Elektrikli yangın pompasında normal güç yeterince güvenilir değilse alternatif bir kaynak gerekir ve bu kaynak çoğu zaman binadaki yerinde (on-site) jeneratördür. NFPA 20-2025 Bölüm 9.6 bu jeneratörün kapasitesini, performans düzeyini, yakıtını, güç transferinin yerini ve koruma cihazlarını düzenler. Alternatif gücün ne zaman gerektiği (9.3) ve gerilim düşümü sınırları (9.4) bu yazının konusu değildir; burada yalnız jeneratörün kendisi anlatılır.

Kısaca: Jeneratör, pompa motorlarının normal kalkışına ve çalışmasına, aynı anda çalışan diğer bütün yüklerle birlikte ve Bölüm 9.4 sağlanarak yeter (9.6.1.1). NFPA 110’un Seviye 1, Tip 10, Sınıf X sistem şartlarını karşılar (9.6.2.1); alarm, uyarı ya da arızalı motor sensörü yüzünden durmaz ve güç düşürmez, yalnız aşırı hız durdurması hariçtir (9.6.2.2). Yakıt, anma debisinin %100’ünde 8 saat pompa çalışmasına ve diğer ihtiyaçlara yeter (9.6.2.3). Normal ve alternatif besleme arasındaki transfer pompa odasında yapılır (9.6.4). Koruma cihazları pompa odasının tam yükünü anlık almaya izin verir ve uzaktan izlenir (9.6.5.1, 9.6.5.2).

NFPA 20-2025 yerinde jeneratör: NFPA 110 Seviye 1 Tip 10 Sınıf X jeneratör, anma debisinin yüzde 100’ünde 8 saat ve diğer yükler için yakıt, uzaktan izlenen ve tam pompa odası yükünü anlık alan koruma cihazı, pompa odası içinde transfer ve kontrol panosu
Jeneratörden pompaya. Kapasite ve diğer yükler (9.6.1.1), NFPA 110 Seviye 1, Tip 10, Sınıf X (9.6.2.1), 8 saat yakıt (9.6.2.3), pompa odasında transfer (9.6.4), tam yükü anlık alan ve izlenen koruma cihazı (9.6.5). Akış animasyonu şematiktir.

Kapasite (9.6.1)

Yerinde jeneratör 9.3.2’deki alternatif güç şartını karşılamak için kullanılıyorsa, yangın pompası motor(lar)ının normal kalkışına ve çalışmasına, aynı anda çalışan diğer bütün yükleri beslerken ve Bölüm 9.4’ü sağlarken yetecek kapasitede olur (9.6.1.1). Jeneratörün ayırma elemanının önünden ayrı bir bağlantı (tap) alınması gerekmez (9.6.1.2).

NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre 9.6.1.1 jeneratörün hiçbir yükleme durumunda küçük seçilmemesi içindir. Otomatik yük atmaya NFPA 20 1999 baskısından beri ayrıca izin vermez ama açıkça da yasaklamaz; El Kitabı NFPA 70’in buna izin verdiğini (695.3(D)(1)) belirtir ve her durumda yetkili otoriteye danışılmasını önerir. Ayırıcı önünden bağlantının gerekmemesini El Kitabı şöyle açıklar: jeneratör pompa dışındaki yükleri de besleyebilir; normal kaynağın pompaya ayrılmış servis bağlantısı olma şartı alternatif kaynağa uygulanmaz; jeneratör ana kesicisi çoğu zaman jeneratör paketinin parçasıdır ve önüne bağlantı garanti ve listelemeyi bozabilir. Bu yüzden pompa yükü jeneratör ayırıcısının yük tarafına bağlanabilir.

Güç kaynağı şartları (9.6.2)

  • Yerinde yedek jeneratör sistemi Bölüm 9.4’e uyar ve NFPA 110’daki Seviye 1, Tip 10, Sınıf X sistem şartlarını karşılar (9.6.2.1).
  • Jeneratör alarm ve uyarılar ya da arızalı motor sensörleri yüzünden durmadan ve güç düşürmeden etiket gücünü üretmeye devam eder; tek istisna aşırı hız durdurmasıdır (9.6.2.2).
  • Yakıt kapasitesi, anma pompa debisinin %100’ünde 8 saat yangın pompası çalışmasına ek olarak diğer ihtiyaçlar için gereken yakıta yeter (9.6.2.3).

