Dizel yangın pompasının yakıt tankı kapasitesi, bağlantıları, seviye göstergesi ve konumu yakıt tankı yazısında anlatıldı. Bu yazı NFPA 20-2025 Bölüm 11.4’ün geri kalanını toplar: yakıt borusu bağlantı parçaları ve dönüş hattı, trafiğe açık hatların korunması, yakıt solenoid vanası, yakıt tipi ve etiketi, statik elektrik; ayrıca taşma levhasının ayrıntısı ile tank yazısında kalan iki küçük kural.

Kısaca: Siyah çelik boruda bağlantı parçaları çelik ya da dövülebilir dökme demirdir (11.4.4.2.1). Trafiğe ya da hasara açık her yakıt hattı korunur ya da onaylı çift cidarlı boru kullanılır (11.4.4.6). Yakıtı kontrol eden elektrikli solenoid vana elle mekanik çalıştırılabilir ya da kontrol devresi arızasında elle baypas edilebilir olur (11.4.4.7). Yakıt tipi ve sınıfı motor üreticisine göredir; sınıf motor etiket plakasında ve tankta en az 2 in. (50 mm) yüksekliğinde zıt renkli harflerle yazılır (11.4.5.1, 11.4.5.3, 11.4.5.4). Tank, pompa ve borular bağlanır (bonding) ve topraklanır (11.4.6.2).

NFPA 20-2025 dizel yangın pompası yakıt hattı: açık konumda kilitli el vanası, trafiğe açık hatta koruma, solenoid vana ve elle baypas, dönüş hattı, yakıt sınıfı etiketi ve tank, pompa, boru topraklaması
Yakıt hattında dört kural. Hat koruması (11.4.4.6), solenoid vananın elle çalıştırılması ya da baypası (11.4.4.7), yakıt sınıfı etiketi (11.4.5.4) ve statik elektrik topraklaması (11.4.6). Hat yerleşimi Şekil A.11.4.4’ten sadeleştirilmiştir; akış şematiktir.

Yakıt boruları

KonuKuralMadde
RehberDizel yakıt boruları için NFPA 31 rehber olarak kullanılabilir; Şekil A.11.4.4 önerilen yakıt sistemini gösterirA.11.4.4
Bağlantı parçalarıSiyah çelik boru kullanılırsa bağlantı parçaları çelik ya da dövülebilir dökme demir11.4.4.2.1
Dönüş hattıMotor üreticisinin önerisine göre kurulur; çek vana yalnız üretici isterse11.4.4.3, 11.4.4.3.1
Hat korumasıTrafiğe ya da olası hasara açık tüm yakıt hatlarında koruyucu, boru koruması ya da onaylı çift cidarlı boru11.4.4.6
Solenoid vanaMotor yakıtını kontrol eden elektrikli solenoid vana elle mekanik çalıştırılabilir ya da kontrol devresi arızasında elle baypas edilebilir11.4.4.7

Ek A.11.4.4.6, trafiğe açık hatlar için üstü kapalı döşeme kanalı, köşebent, U profil çelik ya da başka yeterli (mekanik ya da mekanik olmayan) koruma kapağını, tank ile dizel sürücü arasındaki besleme ve dönüş hatlarına önerir. El Kitabı (2022) yorumuna göre boru ve bağlantı parçaları siyah çelik ya da paslanmaz çelik olmalı, besleme ve dönüş hatları blok ya da beton sızıntı haznesi duvarlarında sık görülen sifonlar (trap) oluşmadan döşenmelidir. Galvaniz ve bakır yasağı, kesme vanası ve kilitli el vanası kuralları tank yazısındadır (11.4.4.2, 11.4.4.4, 11.4.4.5).

Şekil A.11.4.4’ün notları

  • Yakıt boruları motor üreticisinin şartnamesine göre boyutlanır.
  • Fazla yakıt besleme pompası emişine yalnız motor üreticisi önerirse döndürülebilir; bazı motorlarda yakıt dönüş pompası gerekebilir.
  • İkincil filtre motor yakıt pompasının önünde ya da arkasında, üreticinin şartnamesine göredir; dönüşte çek vana yalnız üretici isterse konur.
  • Besleme ve dönüş, doğrudan geri devri önlemek için tankta olabildiğince uzak konur; tank drenajı ucu 1/4 in./ft (6,35 mm/m) eğimlidir; donma yoksa 1 in. (25,4 mm) drenaj vanası, donma varsa 1 in. (25,4 mm) drenaj tapası kullanılır.
  • Dolum kapağı dışarıda, 1/16 in. (1,6 mm) gözlü sökülebilir tel süzgeçlidir; havalık dışarıda ve süzgeçlidir.

