Kısa cevap: Madde 95/2'ye göre hidrant sistemi dizayn debisinin en az 1.900 l/dak olması şarttır; debi binanın tehlike sınıfına göre artırılır. Hidrant çıkışında 700 kPa basınç olması gerekir. Artış miktarını Yönetmelik sayı olarak vermez, tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaba bırakır.

BYKHY Madde 95/2, hidrant sistemi dizayn debisini en az 1.900 l/dak, hidrant çıkış basıncını 700 kPa olarak şart koşar ve debinin bina tehlike sınıfına göre artırılacağını söyler. Madde 95/3 hidrantlar arası uzaklığı 50 ila 150 m arasında dört risk kademesine bağlar; Madde 92/7 ise yalnız hidrant bulunan yapılarda su ihtiyacını en az 1.900 l/dak x 90 dakika ile tanımlar; 2021'de eklenen cümleyle Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda dış hidrant deposu en az 5.700 l/dak x 60 dakikadır.

Madde 95'in şartları

Kural Değer Fıkra
Amaç ve yerleşim Yapının bütün çevresini kapsayacak şekilde; itfaiye ve araçlarının kolay yanaşıp bağlantı yapabileceği düzen 95/1
Dizayn debisi En az 1.900 l/dak; tehlike sınıfına göre artırılır 95/2
Çıkış basıncı 700 kPa 95/2
Hidrantlar arası uzaklık Çok riskli 50 m, riskli 100 m, orta riskli 125 m, az riskli 150 m 95/3
Binaya uzaklık Ortalama 5 ila 15 m 95/4
Besleme borusu Ring sistemi yoksa en düşük boru çapı 100 mm; hidrolik hesaba göre belirlenir 95/5
Hidrant tipi İlgili Türk Standartlarına uygun yerüstü yangın hidrantı; Madde 95/6'da "yeraltı" ifadesi yalnız hat kesme vanaları için geçer 95/6
Dış hidrant zorunluluğu Ayrı planlanan yerleşim alanında binaların taban alanları toplamı 5.000 m²'den büyükse; ayrıca Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda 95/7

Yönetmelik, tehlike sınıfına göre artırılacak debi için sayısal bir tablo vermez; artış, bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesapla belirlenir (Madde 95/2 ve Madde 92/7).

Madde 95/6 hidrantların ilgili Türk Standartlarına uygun yerüstü yangın hidrantı olmasını şart koşar. Yer altı hidrant bir seçenek değildir; Madde 95/6'da "yeraltı" ifadesi yalnız hidrant yenilenmesini ve bakımını kolaylaştıran hat kesme vanaları için geçer (yeraltı, yerüstü veya her ikisi).

Dış hidrant ne zaman zorunlu?

Madde 95/7: içerisinde her türlü kullanım alanı bulunan ve genel yerleşme alanlarından ayrı olarak planlanan yerleşim alanlarında yapılacak binaların taban alanları toplamı 5.000 m²'den büyükse dış hidrant sistemi yapılması mecburidir. RG 20/11/2021-31665 ile eklenen cümleye göre Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda da dış hidrant sistemi yapılır.

Madde 7/12 (Ek: RG 20/11/2021-31665) kapsamı: orman alanları içinde veya bitişiğinde yapılacak rafineriler, fosil yakıt kaynaklı elektrik üretim tesisleri, kurulu gücü 500 MW ve üzeri olan enerji üretim tesisleri, toplam kapalı kullanım alanı 2.000 m²'den büyük fabrikalar gibi endüstriyel tesisler ve bunların depolama tesisleri/sahaları. Bu alanlarda Yönetmelikte belirtilen ilave tedbirler alınır.

Su deposu ile ilişkisi

Madde 92/7: yapıda sadece çevre hidrant sistemi bulunması halinde su ihtiyacı, en az 1.900 l/dak debiyi 90 dakika süreyle karşılayacak kapasitede olmak üzere, bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaplarla belirlenir.

V = 1.900 l/dak × 90 dk = 171.000 l = 171 m³ (genel kuralda asgari; kesin hacim tehlike sınıfına göre hidrolik hesapla bulunur)

Madde 92/7'ye RG 20/11/2021-31665 ile eklenen cümleye göre, Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda kurulacak dış hidrant sisteminin su ihtiyacı için en az 5.700 l/dak debiyi 60 dakika süreyle karşılayacak kapasitede depo tesis edilir:

V = 5.700 l/dak × 60 dk = 342.000 l = 342 m³ (7/12 alanlarında asgari)

Bu nedenle 171 m³ her durumda geçerli bir alt sınır değildir; önce tesisin Madde 7/12 kapsamında olup olmadığı belirlenmelidir.

