Kısa cevap: Dış mekanda. Madde 2.1.1.1 dış mekan depolamasının tercih edildiğini söyler ve Tablo 1'deki ayırma mesafelerinin uygulanmasını ister. Ayrıca madde 2.1.1.2, paletler binaya yakın depolanıyorsa yanan paletlerin bina üzerine düşmesini önleyecek şekilde yığın yüksekliğinin sınırlanmasını ister.

Kısa cevap

FM DS 8-24 Idle Pallet Storage, boş ahşap, plastik ve FM onaylı paletlerin depolanmasını ele alır. Sayfanın ana tercihi dış mekan depolamasıdır ve koruma, palet tipine göre ayrışır: FM onaylı olmayan plastik palet doğrudan UUP emtia sayılıp DS 8-9'a gönderilirken, ahşap ve FM onaylı paletler için sayfanın kendi koruma tablosu kullanılır.

Sayfanın kimliği ve kapsamı

Kullanılan nüsha Ocak 2013 tarihli, Ocak 2015 ara revizyonlu ve 6 sayfadır (kapak, PDF s.1). Kapsam bölümüne (madde 1.0) göre sayfa; ahşap, plastik ve FM onaylı boş paletlerin depolanmasında yangın, su ve duman hasarına maruziyeti en aza indirmek için koruma tavsiyeleri verir (PDF s.2). Emtia sınıflandırmasının genel çerçevesi için sitedeki DS 8-1 emtia sınıflandırması yazısına, EN tarafındaki karşılığı için EN 12845 Annex G boş palet depolama yazısına bakabilirsiniz.

Ek A, palet terimlerini net tanımlar (PDF s.5): ahşap palet, çıtalı veya dolu üst ve alt yüzeyli tüm ahşap ve selülozik malzeme paletlerini kapsar; plastik palet, dolu veya ızgara güverteli tüm plastik paletlerdir ve FM onaylı plastik paletler bu gruba dahil değildir; FM onaylı plastik palet ise yangın testiyle ahşap palete eşdeğer bulunmuş palettir. Taşıyıcı (slave) palet ise genellikle 20 ft² (2,0 m²) altında düz kontrplaktır ve boş halde istiflendiğinde düzen, dolu ahşap yığınına (Class 3 emtia) benzer.

Dış mekan: ayırma mesafeleri

Madde 2.1.1.1 dış mekan depolamasının tercih edildiğini söyler ve FM onaylı plastik paletlerin ahşap paletlerle aynı yerlerde depolanabileceğini belirtir (PDF s.2). Tablo 1, maruz kalan duvar kategorisine ve palet sayısına göre ayırma mesafelerini verir (DS 8-24, Tablo 1, PDF s.2).

Duvar kategorisi ≤50 palet, ahşap ve FM onaylı ≤50 palet, plastik 51-200 palet, ahşap ve FM onaylı 51-200 palet, plastik >200 palet, ahşap ve FM onaylı >200 palet, plastik
Yanıcı 15 ft (4,5 m) 30 ft (9 m) 40 ft (12 m) 80 ft (24 m) 90 ft (27 m) 150 ft (45 m)
Yanıcı olmayan 12 ft (3,7 m) 15 ft (4,5 m) 30 ft (9 m) 40 ft (12 m) 50 ft (15 m) 100 ft (30 m)
1 saat 4 ft (1,2 m) 8 ft (2,4 m) 12 ft (3,7 m) 24 ft (7,4 m) 20 ft (6 m) 40 ft (12 m)
2 saat 3 ft (1 m) 6 ft (2 m) 10 ft (3 m) 20 ft (6 m) 15 ft (4,5 m) 30 ft (9 m)
3 saat 3 ft (1 m) 3 ft (1 m) 8 ft (2,5 m) 16 ft (5 m) 13 ft (4 m) 26 ft (8 m)
4 saat 3 ft (1 m) 3 ft (1 m) 3 ft (1 m) 3 ft (1 m) 3 ft (1 m) 3 ft (1 m)

Tablonun notu şunu ekler: 4 saatlik duvarda 3 ft (1 m) mesafe yalnızca erişim içindir. Tablo 2 ise dış mekanda yan yana duran palet yığınları arasındaki güvenli ayırma mesafelerini verir ve Tablo 1'in yanıcı duvar satırıyla aynı değerleri kullanır: ≤50 palet için 15 ft (4,5 m) ahşap ve FM onaylı, 30 ft (9 m) plastik; 51-200 palet için 40 ft (12 m) ve 80 ft (24 m); 200 üzeri için 90 ft (27 m) ve 150 ft (45 m) (DS 8-24, Tablo 2, PDF s.2).

