi (0 bar) ya da üstünde kalacak çapta olur. En büyük debi, anma debisinin %150’si ya da en düşük izin verilen emme basıncında kaynaktan alınabilen en büyük debidir (4.16.3.1). Emme tankında −3 psi (−0,2 bar)’ye kadar inen istisna için pompa emme basıncı sınırları yazısına bakın (4.16.3.2).
Flanşın 10 boru çapı akış yukarısındaki kısmı, Bölüm 4.28’deki tablo çapından küçük olamaz (4.16.3.3). Tablo 4.28 değerleri en küçük çaplardır (4.28); tablo dipnotlarına göre bu emme çapları çoğu durumda %150 debide en çok 15 ft/s (4,6 m/s) hıza göre belirlenmiştir ve pompa flanşının gerçek çapı boru çapından farklı olabilir.
| Pompa anma debisi | En küçük emme borusu · Tablo 4.28(a) | En küçük emme borusu · Tablo 4.28(b) |
|---|---|---|
| 500 gpm (1.892 L/dk) | 5 in | 125 mm |
| 750 gpm (2.839 L/dk) | 6 in | 150 mm |
| 1000 gpm (3.785 L/dk) | 8 in | 200 mm |
| 1250 gpm (4.731 L/dk) | 8 in | 200 mm |
| 1500 gpm (5.677 L/dk) | 8 in | 200 mm |
| 2000 gpm (7.570 L/dk) | 10 in | 250 mm |
| 2500 gpm (9.462 L/dk) | 10 in | 250 mm |
| 3000 gpm (11.355 L/dk) | 12 in | 300 mm |
| 3500 gpm (13.247 L/dk) | 12 in | 300 mm |
| 4000 gpm (15.140 L/dk) | 14 in | 350 mm |
| 4500 gpm (17.032 L/dk) | 16 in | 400 mm |
| 5000 gpm (18.925 L/dk) | 16 in | 400 mm |
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: hız sınırı türbülansı sınırlamak içindir; türbülanslı akış suda hava kabarcıkları oluşturur ve pompa verimini düşürür. Aynı yorum, birlikte çalışacak pompaların ortak emme borusunun bu pompaların toplam debisine göre seçileceğini, güvenilirlik için konan yedek pompaların bu toplama katılmadığını belirtir. Tek emme borusu birden çok pompayı besliyorsa düzen, her pompanın kendi payını alacağı şekilde kurulur (4.16.7).
Dirsek ve tee: düzlem ve 10 boru çapı
- Yatay bölmeli gövdeli pompada merkez düzlemi pompa miline paralel olan dirsek ve tee kullanılmaz (4.16.6.3.1).
- Pompa emme flanşı ile dirsek ya da tee flanşı arasındaki mesafe emme borusu çapının 10 katından büyükse bu yasak uygulanmaz (4.16.6.3.2).
- Merkez düzlemi pompa miline dik olan dirsek ve tee emme hattında her yerde kullanılabilir (4.16.6.3.3).
- Listeli bir emme difüzörü (suction diffuser) pompa emmesinde kullanılabilir (4.16.9.2(5)).
Mil yatay olduğundan, mile paralel düzlem pratikte yatay düzlemde dönen dirsektir; mile dik düzlem ise borunun aşağıdan ya da yukarıdan gelip düşey düzlemde döndüğü dirsektir. Şekil A.4.16.6 (Ek A, açıklayıcı) bu doğru ve yanlış emme düzenlerini çizimle verir.
Neden
Madde gerekçe yazmaz. NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: mile paralel düzlemdeki dirsek flanşa 10 boru çapından yakınsa çarka dengesiz akış girer; bu, mile ve yataklara eksenel yük bindirir, zamanla yatak aşınmasına ve pompa hasarına, düzeltilmezse ciddi kavitasyona yol açabilir. Yorum, kuralın yalnız yatay bölmeli gövdeli pompalar için konduğunu, düşey milli in-line pompada yerçekiminin zaten eksenel dengesizlik yarattığını ekler. El kitabı mile dik düzlemde de türbülansı azaltmak için uzun yarıçaplı dirseği önerir; NFPA 20 bunu zorunlu tutmaz. Difüzör için de 10 boru çapı kuralını karşılama gereğini ortadan kaldırabileceğini yorumlar.
10 D hangi çapla ölçülür
Madde “emme borusu çapı”ndan söz eder (4.16.6.3.2). El Kitabı (2022) yorumu bunu Tablo 4.28’deki emme borusu çapı olarak okur: 1000 gpm (3785 L/dk) pompada emme borusu 8 in (200 mm) ise mile paralel dirsek, emme flanşından 80 in (2000 mm) uzakta olur; pompa flanşı 6 in (150 mm) olsa bile.
Eksantrik redüksiyon ve hava cebi
Emme borusu ile pompa emme flanşı aynı çapta değilse, hava cebi oluşturmayacak şekilde takılmış eksantrik konik redüksiyonla birleştirilir (4.16.6.4). Genel kural da emme borusunun hava kaçağı ve hava cebi olmadan, dikkatle döşenmesidir; standart ikisinin de pompanın çalışmasını ciddi biçimde etkileyebileceğini yazar (4.16.6.1). Şekil A.4.16.6’da konsantrik redüksiyonun üst kısmında kalan hava cebi “yanlış” olarak gösterilir. Bölüm 6 da gerektiğinde emme girişinde eksantrik konik redüksiyon bulunmasını sayar (6.3.2).
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: pompa aşağıdan ya da yatay düzlemden besleniyorsa redüksiyonun düz yüzü üstte, daralma altta olur; yukarıdan beslemede düz yüzün altta olması önerilir. El kitabı, hava toplayan hapsolmuş boru kesitlerinden kaçınılmasını, hava ceplerinin korozyonu artırıp çarka su akışını bozabileceğini ve böyle kesitlere otomatik hava tahliye vanası konmasını da önerir.
Emme borusunun diğer kuralları
- Emme borusu don hattının altında ya da dona dayanıklı kılıf içinde olur (4.16.6.2.1).
- Pompa ile emme kaynağı ayrı temellerdeyse aradaki rijit boruda gerilme alma (strain relief) bulunur (4.16.6.5).
- Tank emmesinde tank çıkışında NFPA 22’ye göre girdap önleyici düzen bulunur (4.16.10).
- Emme borusuna konabilecek vana ve cihazlar sınırlıdır; bkz. emme hattında vana ve geri akış önleyici (4.16.5, 4.16.9).
Sahada sık hatalar
- Yatay düzlemde, flanşa 10 boru çapından yakın dirsek. El Kitabı (2022) böyle bir dirseği “yanlış düzlemde” fotoğrafıyla gösterir (4.16.6.3.1).
- Konsantrik redüksiyon ya da ters takılmış eksantrik redüksiyon: Şekil A.4.16.6’daki hava cebi (4.16.6.4).
- 10 boru çapını pompa flanş çapıyla ölçmek; El Kitabı yorumu Tablo 4.28 boru çapını esas alır.
- Flanşın önündeki 10 boru çapı uzunluğunda Tablo 4.28’den küçük boru (4.16.3.3).
Kontrol listesi
- Bütün pompalar en büyük debideyken emme flanşında gösterge basıncının 0 psi (0 bar) ya da üstü olduğu gösterildi mi (4.16.3.1)?
- Flanşın 10 boru çapı önündeki boru Tablo 4.28 çapında ya da büyük mü (4.16.3.3)?
- Mile paralel düzlemde dirsek ya da tee var mı; varsa flanşlar arası mesafe 10 boru çapından büyük mü (4.16.6.3)?
- Çap farkı eksantrik konik redüksiyonla, hava cebi bırakmadan mı alındı (4.16.6.4)?
- Hava toplayan kesit ya da hava kaçağı riski var mı (4.16.6.1)?
- Ortak emme borusu her pompaya payını veriyor mu (4.16.7)?
Sık Sorulan Sorular
Yangın pompası emme flanşına dirsek ne kadar yakın olabilir?
Yatay bölmeli gövdeli pompada merkez düzlemi pompa miline paralel olan dirsek ve tee, flanşlar arası mesafe emme borusu çapının 10 katından büyük değilse kullanılamaz (NFPA 20-2025 4.16.6.3.1, 4.16.6.3.2). Mile dik düzlemdeki dirsek her yerde serbesttir (4.16.6.3.3).
10 boru çapı pompa flanşıyla mı, emme borusuyla mı ölçülür?
Madde emme borusu çapından söz eder (4.16.6.3.2). NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu Tablo 4.28’deki boru çapını esas alır: 8 in (200 mm) boruda mesafe 80 in (2000 mm) olur.
Emme tarafında neden eksantrik redüksiyon kullanılır?
Boru ile pompa flanşı farklı çaptaysa redüksiyon hava cebi oluşturmayacak şekilde eksantrik konik olur (4.16.6.4). Şekil A.4.16.6 konsantrik redüksiyonun üstünde kalan hava cebini yanlış örnek olarak gösterir; standart hava cebinin pompanın çalışmasını ciddi biçimde etkileyebileceğini yazar (4.16.6.1).
Emme borusu çapı nasıl seçilir?
Bütün pompalar en büyük debide çalışırken emme flanşında gösterge basıncı 0 psi (0 bar) ya da üstü kalacak şekilde (4.16.3.1); flanşın 10 boru çapı önündeki kısım Tablo 4.28’den küçük olamaz (4.16.3.3). Tablo dipnotuna göre çaplar çoğu durumda %150 debide 15 ft/s (4,6 m/s) hıza dayanır.
Düşey milli in-line pompada da 10 boru çapı kuralı var mı?
Madde yatay bölmeli gövdeli pompadan söz eder (4.16.6.3.1). NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu kuralın yalnız bu pompalar için geçerli olduğunu belirtir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 4.16.1.1, 4.16.1.2, 4.16.2, 4.16.3.1–4.16.3.3, 4.16.6.1–4.16.6.5, 4.16.7, 4.16.9.2(5), 4.16.10; 4.28, Tablo 4.28(a), 4.28(b) ve dipnotları; 6.3.2; Ek A.4.16.6, Şekil A.4.16.6 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 4.16 (4.16.3.1, 4.16.3.3, A.4.16.6, 4.16.6.1, 4.16.6.3, 4.16.9.2(5) yorumları).