BYKHY Madde 92, yangın su deposu hacmini tehlike sınıfına göre süreyle tanımlar: düşük tehlike 30 dakika, orta tehlike 60 dakika, yüksek tehlike 90 dakika. Hacim, ön hesap için Ek-8/A (Yağmurlama Sistemi, Yangın Dolabı ve Hidrant Tasarımı Ön Hesabı İçin Su Deposu En Az Hacmi) tablosundan alınabilir ya da Ek-8/B yağmurlama debisi, Ek-8/C yangın dolabı debisi ve varsa hidrant debisi toplanıp süreyle çarpılarak bulunur; hidrolik hesap yapılmışsa hidrolik hesabın sonucu esas alınır.
Madde 92 adım adım
| Fıkra | Hüküm |
|---|---|
| 92/1 | Sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunur |
| 92/2 | Yangın rezervi olarak ayrılan bölüm başka amaçla kullanılamaz |
| 92/3 | Tehlike sınıfı Madde 19'a göre; süre düşük 30 dk, orta 60 dk, yüksek 90 dk |
| 92/4 | Yağmurlama + dolap + hidrant bulunan sistemlerde ön hesap Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) tablosuyla; tablo kullanılırken yükseklik olarak yağmurlama başlığının kullanıldığı en üst kot esas alınır; hidrolik hesap yapılmışsa onun sonucu geçerli |
| 92/5 | Ön hesap: Ek-8/B yağmurlama debisi + Ek-8/C dolap debisi + (varsa) hidrant debisi, süre ile çarpılır |
| 92/6 | Yalnız yangın dolabı varsa: TS EN 671-1 ve 671-2'ye uygun sistemlerde Madde 94'teki tasarım debileri × süre; kullanım alanı yüksek tehlike sınıfında değilse dolaplar kullanım suyu sistemine bağlanabilir (Kılavuz açıklaması: bu durumda da 92/1'deki güvenilir su kaynağı şartı sağlanmalıdır) |
| 92/7 | Yalnız çevre hidrantı varsa: en az 1.900 l/dak × 90 dakika, tehlike sınıfına göre hidrolik hesapla. (Ek cümle: RG 20/11/2021-31665) Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda kurulacak dış hidrant sistemi için en az 5.700 l/dak × 60 dakikayı karşılayacak depo |
Hesap örnekleri (yönetmelik ve kılavuz değerleriyle)
Yalnız çevre hidrantı olan bir tesis (Madde 92/7):
V = 1.900 l/dak × 90 dk = 171.000 l = 171 m³ (en az)
Tesis Madde 7/12 kapsamındaysa (orman alanları içinde veya bitişiğinde yapılacak rafineriler, fosil yakıt kaynaklı elektrik üretim tesisleri, kurulu gücü 500 MW ve üzeri enerji üretim tesisleri, toplam kapalı kullanım alanı 2.000 m²'den büyük fabrikalar gibi endüstriyel tesisler ve bunların depolama tesisleri/sahaları), dış hidrant deposu için Madde 92/7'nin 2021 ek cümlesi uygulanır:
V = 5.700 l/dak × 60 dk = 342.000 l = 342 m³ (en az)
Yalnız yangın dolabı olan orta tehlikeli bir bina (Madde 92/6 ve Madde 94/b-5): yuvarlak yarı-sert hortumlu bir dolabın tasarım debisi 100 l/dak, orta tehlike süresi 60 dk'dır. Aynı anda çalışacak dolap sayısı projeye göre belirlenir; tek dolap için:
V = 100 l/dak × 60 dk = 6.000 l = 6 m³
Yağmurlama sistemi olan binada Madde 92/5 usulü şöyledir: yağmurlama debisi Ek-8/B'deki tasarım yoğunluğu ile koruma alanının çarpımıdır; buna Ek-8/C'deki yangın dolabı debisi ve hidrant varsa hidrant debisi eklenir, toplam Madde 92/3'teki süreyle çarpılır.
Ek-8/C tablosunun ayrıntısı, Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) ile birlikte nasıl okunacağı ve TS EN 12845'in kombine su kaynağı kuralıyla (madde 9.6.4) karşılaştırması için: Yangın Dolabı ve Hidrant İçin İlave Su İhtiyacı: BYKHY Ek-8/C ve TS EN 12845.
| Bina tehlike sınıfı | İlave yangın dolabı debisi (l/dak) | İlave hidrant debisi (l/dak) | Süre (dk) |
|---|---|---|---|
| Düşük tehlike | 100 | 400 | 30 |
| Orta Tehlike-1 ve 2 | 100 | 400 | 60 |
| Orta Tehlike-3 ve 4 | 100 | 1.000 | 60 |
| Yüksek tehlike | 200 | 1.500 | 90 |
Kaynak: BYKHY Ek-8/C. Ek-8/B'de ıslak veya ön etkili sistem için tasarım yoğunluğu ve koruma alanı örneğin Orta Tehlike-1'de 5,0 mm/dak ve 72 m², Orta Tehlike-2'de 5,0 mm/dak ve 144 m², Orta Tehlike-3'te 5,0 mm/dak ve 216 m²'dir; depolama alanları ve farklı özellikteki kullanım alanları için TS EN 12845 esas alınır (Ek-8/B notu).