Solenoid vana neden elle açılabilmeli?

Ek A.11.4.4.7’ye göre bu vana, motoru yakıtsız bırakarak normal durdurmak için yakıt hattına konan, motorun üçüncü taraf listelemesinin parçası olan ve motor tedarikçisinin sağladığı solenoiddir; acil durdurma için değildir. İstenen elle mekanik çalıştırma ya da baypas, solenoidin kendisi ya da kontrol devresi arızalanırsa motora yakıt gidebilmesi içindir. El Kitabı (2022): vana kapalı konumda arızalanırsa motoru çalıştırmak imkânsız olur; elle baypas acil durumda motorun çalıştırılabilmesini sağlar ve vananın sahada ayrıca tedarik edilip takılması gerekmez. Başka motorlar yakıt akışını mekanik ya da elektrikli yolla sıfıra indirerek durur.

Yakıt tipi ve etiket

  • Dizel yakıtın tipi ve sınıfı motor üreticisinin belirttiği gibidir (11.4.5.1). Ek A.11.4.5, akma noktası (pour point) ve bulutlanma noktasının (cloud point) beklenen en düşük yakıt sıcaklığının en az 10 °F (5,6 °C) altında olmasını önerir.
  • Yerel hava kalitesi düzenlemesi yalnız DF #1 yakıta izin veriyor ve DF #1 için listeli dizel sürücü bulunmuyorsa DF #2 için listeli motor kullanılabilir; motor üreticisi DF #1 kullanımını onaylarsa etiket plakasındaki anma gücü %10 düşürülür (11.4.5.2).
  • Yakıt sınıfı 11.2.2.1’in istediği motor etiket plakasında belirtilir (11.4.5.3); tankta da en az 2 in. (50 mm) yüksekliğinde, tanka zıt renkte harflerle yazılır (11.4.5.4).
  • Kalıntı (residual) yakıtlar, ev tipi ısıtma kazanı yakıtları ve boşaltılmış yağlama yağları kullanılmaz (11.4.5.5).

Ek A.11.4.5.1, depolama ömrü bilinmediği için biyodizel ve diğer alternatif yakıtları yangından korunma motorlarına önermez ve yalnız petrol kökenli yakıt önerir. El Kitabı (2022) biyodizelin ısıl değerinin petrol yakıtından düşük olduğunu ve motorun daha az güç ürettiğini ekler. El Kitabı’na göre zıt renkli 2 in. (50 mm) harfler pompa odasında kolay görünür ve hazır etiketlerle sağlanabilir. Ek A.11.6.4 de depolanan yakıtın zamanla bozulduğunu, tankların susuz tutulmasını ve yakıt bakımının kurulum ve ilk dolum gününde başlamasını yazar.

Statik elektrik

  • Tank, pompa ve borular elektrostatik tutuşmayı önleyecek biçimde tasarlanır ve işletilir (11.4.6.1).
  • Tank, pompa ve borular birbirine bağlanır (bonding) ve topraklanır (11.4.6.2); bağlantı ve topraklama fiziksel olarak yapılır ya da tesisatın doğası gereği zaten vardır (11.4.6.3).
  • Elektriksel olarak yalıtılmış her metal boru ya da ekipman parçası, tehlikeli statik birikimini önlemek için bağlanır ve topraklanır (11.4.6.4).

Ek A.11.4.6 konunun karmaşık olduğunu söyler ve NFPA 77’ye yönlendirir; standart başka gerekçe vermez.

Seviye göstergesi: taşma levhası ve gözetim sinyali

Taşmayı önlemenin ikinci yolu dolum noktasında kalıcı bir levhadır: üzerinde tank kalibrasyon çizelgesi ve dolum talimatı bulunur; dolum yapan kişi önce tankın ne kadar dolu olduğunu belirler ve %90’a ulaşmak için gereken yakıtı (galon ya da litre) hesaplar. Buz, kar ya da hava koşulları levhayı okunmaz hâle getirebilecekse talimat ve çizelge ofis penceresi, kilitli kutu gibi dolum yapan kişinin erişebileceği bir yerde durabilir. Üçüncü yol onaylı herhangi bir taşma önleme yöntemidir (11.4.2.4). El Kitabı (2022), pompa odası sürekli gözetim altında olmadığında panodaki düşük yakıt uyarısının duyulmayacağı kaygısına 11.4.2.3’ü cevap olarak gösterir: düşük yakıt (2/3’ün altı) gözetim sinyali olduğundan uyarı merkezi panelde duyulur.

Tank yazısında kalan iki kural

  • Her tankta motor dönüş bağlantısı vardır ve bu bağlantı motordan gelen dönüş borusundan küçük olmaz (11.4.1.5.5, 11.4.1.5.5.1).
  • Çift cidarlı tankın ara boşluk havalıkları 11.4.1.6.2 ve 11.4.1.6.3’ü sağlar ve tankın ana bölmesinin havalığıyla ortak kolektöre bağlanmaz (11.4.1.6.4).

Kaynakta geçen hatalar

El Kitabı (2022), yakıt hatlarının blok ya da beton sızıntı haznesi duvarlarında sık oluşan sifonlarla döşenmesini uyarır. Diğer kurallar için kaynak ayrı bir saha hatası örneği vermez.

Kontrol listesi

  1. Siyah çelik boruda bağlantı parçaları çelik ya da dövülebilir dökme demir mi? (11.4.4.2.1)
  2. Trafiğe ya da hasara açık hatlar korumalı ya da onaylı çift cidarlı mı? (11.4.4.6)
  3. Yakıt solenoid vanası elle çalıştırılabiliyor ya da baypas edilebiliyor mu? (11.4.4.7)
  4. Yakıt sınıfı motor etiket plakasında ve tankta en az 2 in. (50 mm) zıt renkli harfle yazılı mı? (11.4.5.3, 11.4.5.4)
  5. Tank, pompa ve borular bağlanmış ve topraklanmış mı; yalıtılmış metal parça kaldı mı? (11.4.6.2, 11.4.6.4)

Haftalık çalıştırma ve motor bakımı için dizel motor haftalık çalışma yazısına bakın.

Sık Sorulan Sorular

Dizel pompa yakıt hattında solenoid vana olabilir mi?

Olabilir; motor yakıtını kontrol eden elektrikli solenoid vana elle mekanik çalıştırılabilir ya da kontrol devresi arızasında elle baypas edilebilir olmalıdır (NFPA 20-2025 11.4.4.7). Ek A.11.4.4.7’ye göre bu vana normal durdurma içindir, acil durdurma için değildir.

Yakıt tankına yakıt sınıfı nasıl yazılır?

Tankın üzerine en az 2 in. (50 mm) yüksekliğinde, tanka zıt renkte harflerle (11.4.5.4); sınıf ayrıca motor etiket plakasında belirtilir (11.4.5.3).

Biyodizel kullanılabilir mi?

Yakıt tipi ve sınıfı motor üreticisine göredir (11.4.5.1). Ek A.11.4.5.1 depolama ömrü bilinmediği için biyodizel ve diğer alternatif yakıtları önermez, yalnız petrol kökenli yakıt önerir.

DF #2 için listeli motor DF #1 ile çalışabilir mi?

Yerel hava kalitesi kuralları yalnız DF #1’e izin veriyor ve DF #1 için listeli sürücü yoksa, motor üreticisi onaylarsa evet; etiket plakasındaki anma gücü %10 düşürülür (11.4.5.2).

Yakıt tankı ve boruları topraklanmalı mı?

Evet. Tank, pompa ve borular bağlanır ve topraklanır; yalıtılmış metal boru ya da ekipman parçaları da bağlanıp topraklanır (11.4.6.2, 11.4.6.4). Ayrıntı için Ek A.11.4.6 NFPA 77’ye yönlendirir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 11.4.1.5.5, 11.4.1.5.5.1, 11.4.1.6.4; 11.4.2.3, 11.4.2.4; 11.4.4.2.1, 11.4.4.3, 11.4.4.3.1, 11.4.4.6, 11.4.4.7; 11.4.5.1–11.4.5.5; 11.4.6.1–11.4.6.4; Ek A.11.4.4, Şekil A.11.4.4, A.11.4.4.6, A.11.4.4.7, A.11.4.5, A.11.4.5.1, A.11.4.6, A.11.6.4 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: 11.4.2 SSS, 11.4.4.2, 11.4.4.7, A.11.4.5.1 ve 11.4.5.4 yorumları.