Yangın pompasının iki manometresi, pompanın ne yaptığını sahada gösteren tek göstergedir: emme tarafı suyun pompaya hangi basınçla geldiğini, basma tarafı pompanın çıkış basıncını okur. NFPA 20-2025 Bölüm 4.12 kadran çapını, bağlantı yerini, manometre vanasını ve kadran aralığını belirler. Bu yazı kuralları ve NFPA 20 El Kitabı (2022) açıklamalarını birlikte verir.
Kısaca: Basma ve emme manometresinin kadranı en az 3,5 in. (89 mm) olur ve her biri nominal 0,25 in. (6 mm) manometre vanasıyla bağlanır (4.12.1.1, 4.12.2.1). Basma kadranı pompanın anma çalışma basıncının en az iki katını, en az da 200 psi (13,8 bar) gösterir (4.12.1.2). Emme basıncı herhangi bir debide 20 psi (1,3 bar) altına düşebiliyorsa emme manometresi kompaund (basınç ve vakum) olur (4.12.2.1.1); aralığı en yüksek emme basıncının iki katıdır (4.12.2.3).

Basma manometresi
| Özellik | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Kadran çapı | En az 3,5 in. (89 mm) | 4.12.1.1 |
| Bağlantı yeri | Basma gövdesine (discharge casting) yakın | 4.12.1.1 |
| Manometre vanası | Nominal 0,25 in. (6 mm) | 4.12.1.1 |
| Kadran aralığı | Anma çalışma basıncının en az iki katı, en az 200 psi (13,8 bar) | 4.12.1.2 |
| Birim | bar, psi ya da ikisi; üreticinin standart taksimatı | 4.12.1.3 |
Örnek: anma basıncı 80 psi olan pompada iki kat 160 psi eder; alt sınır geçerli olduğu için kadran en az 200 psi (13,8 bar) olur. Anma basıncı 150 psi olan pompada kadran en az 300 psi’dir.
Emme manometresi
- Kadran en az 3,5 in. (89 mm), emme borusuna pompaya yakın, nominal 0,25 in. (6 mm) manometre vanasıyla bağlanır (4.12.2.1).
- En düşük emme basıncı herhangi bir debide 20 psi (1,3 bar) altındaysa manometre kompaund (basınç ve vakum) olur (4.12.2.1.1).
- Emme aralığında kadran inç cıva (mm cıva) ya da psi (bar) okur (4.12.2.2).
- Aralık pompanın anma en yüksek emme basıncının iki katıdır (4.12.2.3).
- Kuyudan ya da açık ıslak çukurdan emen düşey milli türbin pompasında 4.12.2 uygulanmaz (4.12.2.4); bu pompada basma manometresi 4.12.1’e göre bağlantı parçalarındandır (7.3.5.1).
El Kitabı (2022) kompaund manometreyi şöyle açıklar: emme tarafında negatif basınç görülebileceği için birimler basma manometresinden farklı olabilir; basınç pozitifken psi (bar), vakumda inç cıva (mm cıva) okunur. Dönüşüm olarak 1 inHg = 0,491 psi ve 1 mmHg = 0,00133322 bar verilir. Düşey türbin pompasında emme yüksekliği, su seviyesinden basma manometresine kadar olan mesafe ölçülerek bulunur.
Neden önemli?
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre emme ve basma manometreleri, pompa çalışırken ve NFPA 25’in istediği düzenli akışsız denemelerde pompanın iki yanındaki basıncı ölçer. Haftalık, bazen yıllık deneylerde kullanıldıkları için yeterince doğru okuyacak kalitede olmalı ve doğruluğu korumak için her yıl kalibre edilmelidir. En doğru okuma için sıvı dolgulu manometre önerilir; El Kitabı bunların basınç dalgalanmasını sönümleyerek okumayı kolaylaştırdığını belirtir. Bunlar El Kitabı önerisidir, standart şartı değildir.
El Kitabı, kompaund emme manometresinin operatörün emme basıncını izlemesini sağladığını da ekler. Emme borusu, pompalar en çok debide (anma debisinin %150’si ya da kaynağın verebildiği en çok debi) çalışırken emme flanşında 0 psi (0 bar) ya da üstü basınç kalacak şekilde boyutlandırılır (4.16.3.1); belirli koşullardaki emme deposunda sınır -3 psi (-0,2 bar)’dır (4.16.3.2). El Kitabı’na göre negatif emme basıncında pompada ve emme borusunda kavitasyon olabilir, yer altı borularına yeraltı suyu sızabilir.
