Kısa cevap
FM DS 8-23'ün tam adı Rolled Nonwoven Fabric Storage'dır; rulo dokunmamış kumaşların iç mekan depolamasını ele alır. Sayfanın belirleyici üç kararı şudur: kuru borulu sistem yasaktır, yerde uçta depolamada standart tepkili yüksek sıcaklıklı sprinkler istenir ve highloft ile fiberfill grubu ayrı ve daha ağır bir tehlike olarak ele alınır.
Sayfanın kimliği ve kapsamı
Elimizdeki nüsha January 2015 tarihli ve 31 sayfadır (kapak, PDF s.1). Section 1.0 Scope'a göre sayfa; dolu istif veya paletli, uçta ya da yan yatık, yerde veya rafta depolanan çeşitli rulo dokunmamış kumaşlar için yangın koruma kılavuzu verir (PDF s.3).
Appendix A'daki tanıma göre nonwoven; kağıt mendil, orta gramajlı kağıt veya keçe görünümünde, düşükten ortaya yoğunlukta lif ağı yapısındaki üründür ve yaygın lifler odun hamuru, rayon, polyester ile polipropilendir (PDF s.30). Aynı sözlük depolama dizilerini de tanımlar: closed array, uçta depolamada tüm yönlerde istif aralığı 4 in. (100 mm) altında olan düzen; open array, tüm yönlerde 4 in. (100 mm) ve üzeri aralık; standard array ise bir yönde bitişik, diğer yönde 4 in. (100 mm) ve üzeri aralıklı düzendir.
EN tarafındaki karşılığını sitede EN 12845 Annex G dokunmamış sentetik kumaş yazısında işlemiştim; burada odak FM tarafı.
Yapı, tavan ve su hasarı
Section 2.1.1.1 depolama tesisinin 1-serisi dahil ilgili FM veri sayfalarına göre inşa edilmesini ister. Section 2.1.1.4 ise raf yüklerinde, depolanan emtianın yangın suyunu toplaması veya emmesiyle oluşan ek yükün, su dolu raf içi sprinkler borusunun ağırlığının ve doğal tehlike yüklerinin dikkate alınmasını ister (PDF s.3).
Diğer yapısal kararlar:
- Çelik koruması. Sprinkler sistemleri bu sayfaya göre kurulduğunda çatı çeliğinin yangın koruması gerekmez. Depolama dizisi içinde kalan çelik kolonlar için 15 ft (4,6 m) kotunda, kolonun bir yüzüne yönlendirilmiş, 30 gpm (115 L/dk) veren bir duvar tipi sprinkler yeterlidir (Section 2.1.2, PDF s.3).
- Asma tavan. Depolamanın üstünde uygun açıklığı sağlamak için asma tavan kurulacaksa, tavanın 1000°F (538°C) üzerindeki sıcaklığa 10 dakikaya kadar ve en az 3 lb/ft² (0,14 kPa) kaldırma basıncına dayanabilmesi gerekir (Section 2.1.3.1, PDF s.3).
- Havalandırma. FM'in önerdiği koruma, çatı bacası ve duman perdesi bulunmadığı varsayımına dayanır; kalıcı ısı ve duman bacaları varsa manuel çalışacak şekilde düzenlenmelidir (Section 2.1.4, PDF s.4).
- Su hasarı. Section 2.1.5.1, su hasarını azaltmak için takoz, palet, kanal, zemin süzgeci veya benzeri önlemleri ister (PDF s.4).
Sprinkler sistemi tipi ve tavan sprinklerleri
Bu sayfanın en keskin kuralı sistem tipindedir. Section 2.2.2.1'e göre en az 15 sprinkler veya 1.500 ft² (140 m²) için tasarlanan tavan sistemleri ıslak borulu ya da ön etkili olabilir; ön etkili sistemler tek kilitli olmalı ve tasarım açısından ıslak sisteme eşdeğer sayılacak biçimde düzenlenmelidir. Bundan küçük tasarımlarda yalnızca ıslak borulu sistem önerilir. Section 2.2.2.2 ise kuru borulu sistemlerin bu depolamada kullanılmamasını söyler (PDF s.4).
