Elektrik kesildiğinde dizel yangın pompasını çalıştıracak enerji akülerdedir. NFPA 20-2025 akü birimlerini, kapasiteyi, yükleri, akü yerini ve şarjı 11.2.7.2’de, şarj cihazını 12.5 ve 12.6’da verir. Gerekçeler yalnız Ek A ile NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumundan aktarılır.

Kısaca: Her motorda iki akü birimi, A ve B bulunur (11.2.7.2.1.1). Her biri 40 °F (4 °C)’ta altı ardışık çevrim (15 s marş + 15 s dinlenme) boyunca üreticinin önerdiği marş devrini tutar (11.2.7.2.1.4, 11.2.7.2.1.5); ikisi birlikte, ac şarj olmadan 72 saat bekleme yükü ve ardından altı çevrim sağlar (11.2.7.2.1.6). Sürekli bekleme yükü motor, pano ve oda donanımı için her biri 0,5 A, toplam 1,5 A’yı aşmaz (11.2.7.2.3.2). Şarj iki yoldandır: motorun alternatörü ve 12.6’ya uygun otomatik şarj cihazı (11.2.7.2.5).

NFPA 20-2025 dizel yangın pompası aküleri: A ve B birimi, 15 saniye marş ve 15 saniye dinlenme çevrimleri, 72 saat bekleme yükü 1,5 A, akü rafında akım taşıyan parçalar zeminden en az 12 in. (305 mm) yukarıda
Marş çevrimleri ve bekleme. Her akü birimi 40 °F (4 °C)’ta 6 çevrim (11.2.7.2.1.4, 11.2.7.2.1.5); A + B 12 çevrime yeter (Ek A.11.2.7.2.1.4); ac şarj olmadan 72 saat bekleme + 6 çevrim (11.2.7.2.1.6). 72 saatlik çubuk şematik ölçektedir.

Akü birimleri ve kapasite

Motor güvenilir bir marş düzeniyle donatılır; elektrikli marşta akım akülerden alınır (11.2.7.1, 11.2.7.2).

KonuKuralMadde
Birim sayısıHer motor için iki akü birimi: A ve B11.2.7.2.1.1
Teslim durumuSulu (flooded) kurşun-asit nemli ya da kuru şarjlı, elektrolit ayrı kapta; VRLA tamamlanmış ve şarjlı11.2.7.2.1.2
Başka akü tipiNikel-kadmiyum vb. akü, motor üreticisinin şartlarını sağlar ve şarj cihazı gerilimleri o aküye göre ayarlanırsa kullanılabilir11.2.7.2.1.3
A birimi40 °F (4 °C)’ta 6 ardışık çevrim (15 s marş + 15 s dinlenme) boyunca önerilen marş devri11.2.7.2.1.4
B birimiAynı koşul11.2.7.2.1.5
A + B birlikteHesapla: 11.2.7.2.3 yükleri 72 saat + ardından 6 çevrim, ac şarj olmadan11.2.7.2.1.6

Ek A.11.2.7.2.1.4’e göre A ve B birlikte 12 çevrime yeter: pano altı çevrimi tamamlayıp marşı bırakır ve çalışmama (failure-to-start) alarmı verir; kalan kapasite, operatör sorunu giderdikten sonra bir tam çevrim daha denemeye yeter. Ek A.11.2.7.2.1.6, 72 saat koşulunun yeni aküler için olduğunu, akü yaşlandıkça bir miktar kayıp beklendiğini yazar.

Akü yalıtımı

  • Tek marş motorlu motorda her akü ile marş motoru arasında bir ana akü kontaktörü bulunur; kontaktör yangın pompası sürücü hizmeti için listeli, marş motoru akımına göre seçilmiş ve pano devresi arızalanırsa marşı elle (yaylı, ölü nokta geçişli kol gibi) çalıştırabilen tiptedir (11.2.7.2.2.1).
  • İki marş motorlu motorda her aküye bir marş motoru ayrılır; her biri tek motorlu sistemin marş koşullarını sağlar, panonun çalıştırdığı yerleşik solenoid rölesi ve pano arızası için motor panelinde mekanik anahtarı vardır (11.2.7.2.2.2).

Ek A.11.2.7.2.2’ye göre kontaktörün elle çalıştırılması panodaki tüm kumanda devresini atlar. El Kitabı (2022)’ye göre kontaktörler normalde açıktır ve iki birimi birbirinden ayırarak her birinin tam şarjlı kalmasını sağlar.

Yükler

Marş akülerinden zorunlu olmayan yük beslenmez (11.2.7.2.3.1). Zorunlu yükler, yani motor, pano ve tüm pompa odası donanımı, sürekli olarak her biri 0,5 A, toplam 1,5 A’yı aşmaz (11.2.7.2.3.2); ECM için de motor dururken en çok 0,5 A geçerlidir (11.2.4.2.7.2). Ek A.11.2.4.2.7.1’e göre beklemede aküler float şarjdayken bu akımı aslında şarj cihazları verir. El Kitabı (2022), şarj cihazının çıkışı sınırlı olduğu için bu yüklerin sınırlandığını yazar.

Akü yeri ve kabloları

  • Aküler zeminden yukarıda rafta, yerinden oynamayacak biçimde ve aşırı sıcaklık, titreşim, mekanik hasar ya da su basmasından uzak durur (11.2.7.2.4.1).
  • Akım taşıyan parçalar zeminden en az 12 in. (305 mm) yukarıdadır (11.2.7.2.4.2).
  • Bakım için kolay erişilir; motordaki gösterge ve kumandaların önüne konmaz; raf ve yer NFPA 70’e uyar (11.2.7.2.4.3–11.2.7.2.4.5).
  • Akü kabloları, akünün konumuna göre gereken uzunluk dikkate alınarak motor üreticisinin önerisine göre boyutlanır (11.2.6.3.1).

Ek A.11.2.7.2.4, akü–marş kablosunu kısa tutmak için akülerin motorun yanında ve motorla aynı seviyede olmasını önerir. El Kitabı (2022)’ye göre kablo boyu hesabına devrenin bütün kabloları (artı, eksi, köprü, kontaktör–marş, topraklama) katılır.

Şarj ve şarj cihazı

Aküler iki yolla şarj edilir: motorla gelen jeneratör ya da alternatör ve ac kaynaktan beslenen, 12.6’ya uygun otomatik şarj cihazı (11.2.7.2.5.1–11.2.7.2.5.3). ac kaynak yoksa ya da güvenilir değilse alternatöre ek olarak başka bir şarj yöntemi sağlanır (12.5). Ek A.11.2.7.2.5’e göre iki akülü tesiste iki akü arasında kendiliğinden geçiş yapan tek şarj cihazı kullanılabilir.

Şarj cihazı koşuluMadde
Yangın pompası hizmeti için listeli ve dizel pompa kontrol panosunun parçası12.6(1)
Kapasite ya da yedeklilik için pano dışına ek listeli şarj cihazı konabilir12.6(2)
Doğrultucu yarı iletken tipte12.6(3)
Kurşun-asit akü tam dolunca şarj akımı kendiliğinden 500 mA’in altına iner12.6(4)
Anma geriliminde tamamen boşalmış aküyü zarar vermeden şarj eder12.6(5)
Akünün yedek kapasitesinin ya da amper-saat değerinin %100’ünü 24 saatte geri kazandırır12.6(6)
Bu sürede şarj edebileceği en büyük akünün kapasitesi üstünde yazılıdır12.6(7)
Pano dışından her akünün gerilimi ve şarj akımı ±%2 doğrulukla okunur12.6(8)
Marş sırasında zarar görmez, sigorta attırmaz12.6(9)
Akünün durumu gerektirdikçe en yüksek akımla kendiliğinden şarj eder12.6(10)
Bir kumanda paneli üzerinden bağlı değilse, dc aşırı akım koruma cihazının yük tarafında çıkış akımı kaybını gösterir12.6(11)
Aküler yük altındayken float modda kalır ya da dengeleme (equalize) modundan float moda geçer12.6(12)
Motor çalışırken birincil şarj yolu alternatördür12.6(13)

Hidrolik marş (kısaca)

Hidrolik marşta akümülatörler korunur; motor 11.2.8.2 dışında marş yardımcısı olmadan, emme havası, oda ve marş donanımı 32 °F (0 °C)’ta iken marştan sonra 20 saniyede tam anma yükünü alır (11.2.7.3.1–11.2.7.3.4). Tek ya da birincil sistemde en az 15 saniyelik 12 çevrim (toplam 180 s) iki eşit akümülatörden sağlanır: ilk 6 deneme otomatik ve akümülatörler arasında dönüşümlü, sonraki 6 elle (11.2.7.3.11–11.2.7.3.11.3). İkincil sistemde 6 çevrim (90 s) yeterlidir: 3 otomatik, 3 elle (11.2.7.3.12). Havalı marş ayrı yazıdadır: havalı marşlı motor kontrol panoları.