Ek A.9.6.2’ye göre jeneratör bir ya da daha fazla pompa sürücüsüne ek olarak başka yükleri de besliyorsa yakıt, istenen süre boyunca bağlı bütün yüklere yetecek boyutta seçilmelidir; bu yükler acil aydınlatma, çıkış işaretleri ve asansörler olabilir.

Neden bu şartlar?

El Kitabı (2022) yorumuna göre NFPA 110 Seviye 1, Tip 10, Sınıf X şartları alternatif güç kaynağının 10 saniye içinde hazır olmasını sağlar; bu süre yangında yeterli su için gerekli kabul edilir. NFPA 110 ayrıca jeneratörlerin güvenilirliğini artırmaya yönelik şartlar içerir; geniş alanlı elektrik kesintilerinde çalışmayan jeneratörler bu ihtiyacı gösterir. 9.6.2.2 için El Kitabı, kuralın elektrikli sürücünün yedeği olan motorun dizel yangın pompası bölümündeki (Bölüm 11) düzeye yakın performans göstermesini sağladığını yazar. 8 saatlik yakıt ihtiyacı ise El Kitabı’na göre özellikle yüksek binalarda uzun süren yangınlarla defalarca görülmüştür.

Sıralama ve güç transferi (9.6.3, 9.6.4)

Yangın pompalarının otomatik olarak sırayla çalıştırılmasına 10.5.2.5’e göre izin verilir (9.6.3); El Kitabı bu maddenin paralel ya da seri pompaların sıralı çalıştırılmasını istediğini belirtir. Kontrol panosuna giden gücün normal besleme ile tek bir alternatif besleme arasında transferi pompa odası içinde yapılır (9.6.4). El Kitabı gerekçesi: güç kesildiğinde transfer anahtarının hızla kullanılabilmesi, özellikle anahtar kontrol panosunun parçası değilse. Transfer anahtarının kendisi Bölüm 10.8’dedir; eski yazımızda yangın pompası güç beslemesi ve transfer özetlenir.

Koruma cihazları (9.6.5)

KuralMadde
Jeneratör kaynağının yangın pompası devrelerindeki koruma cihazları pompa odasının tam yükünü anlık almaya izin verir ve NFPA 70’in 700.32 maddesine uyar9.6.5.1
Yangın pompası devresindeki koruma cihazları uzaktan izleme ile denetlenir9.6.5.2
Pompa devre kesicisinin jeneratör koruma cihazıyla koordineli olması gerekmez; şartı: ayrı bir branş devresinde kullanılması ve hat tarafındaki diğer bütün koruma cihazlarıyla koordineli olması9.6.5.3

Ek A.9.6.5’e göre jeneratör koruma cihazları, bağlı bütün yangın pompalarının doğrudan hatta (tam gerilim) kalkışı dahil, tam pompa odası yükünün anlık alınmasına izin verecek boyutta seçilir. Pompa acil çalıştırma mekanik koluyla (10.5.3.2) çalıştırıldığında durum hep budur.

El Kitabı (2022) yorumu gerekçeyi verir: 9.6.5, transfer anahtarı tam pompa odası yükünü jeneratöre bağladığında jeneratör koruma cihazının gereksiz yere açmasını önler. Kısa devre dışında hiçbir yükleme koşulunda motorun gücünü kontrol panosundaki devre kesiciden başka bir cihaz kesmemelidir; pano öncesindeki bir koruma cihazı açarsa yangını söndürmeye yetecek hızda yeniden kurulamayabilir ya da değiştirilemeyebilir. İtfaiye acil çalıştırma kolunu kullandığında motor tam gerilimle kalkar ve koruma cihazları kilitli rotor akımında açmamalıdır. 9.6.5.2 için: açık bir kesici ya da atmış bir sigorta motorun kaynağa bağlanmasını engeller; izleme cihazı konumu bildirir ve sinyal sürekli gözetim altındaki bir yere gider. 9.6.5.3 için: arkasındaki cihaza paralel yük bağlı değilse seri iki cihaz arasında seçici koordinasyon gerekmez.

Sahada dikkat edilecekler

Standart bu bölüm için bir hata listesi vermez; aşağıdakiler yalnız madde metninden ve Ek A / El Kitabı gerekçesinden çıkar:

  • Yakıtı yalnız pompaya göre hesaplamak: 9.6.2.3 diğer ihtiyaçları da ekler; Ek A.9.6.2 bağlı bütün yükleri anar.
  • Jeneratör kapasitesini aynı anda çalışan yükleri hesaba katmadan seçmek (9.6.1.1).
  • Pompa kalkışında açan jeneratör koruma cihazı: 9.6.5.1 tam yükün anlık alınmasını ister.
  • İzlenmeyen kesici ya da sigorta (9.6.5.2).
  • Transferin pompa odası dışında yapılması (9.6.4).

Kontrol listesi

  1. Jeneratör pompa motorlarını ve aynı anda çalışan diğer yükleri birlikte besleyebiliyor ve Bölüm 9.4 sağlanıyor mu? (9.6.1.1)
  2. Sistem NFPA 110 Seviye 1, Tip 10, Sınıf X şartlarını karşılıyor mu? (9.6.2.1)
  3. Alarm ve sensör arızalarında durma ya da güç düşürme yalnız aşırı hızla sınırlı mı? (9.6.2.2)
  4. Yakıt %100 anma debisinde 8 saat ve diğer ihtiyaçlar için yeterli mi? (9.6.2.3)
  5. Transfer pompa odası içinde mi? (9.6.4)
  6. Koruma cihazları tam yükü anlık alıyor, 700.32’ye uyuyor ve uzaktan izleniyor mu? (9.6.5.1, 9.6.5.2)

Sık Sorulan Sorular

Yangın pompasını besleyen jeneratörün yakıtı ne kadar olmalı?

Anma pompa debisinin %100’ünde 8 saat yangın pompası çalışmasına ek olarak diğer ihtiyaçlar için gereken yakıt (9.6.2.3). Ek A.9.6.2, jeneratör başka yükleri de besliyorsa yakıtın bütün bağlı yüklere göre seçilmesini önerir.

Jeneratör NFPA 110’un hangi sınıfını karşılamalı?

Seviye 1, Tip 10, Sınıf X sistem şartlarını ve ayrıca Bölüm 9.4’ü (9.6.2.1). El Kitabı (2022) yorumuna göre bu, alternatif kaynağın 10 saniye içinde hazır olmasını sağlar.

Jeneratör arıza alarmında kendini durdurabilir mi?

Hayır. Alarm, uyarı ya da arızalı motor sensörü yüzünden durmadan ve güç düşürmeden etiket gücünü üretmeye devam eder; tek istisna aşırı hız durdurmasıdır (9.6.2.2).

Transfer anahtarı nerede olmalı?

Kontrol panosuna giden gücün normal ve alternatif besleme arasında transferi pompa odası içinde yapılır (9.6.4). El Kitabı gerekçesi anahtarın arızada hızla kullanılabilmesidir.

Jeneratör çıkış kesicisi pompa kalkışında açabilir mi?

Açmamalıdır. Koruma cihazları tam pompa odası yükünü anlık almaya izin verir (9.6.5.1); Ek A.9.6.5’e göre bu, bağlı bütün pompaların tam gerilimle kalkışını kapsar. Cihazlar uzaktan izlenir (9.6.5.2).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 9.6.1.1, 9.6.1.2; 9.6.2.1–9.6.2.3; 9.6.3; 9.6.4; 9.6.5.1–9.6.5.3; Ek A.9.6.2, A.9.6.5 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: 9.6.1.1, 9.6.1.2, 9.6.2.1, 9.6.2.2, 9.6.2.3, 9.6.3, 9.6.4, 9.6.5, 9.6.5.2 ve 9.6.5.3 yorumları.