NFPA 20-2025, yangın pompasının emme borusunda hangi vana tipinin bulunacağını, emme flanşına ne kadar yakın olabileceğini ve çek vana ile geri akış önleyicinin (GAÖ; backflow preventer) emme hattına hangi koşulla ve ne uzaklıkta girebileceğini sınırlar (4.16.5, 4.16.9, 4.29).
Kısaca: Emme borusunda listeli OS&Y sürgülü vana bulunur (4.16.5.1). Emme flanşına 50 ft (15,3 m) içinde listeli OS&Y vana ve 4.29.3’te izin verilen cihazlar dışında kontrol vanası olamaz (4.16.5.4); kelebek vana bu bölgeye girmez. Çek vana ve GAÖ emme hattına yalnız başka bir NFPA standardı ya da yetkili makam istiyorsa konur (4.16.9.2(1)); emmedeyse flanştan en az 10 boru çapı (4.29.3), kelebek kontrol vanalı GAÖ ise boru güzergâhı boyunca en az 50 ft (15,2 m) uzakta olur (4.29.3.1). Ek A.4.16.9 GAÖ için basma tarafını tercih eder.

Emme vanası: OS&Y ve 50 ft
- Emme borusuna listeli OS&Y (outside screw and yoke) sürgülü vana konur (4.16.5.1).
- Listeli göstergeli vanalar ve otomatik tahrikli vanalar, tam açıktan en yüksek hızla kapatıldığında 5 saniyeden kısa sürede kapanmaz (4.16.5.2.1, 4.16.5.2.2).
- Otomatik kumandalı listeli göstergeli vana kullanılabilir; güvenilir konum göstergesi ve uzak izleme istasyonuna bağlı vana izleme anahtarı bulunur, hem elle hem otomatik çalışır (4.16.5.3.1, 4.16.5.3.2).
- Emme flanşına 50 ft (15,3 m) içinde listeli OS&Y vana ve 4.29.3’te izin verilen cihazlar dışında kontrol vanası bulunmaz (4.16.5.4).
- Emme vanası, basma vanası, bypass vanaları ve GAÖ’nün izolasyon vanaları, varsa, açık konumda izlenir: merkezi, özel ya da uzak istasyon sinyali; sürekli gözetimli noktada sesli yerel sinyal; kilitleme; ya da sahibinin denetimindeki çitli alanda mühür ve onaylı haftalık kayıtlı denetim (4.18.1).
Neden
Ek A.4.16.5 (açıklayıcı): şebekeden beslemede sürgülü vana pompa emme flanşından olabildiğince uzağa, depodan beslemede deponun çıkışına konmalıdır; emme tarafındaki kelebek vana pompa performansını olumsuz etkileyen türbülans yaratabilir ve borunun tıkanma olasılığını artırabilir. NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: OS&Y vananın sürgüsü tam açıkken akış yolunun dışında kalır; kelebek vananın diski ise hep boru içindedir ve türbülans yaratır; vana 50 ft (15,3 m) ya da daha uzaktaysa bu türbülans emme flanşına varmadan söner.
Emme hattına konabilen cihazlar
Pompayı ya da tahrik makinesini durduracak, çalışmaya başlamasını kısıtlayacak ya da basmasını kısıtlayacak hiçbir cihaz emme borusuna konmaz; istisnalar 4.16.9.2’de sayılır (4.16.9.1):
- Başka bir NFPA standardı ya da yetkili makam istiyorsa, Bölüm 4.29’a göre çek vana ve GAÖ.
- Yetkili makam emme borusunda pozitif basınç istiyorsa, yangın pompası hizmeti için özel olarak listeli düşük emme basıncı kontrolünün basınç algılama hattı.
- Emme basıncı ya da su seviyesi belirlenen alt değerin altına düşerse sinyal veren cihazlar.
- Standardın başka bölümlerinin istediği emme süzgeçleri.
- Listeli emme difüzörü.
- Standardın özel olarak izin verdiği ya da istediği diğer cihazlar (4.16.9.2).
Ek A.4.16.9: buradaki “cihaz”, emme basıncını algılayıp pompa basmasını kısan ya da durduran cihazları da kapsar.
Çek vana ve GAÖ: konum ve tahliye
| Kural | Değer | Madde |
|---|---|---|
| Listeleme | Yangından korunma hizmeti için listeli | 4.29.1 |
| Emmedeki çek vana ya da GAÖ | Emme flanşından en az 10 boru çapı | 4.29.3 |
| Kelebek kontrol vanalı GAÖ emmede | En az 50 ft (15,2 m), boru güzergâhı boyunca | 4.29.3.1 |
| GAÖ’nün tahliye vanası | En büyük beklenen debiye göre boyutlu drenaja boşaltır; üreticiye göre hava boşluğu; boşalan su kolay görülür ya da fark edilir; hesap ve testle belgelenir | 4.29.2.1–4.29.2.4 |
| Basma tarafı | Basma düzeneğinde listeli çek vana ya da GAÖ; çek vananın sistem tarafında listeli göstergeli sürgülü ya da kelebek vana | 4.17.7, 4.17.8 |
Seri pompalar arasına kelebek vana konmaz (4.17.9).
GAÖ’nün basınç kaybı nasıl değerlendirilir
- Pompayla birlikte GAÖ kuruluyorsa artan basınç kaybına özel dikkat gösterilir (4.29.4.1.1).
- Son düzen, en düşük izin verilen emme basıncında etkin pompa performansı sağlar (4.29.4.1.2).