İki tablonun birlikte okunması gereken yeri şudur: aynı palet sayısında plastik paletin mesafesi ahşabın iki katıdır ve duvarın yangına dayanım süresi arttıkça mesafe hızla düşer. Dış maruziyet mantığının genel çerçevesi komşu bina maruziyeti yazısında ele alınmıştır.

Madde 2.1.1.2 ayrıca, paletler binaya yakın depolandığında yanan paletlerin bina üzerine düşmesini önleyecek biçimde yığın yüksekliğinin sınırlanmasını ister (PDF s.2).

İç mekan ve üretim alanındaki paletler

Madde 2.1.2.1 iç mekan düzenlerini dolu istif, tek sıra, çift sıra veya çok sıralı raf ile üretim için gereken küçük palet miktarları olarak tanımlar (PDF s.2).

Üretim alanları için madde 2.1.3.1, sprinkler koruması madde 2.2'deki tavsiyeleri karşılamıyorsa iki sınır getirir (PDF s.3):

  • A. Plastik, ahşap ve FM onaylı paletlerde tek istif yüksekliği en fazla 5 ft (1,5 m); depolama alanının tavan koruması daha yüksek seviyeler için bu sayfadaki gerekleri karşılıyorsa istisna geçerlidir.
  • B. Tek palet istifleri ile diğer palet istifleri, yanıcı malzeme veya ekipman arasında en az 10 ft (3,0 m) mesafe.

Palet tipine göre koruma

Madde 2.2.1.3 temel kuralı verir: depolama alanının koruması, o alandaki en ağır palet tipine göre belirlenir; alanda başka emtia veya daha tehlikeli malzeme varsa koruma en fazla koruma gerektiren kaleme göre seçilir (PDF s.3). Madde 2.2.1.1 ise, bu sayfadaki diğer koruma kuralları karşılanıyorsa bina kolonu ve üst çelik korumasının gerekmediğini belirtir.

Palet tipi DS 8-24'ün yönlendirmesi Atıf
FM onaylı olmayan plastik palet Kartonsuz genleştirilmemiş plastik (UUP) emtia sayılır, DS 8-9'a göre korunur Madde 2.2.2.1, PDF s.3
Genleştirilmiş plastikten palet DS 8-9'da o emtia için verilen tavsiyelere göre korunur Madde 2.2.2.1, PDF s.3
Ahşap ve FM onaylı palet, yerde dolu istif Tablo 3'teki tasarım kılavuzuna göre korunur Madde 2.2.3.1.1, PDF s.3
Ahşap palet, rafta Tablo 3'teki K14.0 (K200) hızlı tepkili sarkık sprinkler seçeneği geçerlidir Madde 2.2.3.2.1.1, PDF s.4
Metal palet, iç mekan Kullanımın gerektirdiği sprinkler koruması sağlanır Madde 2.2.4.1, PDF s.4

DS 8-9'a giden yol bu sayfanın en kritik kararıdır: FM onaysız plastik palet, ayrı bir palet kuralıyla değil doğrudan plastik emtia kurallarıyla korunur. Plastik emtia tarafı sitede DS 8-9 plastik depolama yazısında ele alınmıştır. Madde 2.2.2.2 ayrıca, DS 8-9'a göre raf içi sprinkler gerekiyorsa yalnızca UUP koruması için yatay bariyer kullanımını şart koşan raf içi tasarımlarının seçilmesini ister (PDF s.3).

Tablo 3 ve hortum payı

Ahşap ve FM onaylı paletlerin yerde dolu istif depolanmasında Tablo 3, tavan ve depolama yüksekliğine göre sprinkler sayısı ve minimum işletme basıncını verir (DS 8-24, Tablo 3, PDF s.4). Örnek satırlar: 15 ft (4,5 m) tavan ve 10 ft (3,0 m) depolama için ıslak sistem, 160°F (70°C), hızlı tepkili K14.0 (K200) sarkık sprinklerde 12 sprinkler @ 50 psi (3,5 bar); aynı satırda standart tepkili K11.2 (K160) dik sprinklerde 15 sprinkler @ 25 psi (1,7 bar) ve kuru sistemde 280°F (140°C) standart tepkili K11.2'de 25 sprinkler @ 25 psi (1,7 bar). Tablo, K14.0 (K200) sütununda 40 ft (12,0 m) tavan ve 35 ft (10,5 m) depolamaya kadar uzanır; 35 ft (10,5 m) tavan/30 ft (9,0 m) depolama ve 40 ft (12,0 m) tavan/35 ft (10,5 m) depolama satırlarında 12 sprinkler @ 75 psi (5,2 bar) verir.

Hortum payı ve süre, seçilen sprinklere bağlıdır:

Sprinkler Hortum debisi Süre Atıf
K11.2 (K160) 500 gpm (1900 L/dk) 90 dakika Madde 2.2.3.1.2, PDF s.3
K14.0 (K200) 250 gpm (950 L/dk) 60 dakika Madde 2.2.3.1.3, PDF s.3

Madde 2.2.3.1.4 ve 2.2.3.2.1.3, Tablo 3'te gösterilenden daha yüksek depolama veya tavan yükseklikleri için ya da tabloda bulunmayan daha büyük K-faktörlü seçenekler için korumanın madde 2.2.2'ye, yani DS 8-9 yoluna göre yapılmasını ister (PDF s.4). K-faktör aileleri için sitedeki K-faktör tablosuna bakabilirsiniz.

Ek A'daki boşluk (clearance) tanımı da tasarımı bağlar: tüm tavan seviyesi sprinklerleri için en az 3 ft (0,9 m) boşluk gerekir; raf içi sprinklerlerde deflektör depolamanın üstünden en az 6 in. (150 mm) yukarıda olmalıdır (PDF s.5).

Kayıp geçmişi

Madde 3.1, FM'in 2002-2012 arası boş palet depolama kayıplarını inceler (PDF s.4):

  • Kayıpların %91'i ahşap boş palet depolamasını, kalan %9'u plastik paletleri içeriyor.
  • Kayıpların %65'i bina dışındaki depolamada gerçekleşmiş.
  • İç mekan yangınlarının %57'sinde sprinkler koruması etkili bildirilmiş; yeterli korunan palet depolamasındaki ortalama parasal kayıp, koruma bulunmayan veya etkisiz olan yangınların %12'si düzeyinde kalmış.

Madde 3.0 ayrıca, DS 8-9'daki UUP koruma tavsiyelerinin boş plastik palet depolaması için yeterli korumayı sağladığının testlerle gösterildiğini ve FM'in plastik paletlerle tam ölçekli raf ve dolu istif yangın testleri yürüttüğünü belirtir (PDF s.4).

Saha notu

Bu sayfayı okurken dikkat edilecek iki nokta var. Birincisi, dış mekan mesafelerinin palet sayısına bağlı olmasıdır: 50 paletle çalışan bir sahada yanıcı duvara 15 ft (4,5 m) yeterken, aynı saha 200 paletin üzerine çıktığında mesafe 90 ft'e (27 m) fırlar (Tablo 1, PDF s.2). Palet stoğu mevsimsel olarak büyüyen tesislerde mesafe, ilk yerleşimde değil yoğun sezonda kontrol edilmelidir.

İkincisi, "plastik palet aldık, aynı yere koyarız" yaklaşımıdır. Madde 2.2.2.1'e göre FM onaylı olmayan plastik palet bir palet değil, bir plastik emtiadır ve koruma DS 8-9'dan gelir (PDF s.3). FM onaylı plastik palet ise Ek A tanımına göre ahşap palete eşdeğer kabul edilir. Yani satın alma kararı doğrudan sprinkler tasarımını değiştirir; onay kaydı olmayan bir plastik palet, mevcut tavan korumasını yetersiz bırakabilir.

Kontrol listesi

  • Sahadaki palet tipleri ayrı ayrı sayıldı: ahşap, plastik, FM onaylı plastik, metal, taşıyıcı (slave) palet
  • FM onaylı plastik palet iddiası, onay kaydıyla doğrulandı
  • Dış mekan yığınları için duvar kategorisi ve palet sayısı belirlenip Tablo 1 mesafesi uygulandı
  • Yan yana yığınlar arasında Tablo 2 mesafeleri sağlandı
  • Binaya yakın yığınlarda yükseklik, düşme riskine göre sınırlandı (madde 2.1.1.2)
  • Üretim alanındaki istifler 5 ft (1,5 m) ve 10 ft (3,0 m) sınırlarına göre düzenlendi
  • Depolama alanının koruması, alandaki en ağır palet tipine göre seçildi (madde 2.2.1.3)
  • Tavan ve depolama yüksekliği Tablo 3 aralığının dışındaysa koruma DS 8-9 üzerinden kuruldu
  • Seçilen sprinklere göre hortum payı ve süre doğru alındı (500 gpm/90 dk veya 250 gpm/60 dk)
  • Tavan sprinklerlerinde 3 ft (0,9 m) boşluk, raf içi sprinklerlerde 6 in. (150 mm) mesafe sağlandı

SSS

FM DS 8-24 boş paletleri nerede depolamayı tercih ediyor?

Dış mekanda. Madde 2.1.1.1 dış mekan depolamasının tercih edildiğini söyler ve Tablo 1'deki ayırma mesafelerinin uygulanmasını ister. Ayrıca madde 2.1.1.2, paletler binaya yakın depolanıyorsa yanan paletlerin bina üzerine düşmesini önleyecek şekilde yığın yüksekliğinin sınırlanmasını ister.

FM onaylı olmayan plastik palet hangi emtia sınıfındadır?

Madde 2.2.2.1'e göre FM onaylı olmayan plastik paletler kartonsuz genleştirilmemiş plastik (UUP) emtia olarak sınıflandırılır ve DS 8-9'a göre korunur. Bu, 2 yönlü, 4 yönlü, dolu üstlü ve kompozit paletleri kapsar; genleştirilmiş plastikten yapılmış paletler ise DS 8-9'daki kendi emtia grubuna göre korunur.

Üretim alanında kaç metre palet istiflenebilir?

Sprinkler koruması madde 2.2'deki tavsiyeleri karşılamıyorsa, madde 2.1.3.1'e göre plastik, ahşap ve FM onaylı paletlerde tek istif yüksekliği en fazla 5 ft (1,5 m) ile sınırlanır ve istifler ile diğer palet istifleri, yanıcı malzeme veya ekipman arasında en az 10 ft (3,0 m) mesafe korunur.

Boş palet yangınlarında kayıp geçmişi ne gösteriyor?

DS 8-24 madde 3.1'deki 2002-2012 incelemesine göre kayıpların %91'i ahşap palet, %9'u plastik palet depolamasını içeriyor; %65'i bina dışındaki depolamada gerçekleşmiş. İç mekan yangınlarının %57'sinde sprinkler koruması etkili bulunmuş ve yeterli korunan depolamadaki ortalama parasal kayıp, korumasız veya etkisiz korumalı yangınların %12'si düzeyinde kalmış.

Kaynakça

  1. FM Property Loss Prevention Data Sheet 8-24, Idle Pallet Storage, Ocak 2013, Interim Revision Ocak 2015. Kullanılan bölümler: madde 1.0 (PDF s.2), 2.1.1.1-2.1.1.3 ve Tablo 1 (s.2), Tablo 2 ve 2.1.2.1 (s.2-3), 2.1.3.1 (s.3), 2.2.1.1-2.2.1.3 (s.3), 2.2.2.1-2.2.2.2 (s.3), 2.2.3.1.2-2.2.3.1.3 (s.3), Tablo 3 ve 2.2.3.2 (s.4), 2.2.4.1 (s.4), 3.0-3.1 (s.4), Ek A (s.5).
  2. FM Global, Property Loss Prevention Data Sheets: https://www.fmglobal.com/research-and-resources/fm-global-data-sheets
  3. selvi.org, FM Global DS 8-1: Emtia Sınıflandırması
  4. selvi.org, EN 12845 Annex G: Boş Palet Depolama
  5. selvi.org, DS 8-9: Class 1-4 ve Plastik Depolama

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.