Neden?

  • 40 °F ve iki kat kapasite: El Kitabı (2022)’ye göre akü çıkışı sıcaklık düştükçe azalır; bu yüzden 40 °F (4 °C) alınır. İki birim, bir tam marş çevriminden sonra da bir çevrim daha deneme kapasitesi bırakır; 15 saniyelik dinlenme tek marş motorlu motorlarda marşın aşırı ısınmasını önler.
  • 72 saat: El Kitabı (2022), koşulun 72 saatlik elektrik kesintisini düşündüğünü, bu sürede toplam 1,5 A sürekli yükten sonra bir tam çevrim (altı deneme) kalması gerektiğini, iki kat marş kapasitesinin bu hesaba uygulanmadığını yazar.
  • Akünün sahaya gelişi: Ek A.11.2.7.2.1.2’ye göre akü uzun süre sahada bekleyecekse kuru şarjlı sulu tip seçilir ve kullanımdan hemen önce elektrolit konup şarj edilir; VRLA akü sahaya kullanımdan hemen önce şarjlı getirilir. El Kitabı (2022)’ye göre devreye alma testinden önce elektrolit konup en az 24 saat şarj edilir.

Kontrol listesi

  1. İki akü birimi (A, B) var ve her biri 40 °F (4 °C)’ta 6 çevrime göre seçilmiş mi? (11.2.7.2.1)
  2. 72 saat + 6 çevrim hesabı yapılmış, bekleme yükü 1,5 A’yı aşmıyor mu? (11.2.7.2.1.6, 11.2.7.2.3.2)
  3. Akım taşıyan parçalar zeminden en az 12 in. (305 mm) yukarıda ve göstergelerin önü açık mı? (11.2.7.2.4)
  4. Ana akü kontaktörü ya da çift marş motoru ve elle marş imkânı var mı? (11.2.7.2.2)
  5. Şarj cihazı listeli, pano içinde ve 24 saatte %100 şarj edebiliyor mu? (12.6)

Sık Sorulan Sorular

Dizel yangın pompası motorunda kaç akü olur?

Her motorda iki akü birimi bulunur: A ve B (NFPA 20-2025 11.2.7.2.1.1). Her biri tek başına 40 °F (4 °C)’ta altı marş çevrimini karşılar (11.2.7.2.1.4, 11.2.7.2.1.5).

Bir marş çevrimi ne kadardır?

15 saniye marş ve 15 saniye dinlenme; her akü birimi bu çevrimden altı ardışık çevrim boyunca üreticinin önerdiği marş devrini tutar (11.2.7.2.1.4). Ek A.11.2.7.2.1.4’e göre A ve B birlikte 12 çevrime yeter.

Aküler elektrik kesintisinde ne kadar dayanmalıdır?

A ve B birlikte, ac şarj olmadan 11.2.7.2.3’teki yükleri 72 saat taşır ve ardından altı marş çevrimi daha verir; boyutlandırma hesapla yapılır (11.2.7.2.1.6).

Akülerden sürekli ne kadar akım çekilebilir?

Motor, kontrol panosu ve pompa odası donanımı için her biri 0,5 A, toplam 1,5 A (11.2.7.2.3.2). Zorunlu olmayan yük marş akülerinden beslenmez (11.2.7.2.3.1).

Akü şarj cihazı için temel koşullar nelerdir?

Yangın pompası hizmeti için listeli ve dizel pompa kontrol panosunun parçasıdır, akünün kapasitesinin %100’ünü 24 saatte geri kazandırır ve gerilim ile şarj akımı pano dışından ±%2 doğrulukla okunur (12.6(1), 12.6(6), 12.6(8)).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 11.2.4.2.7.2; 11.2.6.3.1; 11.2.7.1–11.2.7.2.5.3; 11.2.7.3.1–11.2.7.3.12; 12.5; 12.6(1)–(13); Ek A.11.2.4.2.7.1, A.11.2.7.2.1.2, A.11.2.7.2.1.4, A.11.2.7.2.1.6, A.11.2.7.2.2, A.11.2.7.2.4, A.11.2.7.2.5 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 11.2.4.2.7, 11.2.6.3, 11.2.7.