Örnek hesap (bina orta tehlike-2 sınıfında kabul edilmiştir; aynı anda iki dolabın çalıştığı varsayılır):
Q = 5 mm/dak × 144 m² (yağmurlama) + 2 × 100 l/dak (dolap) + 400 l/dak (hidrant) = 720 + 200 + 400 = 1.320 l/dak
V = 1.320 l/dak × 60 dk = 79.200 l = 79,2 m³ (43,2 + 12 + 24 m³)
Bu bir ön hesaptır; kesin projede hidrolik hesap yapılmışsa depo hacmi o hesaptan alınır (Madde 92/4).
Hangi yöntem ne zaman?
| Durum | Yöntem | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön proje, hızlı büyüklük | Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) tablosu; yüksek tehlike ve OT-4 kuru sistemde kullanılmaz, hidrolik hesap gerekir | Madde 92/4 |
| Kesin proje, hidrolik hesap yapıldı | Hidrolik hesap sonucu | Madde 92/4 son cümle |
| Yağmurlama yok, yalnız dolap | Madde 94 debileri × süre | Madde 92/6 |
| Yağmurlama yok, yalnız hidrant | 1.900 l/dak × 90 dk ve hidrolik hesap; 7/12 alanlarında dış hidrant için en az 5.700 l/dak × 60 dk | Madde 92/7 |
Saha notu
Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) tablosunu kullanırken "yükseklik" satırı için yağmurlama başlığının kullanıldığı en üst kot esas alınır (Madde 92/4); çatı kotu veya bina yüksekliği değil. İkinci sık hata, hidrolik hesap yapılmasına rağmen tablo değerinin depoya yazılmasıdır; Madde 92/4 hidrolik hesap varsa onun sonucunu esas alır.
Kontrol listesi
- Tehlike sınıfı Madde 19 ile Ek-1/A, Ek-1/B ve Ek-1/C'ye göre belirlendi mi; farklı tehlike sınıfları varsa en yükseği esas alındı mı (Madde 19/1)?
- Süre 30/60/90 dk doğru seçildi mi (Madde 92/3)?
- Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) kullanıldıysa en üst yağmurlama kotu esas alındı mı (Madde 92/4)?
- Hidrolik hesap varsa depo hacmi o hesabın sonucuyla mı yazıldı (Madde 92/4)?
- Yalnız hidrant varsa 171 m³ (1.900 l/dak × 90 dk) alt sınırı sağlandı mı; tesis Madde 7/12 kapsamındaysa dış hidrant deposu en az 342 m³ (5.700 l/dak × 60 dk) mü (Madde 92/7)?
SSS
BYKHY'de yangın su deposu hacmi hangi süreye göre hesaplanır?
Madde 92/3'e göre su deposu hacmi düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike için 60 dakika ve yüksek tehlike için 90 dakika esas alınarak bulunur. Tehlike sınıfı Madde 19'a göre belirlenir.
Ek-8/A tablosu ile hidrolik hesap arasında hangisi geçerlidir?
Madde 92/4'e göre yağmurlama, yangın dolabı ve hidrant bulunan sistemlerde depo hacmi ön hesap için Ek-8/A (ön hesap, en az hacim) tablosuyla veya 92/5'teki usulle hesaplanabilir. Su deposu hacmi hidrolik hesap yapılarak hesaplanırsa hidrolik hesapla bulunan hacim esas alınır.
Yapıda yalnız çevre hidrantı varsa depo ne kadar olmalı?
Madde 92/7'ye göre su ihtiyacı en az 1.900 l/dak debiyi 90 dakika süreyle karşılayacak kapasitede olmak üzere, bina tehlike sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaplarla belirlenir. Bu, en az 171 m³ demektir. 2021'de eklenen cümleye göre Madde 7/12 kapsamındaki alanlarda kurulacak dış hidrant sistemi için depo en az 5.700 l/dak debiyi 60 dakika karşılamalıdır; bu da en az 342 m³ demektir.
Kaynakça
- BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 7/12, 19, 92, 94, Ek-1, Ek-8/A (ön hesap, en az hacim), Ek-8/B, Ek-8/C. Değişiklikler: RG 09/09/2009-27344; RG 05/04/2012-28255; RG 09/07/2015-29411; 14/06/2017 tarihli ve 2017/10459 sayılı BKK (yürürlük 29/06/2017); 05/02/2018 tarihli ve 2018/11347 sayılı BKK (yürürlük 15/03/2018); RG 04/11/2020-31294 (CB Kararı 3167); RG 20/11/2021-31665 (CB Kararı 4825); RG 01/07/2025-32943 (CB Kararı 10026). Güncel metin (mevzuat.gov.tr)

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirKaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.