Kısa cevap: BYKHY Madde 27/1'e göre dış cepheler, bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda zor yanıcı malzemeden, diğer binalarda ise en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Ek-2/Ç'ye göre zor yanıcının karşılığı A2-s1,d0'dır. Bu eşik, yüksek bina tanımındaki 21,50 m eşiğinden farklı ve bağımsız bir değerdir.

BYKHY, cephe kurallarının esasını Madde 27'de toplar; ancak 2021 değişikliğiyle eklenen Madde 27/4, orman alanı içindeki veya bitişiğindeki belirli tesislerin dış yangın bölgesinde ayrı ve daha ağır bir cephe şartı getirir, çatı için de Madde 28/4 eklenmiştir. Genel kural olarak Madde 27/1'e göre dış cepheler, bina yüksekliği 28,50 m'den fazla binalarda zor yanıcı, diğerlerinde en az zor alevlenici olmalıdır. Aynı fıkra, kat arası yayılmayı durdurmak için düşeyde en az 100 cm dolu yüzey ya da cephe yağmurlaması ister.

Cephede iki ayrı eşik vardır, karıştırmayın

Cephe malzemesi eşiği ile yüksek bina tanımı iki ayrı eşiktir.

  • Yüksek bina tanımı (Madde 4/ccc): Bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binalar. Eşiğin arka planı için yüksek bina eşiği 21,50 m yazısına bakabilirsiniz.
  • Cephe malzemesi eşiği (Madde 27/1): Bina yüksekliği 28,50 m. Bu değer Madde 27'ye özgüdür ve yüksek bina tanımıyla aynı değildir.

Bina yüksekliğinin tanımı da Madde 4/h'de verilmiştir: binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafe veya imar planında ve Yönetmelikte öngörülen yükseklik. Cephe kararını verirken bu ölçüyü, bodrum katları da içeren yapı yüksekliğiyle (Madde 4/bbb) karıştırmayın.

Madde 27/1: malzeme ve kat arası bariyer

Madde 27/1 iki ayrı talebi tek fıkrada verir.

Malzeme. Dış cepheler, bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda zor yanıcı malzemeden, diğer binalarda ise en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Terimlerin kod karşılığı Ek-2/Ç'dedir: zor yanıcı A2-s1,d0; zor alevlenici ise B,C-s1,d0 ile başlayıp en az A2,B,C-s3,d2'ye uzanan satır grubudur. Kodların nasıl okunduğunu yapı malzemelerinin yanıcılık sınıfları yazısında ayrıntılandırılıyor.

Kat arası bariyer. Alevlerin bir kattan diğerine geçmesini engellemek için iki katın pencere gibi korumasız boşlukları arasında, düşeyde en az 100 cm yüksekliğinde yangına dayanıklı cephe elemanıyla dolu yüzey oluşturulur. Alternatif olarak cephe iç kısmına en çok 2 m aralıklarla ve cepheye en fazla 1,5 m mesafede yağmurlama başlıkları yerleştirilerek cephe otomatik yağmurlama sistemi ile korunur.

100 cm'lik dolu yüzeyi mimari nedenlerle veremiyorsanız Yönetmelik size bir çıkış yolu bırakmıştır, ama bu çıkış yolu sıradan bir sprinkler hattı değildir: başlık aralığı ve cepheye mesafe fıkrada sayı ile bağlanmıştır.

