FM Global DS 3-2: Yangın Suyu Depoları — Kapasite, Yapım, Ara Depo ve Bakım

Yangın suyu deposu, sprinkler ve hortum talebini gereken süre boyunca karşılayan su kaynağıdır. FM DS 3-2 (Water Tanks for Fire Protection, October 2015, Interim Revision April 2026, 105 sayfa) dört depo tipini ele alır: cazibeli (yükseltilmiş) depolar, yangın pompası emme depoları, basınçlı depolar ve ara depolar (break tank). Kapsamda çelik, beton ve ahşap emme depoları vardır; set destekli kumaş depolar DS 3-4'te, astarlı toprak rezervuarlar DS 3-6'dadır (Bölüm 1.0).

Kapasite: Süre Kullanım Veri Sayfasından Gelir (Madde 2.1)

DS 3-2 süre tablosu vermez. Emme deposu genellikle sprinkler ve hortum talebinin toplamını tasarım süresi boyunca karşılayacak büyüklükte seçilir; süre ve hortum payı ilgili kullanım veri sayfasından alınır:

• Depolama dışı alanlar (DS 3-26): tüm tehlike kategorilerinde 60 dakika (2.3.1.13); hortum payı HC-1 ve HC-2 için 950 L/dk, HC-3 için 1.900 L/dk (2.3.1.12).
• Depolama (DS 8-9 Tablo 14): tavan tasarımındaki sprinkler sayısına göre 60, 90 veya 120 dakika; hortum payı 950 veya 1.900 L/dk.
• Deponun anma kapasitesi taşma girişi ile girdap önleyici plaka arasındaki su hacmidir (3.6.5).
• Ara depo tam kapasiteli bir depo değildir; talebin tamamını tasarım süresi boyunca karşılaması beklenmez (2.1).

Örnek: DS 3-26'nın HC-2 tasarımında (8 mm/dk × 230 m², 20 sprinkler × 95 L/dk) asgari hacim (1.900 + 950) L/dk × 60 dk = 171 m³'tür; kolon tabanındaki gerçek sprinkler debisiyle hacim daha büyük çıkar. Hesabın ayrıntısı için DS 3-0 en uzak sprinkler hesabı.

Depo Tipi ve Tasarım (Madde 2.2.1, 2.2.3, 3.1)

• Çelik emme ve cazibeli depolar: zemine oturan, düz tabanlı, silindirik kaynaklı veya cıvatalı çelik depolar FM Approvals Standard 4020'ye göre tasarlanır (2.2.1.1). FM Approved emme deposu kategorileri kaynaklı çelik, cıvatalı çelik, cıvatalı alüminyum ve set destekli kumaştır; Onay Kılavuzu her deponun onaylı olduğu kar yükünü, rüzgârı ve FM deprem bölgesini gösterir (3.1.2).
• Beton ve diğer malzemeler: FM 4020'nin genel ilkeleri ve malzemenin standartlarıyla (ACI 350, ACI 350.3, ACI 318) tasarlanır; çatılı olur ve sıvı, kar, rüzgâr, deprem ve zemin yüklerine göre hesaplanır (2.2.1.2). Betonarme emme depoları FM Approved değildir, ama bu standartlara göre tasarlanırsa iyi performans beklenir (3.1.8).
• Basınçlı depolar: NFPA 22 ve ASME Kazan ve Basınçlı Kap Kodu Kısım VIII Bölüm 1'e göre; ısıtılan bir alanda (2.2.1.3).
• Tasarım yükleri (2.2.3): çatı hareketli yükü en az 0,75 kPa; yeri belli olmayan genel tasarımda kar yükü en az 1,2 kPa; rüzgâr tasarımı en az 40,2 m/s (3 saniyelik esinti), önem katsayısı 1,15; FM 50-500 yıllık deprem bölgelerinde deprem tasarımı; gömülü depolarda zemin ve zemin suyu yükleri (kaldırma dahil).
• Kullanım: depo tercihen başka amaçla kullanılmaz; ortak kullanım kaçınılmazsa işletme suyu borusu depoya ayrı girer ve yangın rezervi altında kalacak şekilde düzenlenir (2.2.1.11). Birden fazla su kaynağı varsa depo, bahçe şebekesinde diğer kaynağın karşı ucuna konur (2.2.1.5).
• Yapım ve kabul: alıcı adına lisanslı bir mühendis tüm aşamaları denetler (2.2.1.16); kaynaklı düz tabanın ek yerleri boyamadan önce sızdırmazlık testinden geçer (2.2.1.17); depo tam doldurulup sızdırmazlığı doğrulanır (2.2.1.18).

Ara Depo (Break Tank) (Madde 2.2.2, 3.2)

• Şehir şebekesi ile özel yangın sistemi arasında doğrudan bağlantı yasak olduğunda kullanılır (2.1). Pompanın azami debisi (anma debisinin %150'si) şebekenin mevsimsel dalgalanmalar dahil verebileceği en düşük debiyi aşıyorsa ara depo kullanılmaz (2.2.2.1).
• Her pompaya ayrı ara depo; girdap plakasının 0,6 m üstü ile otomatik dolumun başladığı seviye arasındaki su, pompanın %150 debisini 15 dakika karşılamalıdır (2.2.2.2).
• En az iki otomatik ve bir el ile dolum çıkışı; her biri %150 debiyi tek başına sağlar; otomatik dolum tam su seviyesinin 150 mm altında açılır (2.2.2.3).
• Dolum çıkışları emme borusundan en az 4,6 m uzakta, tercihen karşı tarafta; dolum hızı en fazla 6,1 m/s (Tablo 1) (2.2.2.6).
• Pompa operatörünün görebileceği seviye göstergesi; tam seviyenin 225 mm altında devreye giren düşük seviye alarmı; dolum debisini karşılayan, dolum borusundan bir çap büyük taşma borusu; ara depo ve pompanın aşağı akışında itfaiye bağlantısı (2.2.2.8-2.2.2.11).
• DS 3-2'ye göre ara deponun güvenilirliği, otomatik dolum düzeneklerinin mekanik arıza olasılığı nedeniyle yeterli büyüklükteki bir emme deposundan düşüktür (3.2).

Korozyon Koruması (Madde 2.2.4)

• İç ve dış çelik yüzeyler kaynaklı depolarda AWWA D102, cıvatalı depolarda AWWA D103'e göre, FM 4020'nin izin verdiği değişikliklerle korunur (2.2.4.1). Kaplamaların benzer koşullarda en az 18 ay belgelenmiş başarılı kullanım geçmişi olur ve kurşun içermez (2.2.4.2).
• Cıvatalı depolar: fabrikada sıcak daldırma galvaniz, cam kaplama (glass-fused-to-steel), sıvı epoksi veya toz epoksi (2.2.4.3.1).
• Kaynaklı depo iç yüzeyi (Tablo 2): iki bileşenli epoksi sistemleri ve %100 katı poliüretan/poliüre; toplam kuru film kalınlığı 0,20 mm (ICS-1) ile 0,64-0,66 mm (ICS-4) arasında. Islak iç yüzeyler SSPC-SP10/NACE No. 2'ye göre raspa edilir (2.2.4.4.5).
• Taban altı: kaplanmıyorsa yağlı kum veya kireç-kum tabakası; sıkıştırılmış zemin üstünde en az 100 mm, betonarme plak üstünde en az 25 mm (2.2.4.5).
• Islak iç yüzeylerde mum kaplama veya 0,51 mm'den kalın katran/bitüm kaplama kullanılmaz (2.2.4.6); 10 °C'nin altında veya nemli havada boya yapılmaz (2.2.4.7).

Emme Bağlantısı ve Girdap Önleyici Plaka (Madde 2.2.1.14, 3.6.5)

• Emme boruları DS 3-7'ye göre düzenlenir; FM 50-500 yıllık deprem bölgelerinde DS 2-8'e göre çapraz ve esnek kuplör uygulanır (2.2.1.14). İlk dolumdaki oturmaya karşı esnek kuplör konur veya rijit bağlantı oturmadan sonra yapılır (2.2.1.15).
• Yandan giriş: emme borusu aşağı bakan 90° uzun yarıçaplı dirsekle biter; ucundaki girdap önleyici plaka en az 6 mm kalınlıkta, her plan ölçüsü boru çapının en az iki katıdır ve tabandan 150 mm veya boru çapının yarısı (hangisi büyükse) yukarıdadır.
• Alttan giriş: boru, tortu tutucu olarak tabandan en az 100 mm yukarı uzatılır; plaka boru ucunun en az 150 mm veya çapın yarısı üstünde, en az 6 mm (tercihen 9,5 mm) kalınlıkta, kenarları 50 × 50 × 6 mm köşebentle takviyeli ve köşebent ayaklarla tabana bağlıdır.
• Beton depo: emme borusu en az 1,5 m kare ve 0,6 m derin bir çukura inebilir; boru ucu taban kotunun en az 0,38 m altında, çukurun ortasındadır.

Donma Koruması (Madde 2.2.6)

Koruma ihtiyacı FM Dünya Donma Haritası'ndaki 100 yıllık günlük en düşük sıcaklık (100-year DMT) bölgesine göre belirlenir; ısıtma ve yalıtım en soğuk günde suyu en az 5,6 °C'de tutmalı, 4,4 °C'ye ayarlı düşük sıcaklık alarmı bulunmalıdır. Ayrıntılar için DS 3-2 depo ısıtma ve donma koruması yazısına bakın.