Ek A.4.12.2, aşırı basınca karşı istenirse manometre koruyucu takılabileceğini söyler. Manometreler, gerekli yerde pompa üreticisi ya da yetkili temsilcisince sağlanan bağlantı parçalarındandır (6.3.1); su sisi pozitif deplasmanlı pompa ünitesinde kompaund emme manometresi ve basma manometresi sağlanır (8.5.1).
Kabul deneyinde ölçüm cihazları
- Kabul deneyinde son kalibrasyon tarihini gösteren etiketli, kalibre edilmiş deney manometreleri ve dönüştürücüler kullanılır (14.2.6.1.2).
- Bu cihazlar en az yılda bir kalibre edilir (14.2.6.1.2.1) ve ±%1 doğrulukta tutulur (14.2.6.1.2.2).
- Ek A.14.2.6.1: deney cihazları onaylı bir kalibrasyon kuruluşunca deneyden önceki 12 ay içinde kalibre edilmeli, belgeleri yetkili makamın incelemesine hazır olmalıdır. Aynı ek, kabul ve yıllık deneylerde kullanılan cihazların çoğunun hiç kalibre edilmediğini ve okumalarda %15–30 hata olabileceğini not eder.
Sahada sık hatalar
- Manometre pompa gövdesinin üstünde: Ek B (bilgi amaçlı) bunu pompa arızalarının olası nedenleri arasında sayar ve manometrelerin Şekil A.6.3.1(a)’daki doğru yere alınmasını önerir (B.1.14).
- Emme 20 psi altına düşebilirken düz manometre: 4.12.2.1.1 kompaund manometre ister.
- Dar basma kadranı: anma basıncının iki katından ya da 200 psi’den dar kadran 4.12.1.2’ye aykırıdır.
- Vanasız bağlantı: her iki manometre 0,25 in. (6 mm) manometre vanasıyla bağlanır (4.12.1.1, 4.12.2.1).
- Kalibrasyonsuz deney cihazı: 14.2.6.1.2 ve A.14.2.6.1.
Kontrol listesi
- İki manometrede de kadran en az 89 mm ve 6 mm manometre vanası var mı?
- Basma manometresi basma gövdesine, emme manometresi emme borusunda pompaya yakın mı?
- Basma aralığı en az iki kat ve en az 200 psi (13,8 bar) mi?
- Emme 20 psi (1,3 bar) altına düşebiliyorsa kompaund mu; aralığı en yüksek emme basıncının iki katı mı?
- Kabul deneyi cihazlarında kalibrasyon etiketi ve belgesi var mı?
Sık Sorulan Sorular
Yangın pompası basma manometresi kaç bar olmalı?
Kadran pompanın anma çalışma basıncının en az iki katını, en az da 200 psi (13,8 bar) göstermelidir (NFPA 20-2025 4.12.1.2). Kadran çapı en az 3,5 in. (89 mm), manometre vanası nominal 0,25 in. (6 mm) olur (4.12.1.1).
Emme tarafında kompaund manometre ne zaman gerekir?
En düşük emme basıncı herhangi bir debide 20 psi (1,3 bar) altına düşebiliyorsa (4.12.2.1.1). Kompaund manometre basınç ve vakum okur; vakum bölümü inç cıva (mm cıva) cinsindendir (4.12.2.2).
Emme manometresinin aralığı nasıl seçilir?
Pompanın anma en yüksek emme basıncının iki katı olacak şekilde (4.12.2.3). Kadran en az 3,5 in. (89 mm), bağlantı emme borusunda pompaya yakın ve 0,25 in. (6 mm) vanalıdır (4.12.2.1).
Düşey türbin pompasında emme manometresi gerekir mi?
Kuyudan ya da açık ıslak çukurdan emen düşey milli türbin pompasında 4.12.2 uygulanmaz (4.12.2.4); basma manometresi ise 4.12.1’e göre gereklidir (7.3.5.1).
Pompa manometreleri ne sıklıkla kalibre edilir?
Kabul deneyinde kullanılan deney manometreleri en az yılda bir kalibre edilir, etiketlenir ve ±%1 doğrulukta tutulur (14.2.6.1.2–14.2.6.1.2.2). NFPA 20 El Kitabı (2022), pompanın kendi manometrelerinin de her yıl kalibre edilmesini önerir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 4.12.1.1–4.12.2.4; 4.16.3.1, 4.16.3.2; 6.3.1; 7.3.5.1; 8.5.1; 14.2.6.1.2–14.2.6.1.2.2; Ek A.4.12.2, A.14.2.6.1 (açıklayıcı); Ek B, B.1.14 (bilgi amaçlı); Şekil A.6.3.1(a). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 4.12 (kalibrasyon, sıvı dolgulu manometre, kompaund manometre birimleri, düşey türbin emme yüksekliği) ve “Fire Pump Configurations” genel bakışı (manometre maddeleri).