Boru pompa odasının duvarından, tavanından ya da döşemesinden geçerken bina ile boru aynı biçimde hareket etmeyebilir. NFPA 20-2025 bunun için iki ayrı bölüm ayırır: oturma ve titreşim gibi hareketler için Bölüm 4.19, deprem için Bölüm 4.30. Bu yazı ikisini madde numaralarıyla özetler.
Kısaca: Pompa odasının duvar, tavan ya da döşemesinden geçen borunun çevresinde boşluk bırakılır (4.19). Delik borudan nominal 2 in. (50 mm) büyük açılır (4.19.1); kılıf kullanılırsa kılıfın nominal çapı borununkinden 2 in. (50 mm) büyük olabilir (4.19.2). Geçişin iki yanında 1 ft (305 mm) içinde esnek kaplin varsa boşluk gerekmez (4.19.3). Gerektiğinde boşluk boruyla uyumlu, esnek bir malzemeyle doldurulur ve odanın yangın dayanımı korunur (4.19.5). Deprem koruması gerekiyorsa Bölüm 4.30 uygulanır (4.19.4): pompa, sürücü ve kontrol panosu temeline deprem yüküne dayanacak biçimde bağlanır, ağırlık merkezi yüksek pompalar bu merkezin üstünden desteklenir, boru NFPA 13’e göre korunur (4.30.3).

Geçişte boşluk (4.19)
| Durum | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Genel | Pompa odası duvar, tavan ya da döşemesinden geçen borunun çevresinde boşluk | 4.19 |
| Delik | Delik çapı borudan nominal 2 in. (50 mm) büyük | 4.19.1 |
| Kılıf | Kılıfın nominal çapı borunun nominal çapından 2 in. (50 mm) büyük olabilir | 4.19.2 |
| Esnek kaplin | Duvarın, tavanın ya da döşemenin her iki yanında 1 ft (305 mm) içinde esnek kaplin varsa boşluk gerekmez | 4.19.3 |
| Deprem | Deprem koruması gerekiyorsa Bölüm 4.30 uygulanır | 4.19.4 |
| Dolgu | Gerektiğinde boşluk boru malzemesiyle uyumlu, esnek bir malzemeyle doldurulur; odanın istenen yangın dayanımı korunur | 4.19.5 |
4.19.1’deki 2 in. kuralı, 4.19.2–4.19.4’teki seçeneklerden biri uygulanmıyorsa geçerlidir.
Neden? (Ek A.4.19)
Ek A.4.19’a göre hareketten doğan boru kırılması, borunun ana parçaları arasındaki esneklik artırılarak büyük ölçüde azaltılabilir, çoğu durumda önlenebilir. Borunun bir kısmı rijit tutulurken diğer kısmı serbest kalıyorsa zorlanmayı alacak bir önlem olmadan bırakılmamalıdır. Esneklik kritik noktalara esnek kaplin koyarak ve duvar ile döşemelerde boşluk bırakarak sağlanır. Pompa emme ve basma borularının bina içindeki kısmı sprinkler kolonları gibi ele alınır (NFPA 13).
Aynı ek şunları önerir: pompa odası yangın duvarlarındaki delikler duvarın iki yanındaki boru yakalarıyla tutulan taş yünü ya da uygun başka bir malzemeyle doldurulur; temel ya da çukur duvarından toprağa geçen borularda boşluk bırakılır ama delik su geçirmez olur; pompa odası duvarı ya da pompa binası döşemesi geçişlerindeki boşluk asfalt mastikle doldurulabilir. Bölüm 4.19’un ele aldığı hareket sistemin oturması ve pompa çalışırken oluşabilecek titreşimdir; beklenen deprem kuvvetleri bu bölümün konusu değildir.
Deprem koruması (4.30)
- Su esaslı yangın sistemleri depreme karşı korunacaksa 4.30.2 ve 4.30.3 uygulanır (4.30.1).
- Yükler: yatay deprem yükleri NFPA 13’e, ASCE/SEI 7’ye, yerel, eyalet ya da uluslararası yönetmeliklere veya yetkili makamın kabul ettiği başka kaynaklara göre belirlenir (4.30.2). Ek A.4.30.2’ye göre NFPA 13’ün deprem kuralları ASCE/SEI 7 ve güncel yapı yönetmelikleriyle uyumlu geliştirilmiş basitleştirilmiş bir yaklaşımdır.
- Pompa, sürücü, kontrol panosu: temellerine uygulanabilir deprem yüklerine dayanabilecek malzemelerle bağlanır (4.30.3.1).
- Ağırlık merkezi yüksek pompalar: düşey hat üstü (vertical in-line) pompalar gibi pompalar tabanından bağlanır ve ağırlık merkezinin üstünden desteklenir (4.30.3.2). Ek A.4.30.3.2: üst destek pompaya ağırlık merkezinin üstünden bağlanır, diğer ucu döşemeye ya da pompanın montaj yapısına bağlanabilir.
- Boru ve fittings: NFPA 13’e göre korunur (4.30.3.3); 4.15.6.2 de borunun deprem korumasını NFPA 13 Bölüm 18’e bağlar. Ek A.4.30.3.3: dizel pompa egzoz borusu NFPA 13 ölçütleriyle tespit edilebilir.