İşletme ve Bakım (Madde 2.3)

• Depo her zaman dolu tutulur (2.3.1); pompa tesisatı DS 2-81'e göre muayene edilir (2.3.2).
• Boşaltmadan erişilebilen tüm ekipman yılda bir gözle muayene edilir; çatı havalandırmaları yılda bir temizlenir (2.3.6).
• Ortak kullanımlı ve süzülmemiş kaynaktan beslenen depolarda tortu en az yılda bir drenajdan boşaltılır (2.3.7).
• Dış kaplamalar en az iki yılda bir incelenir (2.3.8).
• İç muayene beş yılı aşmayan aralıkla yapılır; iç borular ve girdap önleyici plaka dahil; tortu alındıktan sonra su altı değerlendirmesi kabul edilir (2.3.9).
• Ara depo otomatik dolum vanaları ayda bir test edilir; dolum debisi yılda bir doğrulanır (2.3.3). Basınçlı depolarda su seviyesi ve hava basıncı alarm yoksa haftalık, varsa aylık kontrol edilir (2.3.4).

Hızlı Kontrol Listesi

• Kapasite: kullanım veri sayfasındaki sprinkler + hortum talebi × süre
• Çelik depo FM 4020'ye göre; beton depo ACI 350/350.3/318'e göre
• Kar, rüzgâr ve deprem yükleri 2.2.3'e göre
• Kaplama sistemi Tablo 2-3'e uygun; taban altı işlenmiş kum
• Girdap önleyici plaka ölçüleri ve konumu 3.6.5'e uygun
• Ara depoda %150 × 15 dk hacim, iki otomatik + bir el ile dolum, 225 mm alarm
• Donma koruması 100-year DMT bölgesine göre
• Yıllık gözle, 2 yılda dış kaplama, 5 yılda iç muayene kayıtları

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir

Sık Sorulan Sorular

Yangın suyu deposu kapasitesi nasıl hesaplanır?

FM DS 3-2 süre vermez; emme deposu sprinkler ve hortum talebinin toplamını tasarım süresi boyunca karşılayacak şekilde seçilir (2.1), süre ve hortum payı kullanım veri sayfasından gelir. DS 3-26'da tüm tehlike kategorilerinde süre 60 dakika, hortum payı 950 veya 1.900 L/dk'dır; DS 8-9 Tablo 14'te 60, 90 veya 120 dakikadır. Örnek: HC-2 alanda asgari (1.900 + 950) × 60 = 171 m³.

Beton yer altı deposu FM'de kabul edilir mi?

DS 3-2 Madde 2.2.1.2'ye göre beton depolar FM Approvals Standard 4020'nin genel ilkeleri ve ACI 350, ACI 350.3, ACI 318 standartlarıyla tasarlanır, çatılı olur ve sıvı, kar, rüzgâr, deprem ve zemin yüklerine göre hesaplanır. Betonarme emme depoları FM Approved değildir, ancak bu şekilde tasarlanırsa iyi performans beklenir (3.1.8). Gömülü depolarda zemin ve zemin suyu kaldırma kuvvetleri de hesaba katılır (2.2.3.7).

Girdap önleyici plaka nedir, nasıl yapılır?

Su seviyesi emme borusuna yaklaşırken oluşan girdabın pompaya hava çekmesini önleyen çelik plakadır (DS 3-2 Madde 3.6.5). En az 6 mm kalınlıkta, her plan ölçüsü emme borusu çapının en az iki katıdır. Yandan girişte aşağı bakan dirseğin ucunda, tabandan 150 mm veya boru çapının yarısı yukarıda; alttan girişte boru tabandan en az 100 mm yukarı uzatılır ve plaka boru ucunun en az 150 mm üstünde, köşebent takviyeli ve ayaklı olur.

Depo ısıtması elektrik kesintisinde nasıl çalışır?

DS 3-2 Madde 3.8.2'ye göre zorlanmış dolaşımlı sistem elektrik motorlu pompa kullanır ve güvenilir elektrik beslemesi gerektirir; buharlı ısıtıcılar ise sürekli 0,69-3,45 bar buhar basıncı ister. Isıtma, en soğuk günde suyu en az 5,6 °C'de tutacak şekilde tasarlanır (2.2.6.2) ve 4,4 °C'ye ayarlı düşük sıcaklık alarmı izlenen bir noktaya bağlanır (2.2.6.7). Depo donarsa acil su kaynağı sağlanır (2.3.12).

BYKHY yangın suyu deposu kapasitesini nasıl hesaplar?

BYKHY Madde 92/3'e göre su deposu hacmi düşük tehlike için 30, orta tehlike için 60, yüksek tehlike için 90 dakika esas alınarak bulunur; ön hesap Ek-8 tablolarıyla veya hidrolik hesapla yapılır (Madde 92/4-5). FM'de süre ve hortum payı kullanım veri sayfasından gelir (DS 3-26'da 60 dakika ve 950/1.900 L/dk; depolamada DS 8-9 Tablo 14). BYKHY yasal asgari şarttır; FM uyumu istenen projelerde FM'e göre hesaplanan hacim de ayrıca karşılanmalıdır.