Yangın dolabı, itfaiye bağlantıları ve hidrant ne zaman zorunlu?
BYKHY bu dört sistem için ayrı koşullar koyar ve hepsi sprinklerden bağımsızdır: sprinklersiz bir binada yangın dolabı, su verme bağlantısı veya dış hidrant zorunlu olabilir. Araç her birini ayrı kutucukta, madde atfıyla verir. Sorular doğrudan maddelerdeki koşullardır; ölçüyü projeden okuyup evet veya hayır diye yanıtlarsınız. Araç yeni yapılar içindir; sprinkler zorunluluğu bu aracın kapsamında değildir.
Yangın dolabı: Madde 94/1-b-1 ve 94/1-a-1
| Koşul | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Yüksek bina | Tüm bina | 94/1-b-1 |
| Toplam kapalı kullanım alanı > 1000 m²: imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma, eğitim | Tüm bina | 94/1-b-1 |
| Kapalı otopark alanları toplamı > 600 m² | Otopark | 94/1-b-1, 60/1 |
| Kazan dairesi > 350 kW | Kazan dairesi | 94/1-b-1 |
| Bir boyutu 60 m'yi geçen kat | O katlar | 94/1-a-1 |
Büro, ticaret ve konut alan ölçütünde sayılmaz; bunlarda dolap yalnız yüksek bina, otopark, kazan dairesi veya 60 m kat koşuluyla gelir. Dolaplar her katta ve yangın duvarlarıyla ayrılmış her bölümde en çok 30 m arayla, koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına konur; bina yağmurlama sistemiyle korunuyor ve katlara su alma ağzı bırakılıyorsa aralık 45 m'ye çıkabilir (94/1-b-2). Eğitimli personel yoksa TS EN 671-1 yarı-sert hortumlu dolap (25 mm, en çok 30 m, 100 L/dk, 400 kPa), yetişmiş söndürme görevlisi varsa TS EN 671-2 yassı hortumlu dolap (400 L/dk) kullanılır. Kullanım yüksek tehlike değilse ve yapıda yalnız dolap sistemi varsa dolaplar kullanım suyu sistemine bağlanabilir (92/6). Debi ve depo için yangın dolabı ve hidrant debisi hesabı.
İtfaiye su alma ağzı: Madde 94/1-a-1
Yüksek binalarda, kat alanı 1000 m²'den fazla alışveriş merkezi, otopark ve benzeri yerlerde ve bir boyutu 60 m'yi geçen katlarda ıslak veya kuru sabit boru üzerinde itfaiye su alma ağızları bırakılır. Araç fabrika, atölye ve depoları benzeri yer sayar. Ağızlar kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olur; herhangi bir noktadan ağza en çok 60 m (94/1-a-2), bağlantılar storz 50 veya 65 mm'dir (94/1-a-3). 600 m²'yi aşan kapalı otoparkta 60/1 de su alma ağzı ister.
İtfaiye su verme bağlantısı: Madde 97/1
Yüksek binalarda, oturma alanı 1000 m²'den büyük binalarda veya cephe genişliği 75 m'yi aşan binalarda sulu yangın söndürme sistemlerine en az 100 mm anma çaplı itfaiye su verme bağlantısı yapılır: 2 adet 65 mm storz rakor, çek valf ve çek valf ile bağlantı arasındaki borunun kendiliğinden boşalmasını sağlayan eleman. İtfaiye aracının bağlantıya uzaklığı en çok 18 m'dir. Koşul sağlanıyor ama binada hiç sulu sistem yoksa bağlantı istenmez; araç bunu "sulu sistem yok" diye gösterir ve sprinkler veya başka sulu sistem olup olmayacağını sorar.
Dış hidrant: Madde 95/7 ve 7/12
Binaların taban alanları toplamı 5000 m²'den büyükse dış hidrant sistemi zorunludur; aynı alandaki bütün binaların taban alanları toplanır. Orman alanı içinde veya bitişiğindeki rafineriler, fosil yakıtlı santraller, 500 MW ve üzeri enerji tesisleri, toplam kapalı alanı 2000 m²'yi aşan fabrikalar gibi endüstriyel tesisler ve bunların depolama sahalarında da dış hidrant yapılır (7/12). Hidrant debisi en az 1900 L/dk, çıkışta 700 kPa'dır (95/2). Hidrantlar arası çok riskli bölgede 50 m, riskli 100 m, orta riskli 125 m, az riskli 150 m'dir (95/3); binalardan ortalama 5–15 m uzağa konur (95/4). Yalnız çevre hidrantı varsa su ihtiyacı en az 1900 L/dk × 90 dk, 7/12 alanlarında en az 5700 L/dk × 60 dk'dır (92/7).
Yüksek bina
Bina yüksekliği 21,50 m'den (kot noktasından saçağa) veya yapı yüksekliği 30,50 m'den (bodrumlar dâhil bütün katlar) fazla olan bina yüksek binadır (4/ccc); araç ölçütlerden birini yeterli sayar. Yüksek binada dolap, su alma ağzı ve su verme bağlantısı kullanımdan bağımsız gerekir.
Örnek: 150 × 100 m tek katlı fabrika
Toplam ve kat alanı 15.000 m², oturma alanı 15.000 m², uzun cephe 150 m, tek bina.
- Yangın dolabı: imalathane, 15.000 > 1000 m² ve kat boyutu 150 > 60 m → zorunlu (94/1-b-1, 94/1-a-1).
- İtfaiye su alma ağzı: fabrika benzeri yer, kat alanı > 1000 m² ve kat boyutu > 60 m → gerekli (94/1-a-1).
- Su verme bağlantısı: oturma alanı > 1000 m², cephe > 75 m ve dolap sulu sistem → gerekli (97/1).
- Dış hidrant: taban alanı 15.000 > 5000 m² → zorunlu (95/7).
Sık yapılan hatalar
- Sprinkler yoksa dolap da yok sanmak. 94/1-b-1'in 1000 m² eşiği sprinklerden bağımsızdır.
- Su verme bağlantısını yalnız yüksek binada aramak. Oturma alanı 1000 m²'yi veya cephe 75 m'yi aşan alçak binada da gerekir.
- Hidrantta toplam inşaat alanına bakmak. 95/7'de ölçüt binaların taban alanları toplamıdır.
- 60 m kuralını unutmak. Bir boyutu 60 m'yi geçen katta kullanım ne olursa olsun dolap ve su alma ağzı gerekir.
Sonraki adım
Debiler ve su deposu için yangın dolabı ve hidrant debisi hesabı ile yangın suyu deposu hesabı. Sprinkler zorunluluğu için hangi binalarda sprinkler zorunlu yazısına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Yangın dolabı hangi binalarda zorunludur?
BYKHY Madde 94/1-b-1'e göre yüksek binalarda; toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²'den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma ve eğitim binalarında; alanları toplamı 600 m²'den büyük kapalı otoparklarda ve 350 kW'ı aşan kazan dairelerinde. Bir boyutu 60 m'yi geçen katlarda da yangın dolabı gerekir (94/1-a-1). Yangın dolabı zorunluluğu sprinklerden bağımsızdır.
İtfaiye su alma ağzı ne zaman gerekir?
Yüksek binalarda, kat alanı 1000 m²'den fazla alışveriş merkezi, otopark ve benzeri yerlerde ve bir boyutu 60 m'yi geçen katlarda (94/1-a-1). Ağızlar kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olur ve herhangi bir noktadan ağza uzaklık 60 m'yi geçemez.
İtfaiye su verme bağlantısı ne zaman zorunludur?
Madde 97/1'e göre yüksek binalarda, oturma alanı 1000 m²'den büyük binalarda veya cephe genişliği 75 m'yi aşan binalarda, sulu söndürme sistemlerine en az 100 mm'lik bağlantı yapılır. Bağlantıda 2 adet 65 mm storz rakor ve çek valf bulunur; itfaiye aracının bağlantıya uzaklığı en çok 18 m'dir.
Dış hidrant hangi durumda zorunludur?
Binaların taban alanları toplamı 5000 m²'den büyükse (95/7) ve orman alanı içinde veya bitişiğindeki 7/12 kapsamındaki tesislerde. Hidrant debisi en az 1900 L/dk, çıkış basıncı 700 kPa'dır; 7/12 alanlarında hidrant için en az 5700 L/dk × 60 dk depo istenir (92/7).
15.000 m² fabrikada yangın dolabı ve hidrant gerekir mi?
Evet. İmalathane alanı 1000 m²'yi aştığı için yangın dolabı zorunludur (94/1-b-1). Tek katlıysa taban alanı 15.000 m² > 5000 m² olduğundan dış hidrant da zorunludur (95/7); oturma alanı 1000 m²'yi aştığı için su verme bağlantısı, kat alanı 1000 m²'yi aştığı için itfaiye su alma ağzı gerekir. Çok katlıysa hidrant için binaların taban alanları toplamına bakılır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir