BYKHY Ek-11 ve Madde 115: Azami Sıvı Miktarları

BYKHY'de yanıcı sıvı miktarı için iki ayrı sayı ailesi vardır ve sık karıştırılır. Ek-11, bir deponun ne zaman bildirilmesi ve ne zaman itfaiyeden izin alınması gerektiğini söyler (Madde 114). Madde 115 ise depo binası olmayan yerlerde, yani bir depolama odasında, yangına dayanıklı dolapta veya perakende satış yerinde bulundurulabilecek en çok miktarı verir. Bu yazı ikisini tablo hâlinde, madde numarasıyla bir araya getirir.

Ek-11: bildirim ve izin eşikleri

Ek-11'in başlığı "Depolama Yerine Göre Depolama Miktarları"dır ve iki depolama yeri için litre aralıkları verir (konsolide metin s. 70; Kılavuz s. 263):

Tablo tek başına bir sınır koymaz; anlamını Madde 114/1 verir:

• Depolanan miktar aralığın alt değerini aşarsa depo ilgili mevzuata göre bildirilir.
• Miktar aralığın üst değerini aşarsa ya da depolama yeri tablodaki iki yerden farklıysa, ayrıca itfaiye teşkilatından izin alınır.
• Sınıf IIIA ve IIIB bu bildirim yükümlülüğünün dışındadır.

Örnek: zemin katta bir depo hacminde 250 litre Sınıf II sıvı, IB–II sütununun alt değeri olan 100 litreyi aştığı için bildirim gerektirir; üst değer olan 300 litreyi aşmadığı için Madde 114/1'e göre ayrıca izin gerekmez. Aynı yerde 80 litre Sınıf IA ise 60 litreyi aştığı için izin konusudur.

Tablo yalnız iki yer tanımlar: zemin seviyesi ve üstündeki depo hacimleri ile açıkta kurulu depolar. Zeminin altındaki bir hacim bu iki tanımın dışında kalır ve "farklı yer" sayılır. Zaten Madde 115/1 bodrumda depolamayı yasaklar, Madde 118/1 de Sınıf I depolanan binada bodrum katı istemez.

Madde 114: dolum ve eşdeğerlik

Madde 114'ün diğer iki fıkrası miktar hesabını etkiler:

• 114/2: Sınıf I ve Sınıf II sıvıların doldurulduğu kapalı hacimlerde saatte 200 litreden fazla dolum yapılıyor ve 1000 litreden fazla yanıcı sıvı bulunuyorsa itfaiyeden izin alınır. İki koşul birlikte aranır.
• 114/3: Sınıf II ve IIIA sıvılar Sınıf I ile birlikte depolanıyorsa 5 litre Sınıf II veya IIIA, 1 litre Sınıf I'e eşdeğer sayılır ve toplam buna göre hesaplanır. Fıkranın girişinde IIIB de geçer ama onun için oran verilmez.

Ek-11 IB, IC ve II'yi zaten tek sütunda toplar. Eşdeğerlik kuralının Ek-11 sütunlarıyla birlikte nasıl uygulanacağı metinde ayrıca açıklanmaz; karışık depoda hesabı ve yorumu proje raporunda açıkça yazıp itfaiyeye onaylatmak en güvenli yoldur.

Madde 115/1: sıvı depolanamayacak yerler

Hiçbir miktarda parlayıcı ya da yanıcı sıvı depolanmayacak yerler sayılmıştır: koridorlar, geçişler, merdiven sahanlıkları ve merdiven altları, bodrumlar, herkesin girebileceği hol ve fuayeler, kaçış yolları, çalışılan yerler ile lokanta ve kahvehane gibi umuma açık yerler. Bu liste, temizlik malzemesi ya da boya stokunun "geçici" olarak merdiven altına konduğu yaygın durumu doğrudan yasaklar.

Madde 115/2 ve 115/3: azami miktarlar

Depo binası dışındaki küçük depolama için iki durum tanımlanır. İkisinde de alan, diğer kullanımlardan en az 90 dakika yangına dayanıklı duvar ve döşemelerle ayrılır; sıvı, 200 °C'de 10 dakika yangına dayanıklı bir dolapta veya kabinde tutulur (115/2 için depolama odası da kabul edilir).

Perakende satış yerinde iki sınır birlikte işler: taban alanının metrekaresi başına 5 litre ve sınıf başına üst değer. 120 m²'lik bir mağaza için alan ölçütü 600 litre verir; IB–IIIA sınıfının 1000 litrelik üst değeri bu durumda bağlayıcı olmaz, IA ise ayrıca 100 litreyle sınırlıdır. Metin 5 litrenin bütün sınıfların toplamı için mi, her sınıf için mi uygulanacağını açıkça yazmaz; güvenli okuma, toplam miktara uygulamaktır.

Madde 115/4'e göre Sınıf II ve III sıvılar dökme hâlde tutuluyorsa küçük miktar kuralları değil, açıkta yerüstü depolama (Madde 119) ve tank hükümleri (Madde 120) uygulanır. Bunlar yerüstü tank ve yeraltı tankı yazılarında.

Kılavuz'da Madde 115

Aralık 2024 Kılavuzu, 115/2 ve 115/3'teki miktarları Madde 113'ün altındaki Tablo 113'e taşır ve tablo dipnotlarında bu fıkralara atıf yapar (Kılavuz s. 189). Madde 115 sayfasında yalnız 1. ve 4. fıkralar yazılıdır (s. 190). Değerler 2015 metniyle aynıdır; fark yalnız sunuştadır. Fıkra numaralarını proje raporunda kullanırken yürürlükteki metindeki numarayı kontrol edin.

Hangi sınır ne zaman? Kısa karar sırası

1. Sınıfı belirleyin (Madde 113; ısıtılmış sıvı kuralı dahil). Bkz. sıvı sınıfları yazısı.
2. Yer yasak mı? Madde 115/1 listesindeyse miktar ne olursa olsun depolama yapılmaz.
3. Küçük depolama mı? 90 dakikalık ayırım ve dolap/kabin şartı sağlanıyorsa 115/2 veya 115/3 tablosuna bakın.
4. Depo binası mı? 120 dakikalık depo binası kuralları ve Ek-12/A sınırları uygulanır: Ek-12/A ve 12/B yazısı.
5. Bildirim ve izin için miktarı Ek-11 aralığıyla karşılaştırın; IIIA ve IIIB hariç.

Sık yapılan hatalar

• Ek-11'i azami sınır sanmak. Ek-11 depolamayı yasaklamaz; bildirim ve izin eşiğidir. Azami miktarı Madde 115 ve Ek-12 belirler.
• Dolabın dayanımını sormamak. 115/2 ve 115/3 sıradan bir metal dolabı değil, 200 °C'de 10 dakika dayanıklı dolap ya da kabini şart koşar.
• 90 dakikalık ayırımı atlamak. Mağazanın ya da atölyenin kendisi diğer kullanımlardan ayrılmamışsa 115'teki miktarlar kullanılamaz.
• Dökme stoku küçük miktar saymak. Dökme Sınıf II ve III sıvıda Madde 119 ve 120 devreye girer.

Sık Sorulan Sorular

Ek-11'deki değerler azami depolama miktarı mıdır?

Hayır. Madde 114/1'e göre Ek-11 aralığının alt değeri aşılınca depo bildirilir, üst değeri aşılınca ya da depolama yeri farklıysa ayrıca itfaiyeden izin alınır. Azami miktarları Madde 115 ve Ek-12 verir.

Sınıf IIIA ve IIIB sıvılar için bildirim gerekir mi?

Madde 114/1 bildirim yükümlülüğünü Sınıf IIIA ve IIIB dışındaki sıvılar için koyar; bu iki sınıf Ek-11'e bağlı bildirim yükümlülüğünün dışındadır.

Bir mağazada ne kadar yanıcı sıvı satılabilir?

Madde 115/3'e göre mağaza diğer kullanımlardan en az 90 dakika dayanıklı duvar ve döşemeyle ayrılır, sıvılar 200 °C'de 10 dakika dayanıklı kabinde ve orijinal ambalajda tutulur. Taban alanının her m²'si için 5 litre bulundurulabilir; üst değerler IA için 100, IB–IIIA için 1000, IIIB için 2500 litredir.

Kapalı bir dolum odasında ne zaman itfaiye izni gerekir?

Madde 114/2'ye göre Sınıf I ve II sıvıların doldurulduğu kapalı hacimde saatte 200 litreden fazla dolum yapılıyor ve aynı zamanda 1000 litreden fazla yanıcı sıvı bulunuyorsa itfaiye izni zorunludur.

Merdiven altında boya ya da tiner tutulabilir mi?

Hayır. Madde 115/1 merdiven altını, merdiven sahanlığını, koridorları, bodrumu, kaçış yollarını ve umuma açık yerleri parlayıcı ve yanıcı sıvı depolanamayacak yerler arasında sayar.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir