BYKHY Madde 94/b-5, içinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisini 100 l/dak, tasarım basıncını 400 kPa olarak şart koşar; lüle girişindeki basınç 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü kullanılır. Madde 94 ayrıca yarı-sert hortum uzunluğunu 30 m ile sınırlar (94/b-4), yassı hortumlu dolaplar için ayrı değerler (400 l/dak, en az 400 kPa, en fazla 20 m) verir ve itfaiye su alma hattı için 60 m erişim kuralını koyar.
Madde 94'ün iki tesisatı
Madde 94/1 bina içinde iki tesisat tanımlar: itfaiye su alma hattı (itfaiye personeli ve eğitilmiş personel için) ve yangın dolapları (bina içindeki kişilerin küçük bir yangını kontrol etmesi için).
İtfaiye su alma hattı (Madde 94/a)
| Kural | Değer | Fıkra |
|---|---|---|
| Zorunlu yerler | Yüksek binalar; kat alanı 1.000 m²'den fazla AVM, otopark ve benzeri | 94/a-1 |
| Bağlantı ağızlarının yeri | Kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlar | 94/a-1 |
| Bir boyutu 60 m'yi geçen katlar | Yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzı yapılır (Kılavuz açıklaması: yapının tamamında) | 94/a-1 |
| Su alma ağzına mesafe | Herhangi bir noktadan en fazla 60 m | 94/a-2 |
| Hortum bağlantıları | İtfaiye normlarında storz tip, 50 mm veya 65 mm | 94/a-3 |
| Bağlantı yeri | Yağmurlama ve dolap sistemine su sağlayan sabit boruda ise ana kolonlar üzerinden doğrudan | 94/a-4 |
Yangın dolapları (Madde 94/b)
| Kural | Değer | Fıkra |
|---|---|---|
| Hortum uzunluğu (eğitilmiş personeli veya itfaiye görevlisi olmayan yapılarda yuvarlak yarı-sert hortumlu dolap, TS EN 671-1; hortum TS EN 694, çap 25 mm) | En fazla 30 m; lüle kapama, püskürtme, fıskiye veya üçünü birden yapabilmeli | 94/b-4 |
| Tasarım debisi (yuvarlak yarı-sert hortum, itfaiye ağzı yok) | 100 l/dak | 94/b-5 |
| Tasarım basıncı | 400 kPa | 94/b-5 |
| Lüle giriş basıncı | 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü | 94/b-5 |
| Yassı hortumlu dolap: kullanım yeri ve standart | Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan yapılarda; TS EN 671-2 | 94/b-6 |
| Yassı hortum | Anma çapı en fazla 50 mm, uzunluk en fazla 20 m; lüle kapama, püskürtme, fıskiye veya üçünü birden yapabilmeli | 94/b-6 |
| Yassı hortumlu dolap tasarım debisi ve basıncı | 400 l/dak; en az 400 kPa | 94/b-6 |
| Lüle giriş basıncı (yassı hortum) | 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü | 94/b-6 |
100 l/dak değeri yalnız yuvarlak yarı-sert hortumlu dolaplar içindir. Yassı hortumlu dolap (Madde 94/b-6) yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan yapılarda kullanılabilir; tasarım debisi 400 l/dak, tasarım basıncı en az 400 kPa alınır.
Su deposu ile ilişkisi
Madde 92/6: yapıda sulu söndürme sistemi olarak yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, TS EN 671-1 ve 671-2'ye uygun sistemlerde Madde 94'teki tasarım debilerinin tehlike sınıfı süresiyle (30/60/90 dk) çarpımıdır. Kullanım alanı yüksek tehlike sınıfında değilse ve yalnız dolap varsa, dolaplar binanın kullanım suyu sistemine bağlanabilir ve ayrı sistem istenmez; Kılavuz açıklamasına göre bu durumda da Madde 92/1'deki en az bir güvenilir su kaynağı şartı sağlanmalıdır. Yassı hortumlu dolaplarda debi olarak Madde 94/b-6'daki 400 l/dak kullanılır.
Q = K x √P ile tutarlılık kontrolü
Yönetmelik bir K faktörü tanımlamaz; 100 l/dak ve 400 kPa değerlerini doğrudan verir. Tasarımcı, seçilen lülenin üretici K değeriyle Q = K x √P bağıntısını uygulayarak 400 kPa'da en az 100 l/dak sağlandığını kontrol eder. K değeri üretici föyünden alınır; bu yazıda bir K değeri verilmemiştir.
Saha notu
Devreye almada iki nokta kontrol edilir: en uzak ve en yüksek dolapta 400 kPa sağlanması ve alt katlarda 900 kPa aşılıyorsa basınç düşürücü bulunması. İkisi de Madde 94/b-5 ile ilgilidir.
Kontrol listesi
- En kritik dolapta 100 l/dak ve 400 kPa hesaplandı mı (Madde 94/b-5)?
- 900 kPa üstü basınç görülen katlarda basınç düşürücü var mı?
- Yarı-sert hortum 30 m'yi (Madde 94/b-4), yassı hortum 20 m'yi (Madde 94/b-6) aşmıyor mu?
- Yassı hortumlu dolap varsa yapı yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurmakla yükümlü mü; dolap TS EN 671-2'ye uygun, 400 l/dak ve en az 400 kPa ile hesaplandı mı (Madde 94/b-6)?
- Yüksek bina veya 1.000 m² üstü AVM/otoparkta itfaiye su alma ağızları korunmuş mekânda mı (Madde 94/a-1)?
- Herhangi bir noktadan su alma ağzına mesafe en fazla 60 m mi (Madde 94/a-2)?
SSS
BYKHY'de yangın dolabı tasarım debisi ve basıncı nedir?
Madde 94/b-5'e göre içinde itfaiye su alma ağzı olmayan yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolaplarında tasarım debisi 100 l/dak, tasarım basıncı 400 kPa olmalıdır. Lüle girişindeki basınç 900 kPa'yı geçerse basınç düşürücü kullanılır.
İtfaiye su alma hattı nerede zorunludur?
Madde 94/a-1'e göre yüksek binalar ile kat alanı 1.000 m²'den fazla alışveriş merkezleri, otoparklar ve benzeri yerlerde ıslak veya kuru sabit boru üzerinde itfaiye bağlantı ağızları bırakılır; bunlar kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda olur. Herhangi bir noktadan su alma ağzına mesafe 60 m'den fazla olamaz.
Yangın dolabı için su deposu nasıl hesaplanır?
Madde 92/6'ya göre yapıda yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, Madde 94'teki tasarım debi değerlerinin tehlike sınıfına göre 30, 60 veya 90 dakika süreyle çarpımıyla bulunur; kullanım alanı yüksek tehlike değilse dolaplar kullanım suyu sistemine bağlanabilir.
Kaynakça
- BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 92, 94 (94/a-1–a-4, 94/b-4, 94/b-5, 94/b-6). Değişiklikler: RG 09/09/2009-27344; RG 05/04/2012-28255; RG 09/07/2015-29411; 14/06/2017 tarihli ve 2017/10459 sayılı BKK (yürürlük 29/06/2017); 05/02/2018 tarihli ve 2018/11347 sayılı BKK (yürürlük 15/03/2018); RG 04/11/2020-31294 (CB Kararı 3167); RG 20/11/2021-31665 (CB Kararı 4825); RG 01/07/2025-32943 (CB Kararı 10026). Güncel metin (mevzuat.gov.tr)

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirKaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.