Saha notu

Madde 95/2'de aranan 700 kPa, hidrant çıkışındaki basınçtır; pompa basma basıncı bu değerin yerine geçmez. Yerleşimde itfaiye aracının yanaşabilmesi de ayrıca kontrol edilir (Madde 95/1); Madde 95/4 hidrantların normal şartlarda korunan binalardan ortalama 5 ilâ 15 m uzağa konmasını söyler.

Kontrol listesi

  • Dizayn debisi en az 1.900 l/dak ve tehlike sınıfına göre artırıldı mı (Madde 95/2)?
  • Hidrolik olarak en elverişsiz hidrantın çıkışında 700 kPa hesaplandı mı (Madde 95/2)?
  • Hidrantlar arası uzaklık risk kademesine uygun mu (Madde 95/3)?
  • Hidrantlar normal şartlarda binalardan ortalama 5 ila 15 m uzakta mı (Madde 95/4)?
  • Hidrantlar ilgili TS'ye uygun yerüstü yangın hidrantı mı (Madde 95/6)?
  • Ring yoksa en küçük boru çapı 100 mm ve hidrolik hesaba göre mi (Madde 95/5)?
  • Dış hidrant zorunluluğu kontrol edildi mi: ayrı planlanmış yerleşimde 5.000 m² taban alanı veya Madde 7/12 alanı (Madde 95/7)?
  • Yalnız hidrant varsa depo hacmi hidrolik hesapla belirlendi ve en az 171 m³ (1.900 l/dak × 90 dk) mü; tesis Madde 7/12 kapsamındaysa dış hidrant deposu en az 342 m³ (5.700 l/dak × 60 dk) mü (Madde 92/7)?

SSS

BYKHY'de hidrant sistemi dizayn debisi ne kadardır?

Madde 95/2'ye göre hidrant sistemi dizayn debisinin en az 1.900 l/dak olması şarttır; debi binanın tehlike sınıfına göre artırılır. Hidrant çıkışında 700 kPa basınç olması gerekir. Artış miktarını Yönetmelik sayı olarak vermez, tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaba bırakır.

Hidrantlar arası uzaklık kaç metre olmalıdır?

Madde 95/3'e göre hidrantlar arası uzaklık çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli bölgelerde 125 m ve az riskli bölgelerde 150 m alınır. Madde 95/4'e göre hidrantlar normal şartlarda korunan binalardan ortalama 5 ila 15 m uzağa yerleştirilir.

Dış hidrant sistemi ne zaman zorunludur?

Madde 95/7'ye göre genel yerleşme alanlarından ayrı olarak planlanan yerleşim alanlarında binaların taban alanları toplamı 5.000 m²'den büyükse dış hidrant sistemi mecburidir. 2021'de eklenen cümleyle Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda da dış hidrant sistemi yapılır. Hidrantlar Madde 95/6'ya göre yerüstü yangın hidrantı olmalıdır.

Yalnız hidrant sistemi olan tesiste su deposu ne kadar olmalı?

Madde 92/7'ye göre genel kural, en az 1.900 l/dak debiyi 90 dakika karşılayacak kapasitedir; bu 171 m³'e karşılık gelir ve kesin değer bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesapla belirlenir. 2021'de eklenen cümleye göre Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda (orman alanları içinde veya bitişiğindeki rafineri, fosil yakıtlı elektrik üretim tesisi, 500 MW ve üzeri enerji üretim tesisi, 2.000 m²'den büyük fabrika gibi tesisler) dış hidrant deposu en az 5.700 l/dak x 60 dakika, yani 342 m³ olur.

Kaynakça

  1. BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 7/12, 92/7, 95/1–95/7. Değişiklikler: RG 09/09/2009-27344; RG 05/04/2012-28255; RG 09/07/2015-29411; 14/06/2017 tarihli ve 2017/10459 sayılı BKK (yürürlük 29/06/2017); 05/02/2018 tarihli ve 2018/11347 sayılı BKK (yürürlük 15/03/2018); RG 04/11/2020-31294 (CB Kararı 3167); RG 20/11/2021-31665 (CB Kararı 4825); RG 01/07/2025-32943 (CB Kararı 10026). Güncel metin (mevzuat.gov.tr)

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.