- Basma debisi yangın sistemi tasarım debisini ve pompa anma debisinin %100’ünü karşılar ya da aşar (4.29.4.1.3, 4.29.4.1.4); bu, hesap ve testle belgelenir (4.29.4.1.5).
- Sonradan eklenen GAÖ emme basıncını standardın ve yetkili makamın izin verdiği değerin altına düşürmez; en büyük sistem talebini ve %100 anma debisini karşılamayan bir basma basıncına da yol açmaz (4.29.4.1.6, 4.29.4.1.7).
Neden basma tarafı
Ek A.4.16.9: basınç kayıpları ve yangın sistemine akışın kesilme olasılığı nedeniyle pompa borulamasında GAÖ kullanımı önerilmez; gerekiyorsa basma tarafına konması emmeye giden akışı kabul edilebilir tutmak içindir, çünkü basıncı pompa yükselttikten sonra kaybetmek daha verimlidir. GAÖ basma tarafındaysa ve jokey pompa varsa, jokey pompanın basma ve algılama hatları jokey üzerinden çapraz bağlantı oluşmayacak yerde olur. Ek A.4.17.7: GAÖ basma çek vanasının yerine konuyorsa, bypass hattında da ek bir GAÖ gerekebilir.
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu: GAÖ’den çıkan su çok türbülanslıdır; 10 boru çapı, bu türbülansın pompaya varmadan sönmesi için su kontrol sektöründe kabul gören mesafedir. El kitabı, emmeye konan bir GAÖ’nün sürtünme kaybının emme flanşındaki basıncı sıfırın altına indirebileceğini sayısal bir örnekle de gösterir.
Sahada sık hatalar
- Emme flanşına 50 ft içinde kelebek vana (4.16.5.4; Ek A.4.16.5).
- Çek vana ya da GAÖ’nün emme flanşına 10 boru çapından yakın konması; El Kitabı (2022) böyle bir çift çek vanalı GAÖ’yü fotoğrafla gösterir (4.29.3).
- Kelebek vanalı GAÖ’nün 50 ft içinde emmede kullanılması (4.29.3.1).
- Emme vanasının açık konumda izlenmemesi (4.18.1). El Kitabı yorumu: kapalı vanalar yangın sistemi arızalarının önde gelen nedeni olmayı sürdürür.
- GAÖ sonradan eklenirken basınç kaybının hesaba katılmaması (4.29.4.1.6).
Kontrol listesi
- Emmede listeli OS&Y sürgülü vana var mı (4.16.5.1)?
- Flanşa 50 ft (15,3 m) içinde OS&Y dışında kontrol vanası var mı (4.16.5.4)?
- Emmedeki çek vana ya da GAÖ’yü bir NFPA standardı ya da yetkili makam istiyor mu (4.16.9.2(1))?
- Flanşa uzaklığı en az 10 boru çapı mı; kelebek vanalıysa en az 50 ft mi (4.29.3, 4.29.3.1)?
- GAÖ tahliyesinin drenajı, hava boşluğu ve görünürlüğü uygun mu (4.29.2)?
- En düşük izin verilen emme basıncında performans hesap ve testle belgelendi mi (4.29.4.1.2, 4.29.4.1.5)?
- Vanalar açık konumda izleniyor mu (4.18.1)?
Sık Sorulan Sorular
Yangın pompası emmesinde kelebek vana kullanılabilir mi?
Emme flanşına 50 ft (15,3 m) içinde listeli OS&Y vana ve 4.29.3’teki cihazlar dışında kontrol vanası olamaz (NFPA 20-2025 4.16.5.4). Ek A.4.16.5, emmedeki kelebek vananın pompa performansını bozan türbülans yaratabileceğini belirtir.
Geri akış önleyici emme flanşına ne kadar uzak olmalı?
Emmedeki çek vana ve geri akış önleyici flanştan en az 10 boru çapı uzakta olur (4.29.3); kelebek kontrol vanalı geri akış önleyici ise boru güzergâhı boyunca en az 50 ft (15,2 m) uzakta (4.29.3.1).
Geri akış önleyici emmeye mi, basmaya mı konmalı?
NFPA 20 yeri zorunlu tutmaz; emmeye yalnız başka bir NFPA standardı ya da yetkili makam istiyorsa konur (4.16.9.2(1)). Ek A.4.16.9 basınç kayıpları nedeniyle basma tarafını tercih eder: basıncı pompa yükselttikten sonra kaybetmek daha verimlidir.
Emme vanası ne kadar sürede kapanabilir?
Listeli göstergeli ve otomatik tahrikli vanalar, tam açıktan en yüksek hızla kapatıldığında 5 saniyeden kısa sürede kapanmaz (4.16.5.2.1, 4.16.5.2.2).
Emmeye düşük emme basıncında pompayı durduran cihaz konabilir mi?
Hayır. Pompayı durduran, çalışmasını ya da basmasını kısıtlayan cihaz emmeye konmaz (4.16.9.1); Ek A.4.16.9 emme basıncını algılayıp basmayı kısan ya da durduran cihazları da bu kapsamda sayar. Düşük basınçta yalnız sinyal veren cihaz serbesttir (4.16.9.2(3)).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 4.16.5.1–4.16.5.4, 4.16.9.1, 4.16.9.2; 4.17.7–4.17.9; 4.18.1; 4.29.1, 4.29.2.1–4.29.2.4, 4.29.3, 4.29.3.1, 4.29.4.1.1–4.29.4.1.7; Ek A.4.16.5, A.4.16.9, A.4.17.7 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 4.16 (4.16.5, 4.16.9.1, 4.16.9.2 yorumları) ve Bölüm 4.29 (4.29.2.3 yorumu).