BYKHY Madde 94/b-5, içinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisini 100 l/dak, tasarım basıncını 400 kPa olarak şart koşar; lüle girişindeki basınç 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü kullanılır. Aynı madde hortum uzunluğunu 30 m ile sınırlar ve itfaiye su alma hattı için 60 m erişim kuralını verir.
Madde 94'ün iki tesisatı
Madde 94/1 bina içinde iki tesisat tanımlar: itfaiye su alma hattı (itfaiye personeli ve eğitilmiş personel için) ve yangın dolapları (bina içindeki kişilerin küçük bir yangını kontrol etmesi için).
İtfaiye su alma hattı (Madde 94/a)
| Kural | Değer | Fıkra |
|---|---|---|
| Zorunlu yerler | Yüksek binalar; kat alanı 1.000 m²'den fazla AVM, otopark ve benzeri | 94/a-1 |
| Bağlantı ağızlarının yeri | Kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlar | 94/a-1 |
| Bir boyutu 60 m'yi geçen katlar | Yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı yapılır | 94/a-1 |
| Su alma ağzına mesafe | Herhangi bir noktadan en fazla 60 m | 94/a-2 |
| Hortum bağlantıları | İtfaiye normlarında storz tip, 50 mm veya 65 mm | 94/a-3 |
| Bağlantı yeri | Yağmurlama ve dolap sistemine su sağlayan sabit boruda ise ana kolonlar üzerinden doğrudan | 94/a-4 |
Yangın dolapları (Madde 94/b)
| Kural | Değer | Fıkra |
|---|---|---|
| Hortum uzunluğu | En fazla 30 m; lüle kapama, püskürtme, fıskiye veya üçünü birden yapabilmeli | 94/b |
| Tasarım debisi (yuvarlak yarı-sert hortum, itfaiye ağzı yok) | 100 l/dak | 94/b-5 |
| Tasarım basıncı | 400 kPa | 94/b-5 |
| Lüle giriş basıncı | 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü | 94/b-5 |
Su deposu ile ilişkisi
Madde 92/6: yapıda sulu söndürme sistemi olarak yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, TS EN 671-1 ve 671-2'ye uygun sistemlerde Madde 94'teki tasarım debilerinin tehlike sınıfı süresiyle (30/60/90 dk) çarpımıdır. Kullanım alanı yüksek tehlike değilse ve yalnız dolap varsa, dolaplar binanın kullanım suyu sistemine bağlanabilir ve ayrı sistem istenmez.
Q = K x √P ile tutarlılık kontrolü
Yönetmelik bir K faktörü tanımlamaz; 100 l/dak ve 400 kPa değerlerini doğrudan verir. Tasarımcı, seçilen lülenin üretici K değeriyle Q = K x √P bağıntısını uygulayarak 400 kPa'da en az 100 l/dak sağlandığını kontrol eder. K değeri üretici föyünden alınır; bu yazıda bir K değeri verilmemiştir.
Saha notu
Devreye almada en sık iki bulgu: en uzak ve en yüksek dolapta 400 kPa sağlanamaması ve alt katlarda 900 kPa'nın aşılmasına rağmen basınç düşürücü konmaması. İkisi de Madde 94/b-5'in doğrudan ihlalidir; hidrolik hesap raporunda en kritik ve en avantajlı dolap birlikte gösterilmelidir.
Kontrol listesi
- En kritik dolapta 100 l/dak ve 400 kPa hesaplandı mı (Madde 94/b-5)?
- 900 kPa üstü basınç görülen katlarda basınç düşürücü var mı?
- Hortum uzunluğu 30 m'yi aşmıyor mu?
- Yüksek bina veya 1.000 m² üstü AVM/otoparkta itfaiye su alma ağızları korunmuş mekânda mı (Madde 94/a-1)?
- Her noktadan su alma ağzına mesafe 60 m altında mı (Madde 94/a-2)?
SSS
BYKHY'de yangın dolabı tasarım debisi ve basıncı nedir?
Madde 94/b-5'e göre içinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisi 100 l/dak, tasarım basıncı 400 kPa olmalıdır. Lüle girişindeki basınç 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü kullanılır.
İtfaiye su alma hattı nerede zorunludur?
Madde 94/a-1'e göre yüksek binalar ile kat alanı 1.000 m²'den fazla alışveriş merkezleri, otoparklar ve benzeri yerlerde ıslak veya kuru sabit boru üzerinde itfaiye bağlantı ağızları bırakılır; bunlar kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olur. Herhangi bir noktadan su alma ağzına mesafe 60 m'den fazla olamaz.
Yangın dolabı için su deposu nasıl hesaplanır?
Madde 92/6'ya göre yapıda yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, Madde 94'teki tasarım debi değerlerinin tehlike sınıfına göre 30, 60 veya 90 dakika süreyle çarpımıyla bulunur; kullanım alanı yüksek tehlike değilse dolaplar kullanım suyu sistemine bağlanabilir.
Kaynakça
- BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 92, 94. mevzuat.gov.tr
Sık Sorulan Sorular
BYKHY'de yangın dolabı tasarım debisi ve basıncı nedir?
Madde 94/b-5'e göre içinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisi 100 l/dak, tasarım basıncı 400 kPa olmalıdır. Lüle girişindeki basınç 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü kullanılır.
İtfaiye su alma hattı nerede zorunludur?
Madde 94/a-1'e göre yüksek binalar ile kat alanı 1.000 m²'den fazla alışveriş merkezleri, otoparklar ve benzeri yerlerde ıslak veya kuru sabit boru üzerinde itfaiye bağlantı ağızları bırakılır; bunlar kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olur. Herhangi bir noktadan su alma ağzına mesafe 60 m'den fazla olamaz.
Yangın dolabı için su deposu nasıl hesaplanır?
Madde 92/6'ya göre yapıda yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, Madde 94'teki tasarım debi değerlerinin tehlike sınıfına göre 30, 60 veya 90 dakika süreyle çarpımıyla bulunur; kullanım alanı yüksek tehlike değilse dolaplar kullanım suyu sistemine bağlanabilir.
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.