- Donanım: pompanın deprem sonrası çalışması için gerekli olan ekipmanın, donanım parçaları dahil, deprem koruması gerekir (4.30.3.4); küçük çaplı donanım hatlarında tespit (restraint) yeterlidir (4.30.3.4.1). Ek A.4.30.3.4.1’e göre bu hatlarda yanal tespit sağlayan askılar yeterli olmalıdır.
Ek A.4.15.6, NFPA 13 kurallarının pompaları, kontrol panolarını, sürücüyü, yakıt tanklarını (donanımı dahil), test başlığı borusunu, relief vana borusunu ve egzoz susturucularını kapsamadığını belirtir. Pompa, sürücü ve kontrol panosu için kural 4.30.3.1’dedir. Genel kural olarak 4.14.1 de pompa, sürücü, kontrol panosu, su kaynağı ve enerji beslemesinin deprem dahil olumsuz koşullardan doğacak hizmet kesintisine karşı korunmasını ister; bkz. pompa odası: ısıtma, havalandırma ve drenaj.
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumu, deprem sonrası yangınların görece yaygın olduğunu ve pompa tesisatlarının deprem sırasında ve sonrasında çalışabilecek biçimde tasarlanması gerektiğini yazar. Aynı yoruma göre yangın sistemleri genelde ağırlıklarının yarısına eşit yatay kuvvete (0,5 g) göre tasarlanır; bazı yerlerde yapı yönetmeliği daha düşük bir değere izin verir, daha etkin deprem bölgelerinde daha büyük yatay ve düşey kuvvetler gerekir ve bu katsayılar yapı yönetmeliğinden gelir.
Sahada sık hatalar
- Boruyu geçişte rijit tutup öbür tarafı serbest bırakmak: Ek A.4.19 bunun zorlanmayı alacak önlem olmadan yapılmamasını ister; esnek kaplin yoksa 4.19.1 boşluğu gerekir.
- Boşluğu rijit ya da yangın dayanımını bozan malzemeyle doldurmak: 4.19.5 esnek, boruyla uyumlu ve yangın dayanımını koruyan dolgu ister.
- 4.19 boşluğunu deprem önlemi saymak: Ek A.4.19 bu bölümün deprem kuvvetlerini ele almadığını yazar; deprem için Bölüm 4.30 uygulanır (4.19.4).
- Düşey hat üstü pompayı yalnız tabandan bağlamak: 4.30.3.2 ağırlık merkezinin üstünden destek de ister.
- Deprem sonrası gerekli donanım hatlarını tespitsiz bırakmak: 4.30.3.4’e aykırıdır.
Kontrol listesi
- Her geçişte nominal 2 in. (50 mm) büyük delik ya da kılıf var veya iki yanda 1 ft (305 mm) içinde esnek kaplin var (4.19.1–4.19.3).
- Boşluk esnek, uyumlu ve yangın dayanımını koruyan malzemeyle dolu (4.19.5).
- Deprem koruması gerekiyorsa yükler 4.30.2’ye göre belirlendi (4.30.1, 4.30.2).
- Pompa, sürücü ve pano temele deprem yüküne göre bağlı; yüksek ağırlık merkezli pompa üstten destekli (4.30.3.1, 4.30.3.2).
- Boru NFPA 13’e göre korunuyor; gerekli donanım hatları tespitli (4.30.3.3, 4.30.3.4).
Sık Sorulan Sorular
Pompa odası duvarındaki delik ne kadar büyük olmalı?
Delik çapı borudan nominal 2 in. (50 mm) büyük açılır (NFPA 20-2025 4.19.1). Kılıf kullanılırsa kılıfın nominal çapı borunun nominal çapından 2 in. (50 mm) büyük olabilir (4.19.2).
Esnek kaplin varsa boşluk gerekir mi?
Duvarın, tavanın ya da döşemenin her iki yanında 1 ft (305 mm) içinde esnek kaplin varsa boşluk gerekmez (4.19.3).
Boşluk neyle doldurulur?
Gerektiğinde boru malzemesiyle uyumlu, esnek ve odanın istenen yangın dayanımını koruyan bir malzemeyle (4.19.5). Ek A.4.19 yangın duvarlarında iki yandan boru yakalarıyla tutulan taş yünü, duvar ve döşeme geçişlerinde asfalt mastik örnek verir.
4.19’daki boşluk deprem için yeterli mi?
Hayır. Ek A.4.19’a göre bu bölüm oturma ve titreşimi ele alır, deprem kuvvetlerini değil. Deprem koruması gerekiyorsa Bölüm 4.30 uygulanır (4.19.4): temel bağlantısı, yüksek ağırlık merkezli pompada üst destek, NFPA 13’e göre boru koruması.
Deprem yükleri hangi kaynağa göre belirlenir?
NFPA 13, ASCE/SEI 7, yerel, eyalet ya da uluslararası yönetmelikler veya yetkili makamın kabul ettiği başka kaynaklar (4.30.2). El Kitabı (2022) yorumu genel tasarımın ağırlığın yarısı kadar yatay kuvvet (0,5 g) olduğunu, katsayıların yapı yönetmeliğinden geldiğini belirtir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 4.14.1; 4.15.6.2; 4.19–4.19.5; 4.30.1–4.30.3.4.1; Ek A.4.15.6, A.4.19, A.4.30.2, A.4.30.3.2, A.4.30.3.3, A.4.30.3.4.1 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 4.19 ve 4.30.