Konu Madde 27 hükmü
Cephe malzemesi, bina yüksekliği > 28,50 m Zor yanıcı (Ek-2/Ç: A2-s1,d0)
Cephe malzemesi, diğer binalar En az zor alevlenici
Kat arası bariyer Korumasız boşluklar arasında düşeyde en az 100 cm yangına dayanıklı dolu yüzey
Bariyer alternatifi Cephe iç kısmında en çok 2 m aralıklı, cepheye en fazla 1,5 m mesafede yağmurlama başlıkları
Isı yalıtım sistemi Akredite laboratuvar sertifikası, sistem detayı piyasaya arz dokümanında
Zemin kotu üzeri (zor alevlenici cephe, yükseklik < 28,50 m) 1,5 m mesafe hiç yanmaz malzeme
Pencere kenarları (bina yüksekliği > 6,50 m) Yan kenarlar en az 15 cm, üst kenar en az 30 cm hiç yanmaz yangın bariyeri
Bitişik nizamda yükseklik farkı Alçak binanın çatı hizasındaki yüksek bina katı cephesi hiç yanmaz malzeme veya sistem
Giydirme cephe, döşeme kesişimi Döşeme yangın dayanımını sağlayacak süre kadar yalıtım
Derzleri açık veya havalandırmalı giydirme cephe Cephe ve yalıtım malzemeleri en az zor yanıcı
Dış yangın bölgesindeki binalar (Madde 21/5 alanları, 27/4) Tüm dış cepheler (balkon, çıkma, baca, teras dâhil) hiç yanmaz; kapı ve pencere doğramaları hiç yanmaz ve en az 30 dakika yangına dayanıklı; asgari çift cam veya kırılmaz ya da 30 dakika yangına dayanıklı cam; binaya 15 m'den yakın eklentilerin dış cepheleri hiç yanmaz veya en az 30 dakika yangına dayanıklı

Geleneksel cephe ve ısı yalıtım sistemleri

Madde 27/2, Türkiye'de en yaygın cephe çözümü olan dıştan ısı yalıtım sistemlerini doğrudan hedef alır.

Sistem sertifikası (27/2-a). Isı yalıtım malzemesi, yapıştırıcı, dübel, sıva filesi, sıva ve benzeri teçhizat kullanılarak teşkil edilen ısı yalıtım sistemi uygulandığında sistem, ilgili standartlar kapsamında akredite bir laboratuvar tarafından sertifikalandırılmalıdır. Sertifikalandırılan sistem detayları ve teknik özellikleri piyasaya arz dokümanlarında yer alır. Yani levhanın tek başına belgesi yeterli değildir; belge, kurulmuş sistemin belgesidir.

Zemin kotu ve pencere bariyerleri (27/2-b). Dış cephesi zor alevlenici malzeme veya sistemden oluşan, yüksekliği 28,50 m'den az olan binalarda tabii veya tesviye edilmiş zemin kotu üzerindeki 1,5 m mesafe hiç yanmaz malzeme ile kaplanmalıdır. Bina yüksekliği 6,50 m'den fazla olan binalarda ise pencere ve benzeri boşlukların yan kenarları en az 15 cm ve üst kenarı en az 30 cm eninde hiç yanmaz malzeme ile yangın bariyerleri oluşturulmalıdır.

Bu iki hüküm birlikte okunduğunda cephe yangınlarının iki tipik başlangıç senaryosunu karşıladıkları görülür: zemin seviyesinde dışarıdan gelen tutuşma ve pencereden dışarı çıkan alev.

Bitişik nizam yükseklik farkı (27/2-c). Farklı yüksekliğe sahip bitişik nizamdaki yapılarda, alçak binanın çatı hizasındaki yüksek bina katının dış cephe kaplaması hiç yanmaz malzeme veya sistem ile kaplanmalıdır. Alçak binanın çatısında çıkan bir yangın, yüksek binanın cephesine doğrudan ısı ve alev uygular; hüküm tam olarak bu temas bölgesini hedefler.

Giydirme cephe: boşluk ve döşeme kesişimi

Madde 27/3 iki hüküm içerir ve ikisi de giydirme cephenin kendine özgü risklerine karşılık gelir.

Döşeme kesişimi (27/3-a). Cephe elemanları ile alevlerin geçebileceği boşlukları bulunmayan döşemelerin kesiştiği yerler, alevlerin komşu katlara atlamasını engelleyecek şekilde döşeme yangın dayanımını sağlayacak süre kadar yalıtılır. Bu, sahada cephe ile döşeme kenarı arasındaki boşluğun kapatılması demektir; uygulama detaylarının nasıl seçildiğini gökdelen cam cephe firestop uygulamaları ve firestop uygulama rehberi yazılarında ele alınıyor.

Havalandırmalı cephe (27/3-b). Derzleri açık veya havalandırmalı giydirme cephe sistemli binalarda kullanılan cephe ve yalıtım malzemeleri en az zor yanıcı olmalıdır. Dikkat edin: bu şart bina yüksekliğine bağlanmamıştır. Cephe boşluğunun düşey bir baca gibi davranabilmesi riski, yüksekliğe bakılmaksızın malzeme seviyesini yukarı çeker. Cephe boşluğunda yangının nasıl davrandığını ve uluslararası test yaklaşımlarını cam cephe yangın riski yazısında bulabilirsiniz.

Madde 27/4: orman alanındaki tesislerde dış yangın bölgesi (2021)

20/11/2021 tarihli ve 31665 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik, cephe kurallarına belirli bir tesis grubu için ayrı bir katman ekledi. Önce kapsamı doğru kurmak gerekir:

  • Madde 7/12: Orman alanları içinde veya bitişiğinde yapılacak rafineriler, fosil yakıt kaynaklı elektrik üretim tesisleri, kurulu gücü 500 MW ve üzeri olan enerji üretim tesisleri ve toplam kapalı kullanım alanı 2000 m²'den büyük fabrikalar gibi endüstriyel tesisler ile bunların depolama tesisleri/sahalarında Yönetmelikte belirtilen ilave tedbirler alınır.
  • Madde 21/5: Bu alanlarda, fıkrada sayılan istisnalar hariç, tesise ait yapı cephesinden ve depolama sahasından itibaren 100 m mesafe içinde dış yangın bölgesi teşkil edilir; bu mesafe arazi eğimine göre artırılır. Bölge içinde yapı cephesinden itibaren 1,5 m, 1,5-10 m, 10-30 m ve 30-100 m kuşakları için ayrı bitki ve yanıcı malzeme kuralları vardır.

Cephe (27/4). Madde 21/5'te belirtilen alanlarda yapılacak binaların tüm dış cephelerinin (balkon, çıkma, baca, teras ve benzerleri dâhil) hiç yanmaz malzemeden olması, kapı ve pencere doğramalarının hiç yanmaz malzemeden olması ve en az 30 dakika yangına dayanıklı olması, kapı ve pencerelerde asgari çift cam kullanılması veya kullanılacak camın kırılmaz ya da 30 dakika yangına dayanıklı olması gerekir. Binaya 15 m'den daha yakın eklentilerin dış cephelerinin de hiç yanmaz malzemeden veya en az 30 dakika yangına dayanıklı olması gerekir. Yönetmeliğin ilgili bölümlerinde daha üst seviyede kriter tanımlanmışsa o kriterlere uyulur.

27/4'te yükseklik şartı yoktur: bu alanlarda bina yüksekliği ne olursa olsun dış cephe hiç yanmaz olur. Genel kuralı karşılayan zor yanıcı bir kaplama bu fıkrayı karşılamaz; hiç yanmazın Ek-2/Ç karşılığını yapı malzemelerinin yanıcılık sınıfları yazısında bulabilirsiniz.

Mevcut yapılar (138/5). Madde 7/12 kapsamındaki yapılardan fıkranın yürürlüğünden önce yapımı tamamlanmış veya yapımı devam edenlerde parsel sınırları içinde alınması gereken tedbirler uygulanır (konum nedeniyle mesafeleri sağlanamadığı idaresince belirlenen dış yangın bölgesi tedbirleri hariç); bu yapılarda Madde 27/4 ve Madde 28/4'te belirtilen hiç yanmaz malzeme yerine en az zor yanıcı malzeme kullanılabilir (BYKHY Madde 138/5).

Cephe kararı kompartıman kararını da etkiler

Cephe, kompartıman mantığının dışarıdan delindiği yüzeydir. Yönetmelik bu ilişkiyi iki yerden kurar. Madde 24/4'e göre bina yüksekliği 21,50 m'den fazla konut harici binalarda ve bina yüksekliği 30,50 m'den fazla konut binalarında, belirtilen yüksekliklerden daha yukarıda olan katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olarak düzenlenir. Madde 24/7 ise kompartımanı çevreleyen elemanların yangına dayanıklılığının birleşme noktalarında da sürekli olmasını ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklık bulunmamasını şart koşar. Cephe ile döşeme kesişimi tam olarak böyle bir birleşme noktasıdır. Kompartıman alanlarının kullanım sınıfına göre nasıl değiştiğini yangın kompartımanı alanları yazısında bulabilirsiniz.

Bitişik nizamda ise Madde 25/1 devreye girer: bitişik nizam yapıları birbirinden ayıran yangın duvarları yangına en az 90 dakika dayanıklı olarak projelendirilir ve aynı fıkra, yangın duvarlarının cephe ve çatılarda göstermesi gereken özelliklerin ilgili maddelerde belirtildiğini söyler.

Çatı tarafı da cephenin devamıdır. Madde 28/2'ye göre çatı kaplamalarının BROOF sınıfı malzemelerden, altında yer alan yüzeyin veya yalıtımın en az zor alevlenici malzemelerden olması gerekir; çatı kaplaması olarak yanmaz malzeme kullanılması durumunda alttaki yüzeyin en az normal alevlenen olmasına izin verilir. Madde 28/3'e göre yüksek binalarda ve bitişik nizam yapılarda çatı taşıyıcı sistemi ve çatı kaplamalarının yanmaz malzemeden olması gerekir. 2021'de eklenen Madde 28/4'e göre ise Madde 21/5'te belirtilen alanlarda (dış yangın bölgesi) yapılacak binalarda çatı kaplamalarının; çatı deresi, baca kenarı, yağmur oluğu ve borusu gibi malzemelerin ve çatı taşıyıcı sisteminin hiç yanmaz malzemeden, çatı kaplamaları altında yer alan yüzeyin veya yalıtımın en az zor yanıcı malzemeden olması gerekir (Ek: RG 20/11/2021-31665).

Örnek durumlar

Bir ofis binasında cephe kaplaması için doğru sınıf seçilmiş ve belgeler tam olsa bile, pencere kenarlarındaki denizlik ve söve profillerinin arka dolgusu hiçbir belgede geçmeyebilir. Madde 27/2-b, bina yüksekliği 6,50 m'yi aşan binalarda pencere boşluklarının yan kenarlarında en az 15 cm ve üst kenarında en az 30 cm eninde hiç yanmaz bariyer ister. Bu bariyer, tam da o profillerin bulunduğu bölgeyi kapsar; dolgu sorgulanmadığında bariyer kâğıt üstünde kalır.

İkinci bir örnek: havalandırmalı bir giydirme cephede kaplama levhası doğru sınıfta olsa da alt konstrüksiyon ahşap kadron olabilir. Madde 27/3-b cephe ve yalıtım malzemelerinin en az zor yanıcı olmasını ister ve cephe boşluğunun içi, tam olarak bu fıkranın korumaya çalıştığı hacimdir.

Ders şu: cephede yanıcı yükü kaplama levhasında değil, kimsenin bakmadığı ara katmanlarda arayın. Malzeme listenizi kaplama, yalıtım, alt konstrüksiyon, sızdırmazlık, dolgu ve sabitleme başlıklarına bölüp her satır için ayrı belge isteyin.

Kontrol listesi

  • ☐ Bina yüksekliği Madde 4/h tanımına göre ölçüldü ve 28,50 m eşiğine göre cephe sınıfı belirlendi
  • ☐ Cephe malzemesi için Ek-2/Ç karşılığı olan kod şartnameye yazıldı
  • ☐ Kat arası düşeyde en az 100 cm dolu yüzey projede gösterildi
  • ☐ Dolu yüzey yerine cephe yağmurlaması seçildiyse başlık aralığı ve cepheye mesafe kontrol edildi
  • ☐ Isı yalıtım sistemi için akredite laboratuvar sertifikası ve sistem detayı dosyalandı
  • ☐ Zemin kotu üzerindeki 1,5 m mesafenin hiç yanmaz malzeme ile kaplandığı görüldü
  • ☐ Pencere yan kenarı 15 cm ve üst kenar 30 cm hiç yanmaz bariyerleri sahada ölçüldü
  • ☐ Bitişik nizamda alçak bina çatı hizasındaki yüksek bina cephesi kontrol edildi
  • ☐ Giydirme cephede döşeme kesişimi, döşeme yangın dayanım süresi kadar yalıtıldı
  • ☐ Derzleri açık veya havalandırmalı cephede tüm cephe ve yalıtım malzemeleri en az zor yanıcı seçildi
  • ☐ Kapatılan döşeme kenarı boşlukları konum ve fotoğrafla kayıt altına alındı
  • ☐ Tesisin Madde 7/12 kapsamında (orman alanı içi veya bitişiği) olup olmadığı ve Madde 21/5 dış yangın bölgesi belirlendi; bölgedeyse cephe, doğrama, cam ve eklentiler Madde 27/4'e, çatı Madde 28/4'e göre seçildi (mevcut yapıda Madde 138/5)

SSS

BYKHY cephe kaplaması için hangi yanıcılık sınıfını istiyor?

BYKHY Madde 27/1'e göre dış cepheler, bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda zor yanıcı malzemeden, diğer binalarda ise en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Ek-2/Ç'ye göre zor yanıcının karşılığı A2-s1,d0'dır. Bu eşik, yüksek bina tanımındaki 21,50 m eşiğinden farklı ve bağımsız bir değerdir.

Kat arası yayılma bariyeri BYKHY'de nasıl tanımlanmış?

Madde 27/1, alevlerin bir kattan diğerine geçmesini engellemek için iki katın pencere gibi korumasız boşlukları arasında düşeyde en az 100 cm yüksekliğinde yangına dayanıklı cephe elemanıyla dolu yüzey oluşturulmasını ister. Alternatif olarak cephe iç kısmına en çok 2 m aralıklarla ve cepheye en fazla 1,5 m mesafede yağmurlama başlıkları yerleştirilerek cephenin otomatik yağmurlama ile korunmasına izin verir.

Dıştan ısı yalıtımı (ETICS) uygulamasında yangın bariyeri nereye konur?

Madde 27/2-b'ye göre dış cephesi zor alevlenici malzeme veya sistemden oluşan ve yüksekliği 28,50 m'den az olan binalarda, tabii veya tesviye edilmiş zemin kotu üzerindeki 1,5 m mesafe hiç yanmaz malzeme ile kaplanır. Bina yüksekliği 6,50 m'den fazla olan binalarda ise pencere ve benzeri boşlukların yan kenarları en az 15 cm, üst kenarı en az 30 cm eninde hiç yanmaz malzeme ile yangın bariyeri oluşturulur.

Havalandırmalı giydirme cephede malzeme sınıfı değişir mi?

Evet. Madde 27/3-b'ye göre derzleri açık veya havalandırmalı giydirme cephe sistemli binalarda kullanılan cephe ve yalıtım malzemelerinin en az zor yanıcı olması gerekir. Bu şart bina yüksekliğine bağlanmamıştır; cephe boşluğunun baca gibi davranması riski nedeniyle sistem tipinden doğar.

Kaynakça

  • Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı. Resmî Gazete: 19/12/2007, Sayı 26735. Değişiklikler: 09/09/2009 tarih ve 27344 sayılı, 05/04/2012 tarih ve 28255 sayılı, 09/07/2015 tarih ve 29411 sayılı Resmî Gazete, 14/06/2017 tarihli ve 2017/10459 sayılı BKK (yürürlük 29/06/2017), 05/02/2018 tarihli ve 2018/11347 sayılı BKK (yürürlük 15/03/2018), 04/11/2020 tarih ve 31294 sayılı Resmî Gazete (CB Kararı 3167), 20/11/2021 tarih ve 31665 sayılı Resmî Gazete (CB Kararı 4825), 01/07/2025 tarih ve 32943 sayılı Resmî Gazete (CB Kararı 10026). Güncel metin: mevzuat.gov.tr (konsolide metin)
  • Kullanılan maddeler ve ekler: Madde 4/h, Madde 4/ccc, Madde 7/12, Madde 21/5, Madde 24/4, Madde 24/7, Madde 25/1, Madde 27/1, Madde 27/2, Madde 27/3, Madde 27/4, Madde 28/2, Madde 28/3, Madde 28/4, Madde 138/5, Ek-2/Ç
  • TS EN 13501-1 - Ek-2/Ç'de cephe malzemesi sınıflarının dayandığı sınıflandırma standardı
  • TS EN 13501-5 - Ek-2/Ç'de çatı kaplamalarının dış alev yayılımı sınıfı için atıf yapılan standart

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.