Tavan seviyesi depolama sprinklerleri için Section 2.2.3 şunları belirler (PDF s.5):
| Konu | Kural | Atıf |
|---|---|---|
| Onay | Yalnız Approval Guide'da Storage Sprinklers (Ceiling-Level) başlığı altında listelenen FM onaylı sprinklerler | 2.2.3.1 |
| K-faktör aralığı | 11.2 (160) ile 25.2 (360) arası | 2.2.3.2 |
| Minimum işletme basıncı | 7 psi (0,5 bar) | 2.2.3.3 |
| Tasarımın yayılması | Karma kullanımda depolamanın tüm kenarlarından en az 15 ft (4,5 m) ötesine veya duvara kadar | 2.2.3.4 |
| Ara yükseklikler | Tablo 1-4 değerleri ara depolama yükseklikleri için interpolasyon yapılmaz | 2.2.3.5 |
K-faktör aileleri için sitedeki K-faktör tablosuna, hidrolik hesabın kurulumu için DS 3-0 hidrolik temelleri yazısına bakabilirsiniz; Section 2.2.1.7 zaten hesap için DS 3-0'a yönlendirir.
Yerde ve rafta koruma tabloları
Yerde, uçta depolama. Tablo 1, kapalı veya standart dizide, yerde uçta depolama için en fazla 30 ft (9,1 m) tavan yüksekliğinde tasarım verir ve standart tepkili, 280°F (140°C) sarkık veya düşey sprinkler ister (DS 8-23, Table 1, PDF s.6).
| Maksimum depolama yüksekliği | K11.2 (K160) | K14.0 (K200) | K16.8 (K240) | K25.2 (K360) |
|---|---|---|---|---|
| 5 ft (1,5 m) | 20 @ 7 psi (0,5 bar) | 20 @ 7 (0,5) | 20 @ 7 (0,5) | 20 @ 7 (0,5) |
| 10 ft (3,0 m) | 15 @ 75 psi (5,2 bar) | 15 @ 48 (3,3) | 15 @ 33 (2,3) | 15 @ 15 (1,0) |
| 16 ft (4,9 m) | 20 @ 75 (5,2) | 20 @ 48 (3,3) | 20 @ 33 (2,3) | 20 @ 15 (1,0) |
| 20 ft (6,1 m) | 25 @ 75 (5,2) | 25 @ 48 (3,3) | 25 @ 33 (2,3) | 25 @ 15 (1,0) |
Tablonun altındaki iki satır tasarımı bağlar: hortum payı 250 gpm (950 L/dk) ve su kaynağı süresi 2 saattir. Ayrıca aynı notta, her iki ucu dahil olmak üzere oluklu mukavva kutu içine alınmış ya da her iki ucu dahil en az dört kat 40 lb/1000 ft² (19,6 kg/100 m²) ağır kraft kağıdıyla sarılmış nonwoven rulolarının DS 8-9'a göre genleştirilmemiş plastik olarak korunabileceği belirtilir (PDF s.6).
Section 2.2.6.1 bu tabloda neden standart tepkili ve yüksek sıcaklıklı sprinkler istendiğini de açıklar: yerde uçta düzenlerde sürekli flue boşlukları vardır ve bunlar hızlı tepkili sprinklerleri yenebilecek çok güçlü yangın sütunları üretebilir (PDF s.6). Flue boşluğu kavramını sitedeki flue space sözlük yazısında tanımlamıştım.
Rafta veya paletli depolama. Tablo 2, hızlı tepkili 160°F (70°C) depolama sprinkleri kullanıldığında, en fazla 40 ft (12,2 m) tavan yüksekliğinde, 35 ft (10,7 m) depolama için ıslak sistem sarkık sprinklerle tasarım verir: K14.0 (K200) için 12 @ 75 psi (5,2 bar), K16.8 (K240) için 12 @ 52 psi (3,6 bar), K22.4 (320) için 12 @ 45 psi (3,1 bar) ve K25.2 (K360) için 12 @ 40 psi (2,8 bar). Hortum payı 250 gpm (950 L/dk), su kaynağı süresi 1 saattir (DS 8-23, Table 2, PDF s.7).
Section 2.2.7.3.1 bu tablonun kapsamını sınırlar: Tablo 2, polipropilen, rayon ve polietilenden yapılmış rulo nonwovenlara uygulanır; fiberfill, highloft ve batting ile kuru serimli hamur gibi nonwovenlar için kullanılmaz (PDF s.6). Standart tepkili sprinklerle çift sıra ve çok sıralı raf düzenleri için Tablo 3 ve Tablo 4 kullanılır; bu tablolar minimum tavan yoğunluğunu raf içi sprinkler düzeni ve bariyer seçenekleriyle birlikte verir (DS 8-23, Table 3, PDF s.8-9; Table 4, PDF s.11).
Raf içi sprinklerler
Section 2.2.4'ün temel kuralları (PDF s.5):
- Raf içi sprinklerler Approval Guide'da Storage Sprinklers (In-Racks) başlığı altında listelenen FM onaylı ürünlerden seçilir (2.2.4.2).
- Tüm raf içi kurulumlarda nominal 160°F (70°C) sprinkler kullanılır (2.2.4.3).
- K14.0 (K200) ve daha küçük sprinklerlerde hızlı tepkili listeleme aranır; daha büyük K-faktörlerinde hızlı veya standart tepkili olabilir (2.2.4.4).
- Raf içi sprinklerlerin en üst seviyesinin üzerindeki depolama yüksekliği 10 ft'i (3,0 m) aşmamalıdır (2.2.4.5).
- Tavan ve raf içi sistemlerin su talepleri, iki sistemin birleştiği noktada dengelenir (2.2.4.6).
- Raf içi sprinklerler raf dizisi içine yerleştirilir; duvara 12 in. (300 mm) mesafedeki tek sıra rafta dışarıda olabilir, bu durumda raf yapısından en fazla 6 in. (150 mm) yatay mesafede ve korumayı hedefledikleri enine flue kesişiminden en fazla 3 in. (75 mm) kaçık olmalıdır (2.2.4.7.1).
Highloft, fiberfill ve loft faktörü
Section 2.2.5, highloft nonwoven için tavan seviyesinde nominal 280°F (140°C) sprinkler ister ve fiberfill, highloft ile batting'in 1 saat dayanımlı ayrılmış bir alanda, alanın tamamına 0,60 gpm/ft² (24 mm/dk) verebilen tavan korumasıyla depolanmasını söyler. Alternatif olarak üç seçenek tanımlar (PDF s.5-6):
- Düşük değerli, sprinklerli veya sprinklersiz ayrık bir binada depolama.
- Her yönde 20 ft (6,1 m) ayrılmış 500 ft² (46 m²) yığınlar; depolama yüksekliği 10 ft (3 m), maksimum tavan yüksekliği 30 ft (9,1 m) ve 3.000 ft² (280 m²) üzerinde 0,60 gpm/ft² (24 mm/dk) tavan koruması.
- Her yönde 20 ft (6,1 m) ayrılmış 500 ft² (46 m²) yığınlar; depolama yüksekliği 5 ft (1,5 m), maksimum tavan yüksekliği 30 ft (9,1 m) ve 2.000 ft² (185 m²) üzerinde 0,30 gpm/ft² (12 mm/dk) tavan koruması.
Bir rulonun bu gruba girip girmediği Appendix C.1'deki loft faktörü ile belirlenir. Formül rulo uzunluğu, dış ve iç çap, yoğunluk, rulo ağırlığı ve iç göbek ağırlığını kullanır; 25 ve üzerindeki rulo loft faktörü malzemenin batting, fiberfill veya highloft olduğunu gösterir ve bu sayı FM'in karşılaştırma amacıyla türettiği bir değerdir (PDF s.31). Tasarım yoğunluğu kavramı için sitedeki tasarım yoğunluğu sözlük yazısına bakabilirsiniz.
Saha notu
Sayfanın test verisi, bu malzemede neden bu kadar muhafazakar davranıldığını açıklıyor. Section 3.1'e göre 20 ft (6,1 m) ve 18 ft (5,5 m) yüksekliğindeki yerde uçta ara ölçekli testlerde K11.2 (K160) sprinklerlerin 0,60 gpm/ft² (24,5 mm/dk) ile boşaltması yangını kontrol edememiş; 21 ft (6,4 m) yüksekliğindeki tam ölçekli testte K14.0 (K200), hızlı tepkili 165°F (74°C) sarkık sprinklerlerin 50 psi (3,4 bar) ile çalışması yeterli söndürmeyi sağlayamamıştır (PDF s.29).
Aynı bölüm pratik bir uyarı daha içerir: koruma yetersizse açıkta kalan bina çeliği yapısal olarak göçebileceği sıcaklığa hızla ulaşabilir ve aşırı çelik sehimi sprinkler borusunu kırarak korumayı en çok ihtiyaç duyulan anda devre dışı bırakabilir (PDF s.29). Section 2.2.3.5'in interpolasyon yasağı da aynı yönde çalışır: ara bir depolama yüksekliği için tablo satırları arasında değer türetilemez, bir üst satır alınır.
Kontrol listesi
- Malzemenin nonwoven tanımına girdiği ve hangi lif tipinden olduğu doğrulandı
- Loft faktörü hesaplandı, 25 ve üzeriyse highloft/fiberfill rejimi uygulandı (Appendix C.1)
- Sistem tipi ıslak veya tek kilitli ön etkili seçildi; kuru borulu sistem elenmiş durumda (Section 2.2.2.2)
- Yerde uçta depolamada standart tepkili 280°F (140°C) sprinkler seçildi (Table 1)
- Rafta hızlı tepkili 160°F (70°C) seçildiyse malzemenin Tablo 2 kapsamında olduğu doğrulandı
- Ara depolama yüksekliklerinde interpolasyon yapılmadı (Section 2.2.3.5)
- Raf içi sprinklerlerin üzerinde en fazla 10 ft (3,0 m) depolama bırakıldı (Section 2.2.4.5)
- Tavan ve raf içi su talepleri birleşme noktasında dengelendi (Section 2.2.4.6)
- Hortum payı ve süre, kullanılan tabloya göre alındı (Tablo 1: 250 gpm, 2 saat; Tablo 2: 250 gpm, 1 saat)
- Çelik kolon koruması ve asma tavan kullanılıyorsa Section 2.1.2 ve 2.1.3 kriterleri sağlandı
SSS
DS 8-23 hangi malzemeyi kapsar?
Section 1.0'a göre çeşitli tiplerde rulo dokunmamış kumaşların (nonwoven) iç mekan depolamasını kapsar: dolu istif veya paletli, uçta ya da yan yatık, yerde veya rafta. Appendix A'daki tanıma göre nonwoven; odun hamuru, rayon, polyester ve polipropilen gibi liflerden üretilen, düşük ve orta yoğunlukta lif ağı yapısındaki üründür.
Rulo nonwoven depolamada kuru borulu sistem kullanılabilir mi?
Hayır. Section 2.2.2.2 rulo dokunmamış kumaş depolamasının korunmasında kuru borulu sprinkler sistemlerinin kullanılmamasını açıkça söyler. Section 2.2.2.1'e göre en az 15 sprinkler veya 1.500 ft² (140 m²) için tasarlanan tavan sistemleri ıslak veya ön etkili olabilir; daha küçük tasarımlarda yalnız ıslak sistem önerilir.
Highloft ve fiberfill neden ayrı ele alınıyor?
Section 3.1'deki test verisine göre batting, fiberfill ve highloft malzemelerde K11.2 (K160) yalnız tavan sprinklerleri 75 psi (5,1 bar) ile çalışırken 16 ft (4,9 m) yüksekliğindeki raf dizisindeki yangını kontrol edememiştir. Bu nedenle Section 2.2.5 bu malzemeler için 280°F (140°C) tavan sprinkleri ve 1 saatlik ayrılmış alan gibi ayrı önlemler getirir.
Loft faktörü nedir?
Appendix C.1'de tanımlanan, rulo uzunluğu, dış ve iç çap, yoğunluk, rulo ağırlığı ve iç göbek ağırlığından hesaplanan bir karşılaştırma sayısıdır. 25 ve üzerindeki rulo loft faktörü, malzemenin batting, fiberfill veya highloft olduğunu gösterir ve koruma bu gruba göre seçilir.
Kaynakça
- FM Property Loss Prevention Data Sheet 8-23, Rolled Nonwoven Fabric Storage, January 2015. Kullanılan bölümler: Section 1.0 (PDF s.3), 2.1.1-2.1.3 (s.3), 2.1.4-2.1.6 (s.4), 2.2.1-2.2.2 (s.4), 2.2.3-2.2.5 (s.5), Table 1 ve 2.2.6 (s.6), Table 2 ve 2.2.7 (s.7), Table 3 (s.8), 2.3 ve 3.1-3.2 (s.29), Appendix A (s.30), Appendix C.1 (s.31).
- FM Global, Property Loss Prevention Data Sheets: https://www.fmglobal.com/research-and-resources/fm-global-data-sheets
- selvi.org, EN 12845 Annex G: Dokunmamış Sentetik Kumaş
- selvi.org, FM Global DS 3-0: Hidrolik Temelleri
- selvi.org, Flue space nedir?
Sık Sorulan Sorular
DS 8-23 hangi malzemeyi kapsar?
Section 1.0'a göre çeşitli tiplerde rulo dokunmamış kumaşların (nonwoven) iç mekan depolamasını kapsar: dolu istif veya paletli, uçta ya da yan yatık, yerde veya rafta. Appendix A'daki tanıma göre nonwoven; odun hamuru, rayon, polyester ve polipropilen gibi liflerden üretilen, düşük ve orta yoğunlukta lif ağı yapısındaki üründür.
Rulo nonwoven depolamada kuru borulu sistem kullanılabilir mi?
Hayır. Section 2.2.2.2 rulo dokunmamış kumaş depolamasının korunmasında kuru borulu sprinkler sistemlerinin kullanılmamasını açıkça söyler. Section 2.2.2.1'e göre en az 15 sprinkler veya 1.500 ft² (140 m²) için tasarlanan tavan sistemleri ıslak veya ön etkili olabilir; daha küçük tasarımlarda yalnız ıslak sistem önerilir.
Highloft ve fiberfill neden ayrı ele alınıyor?
Section 3.1'deki test verisine göre batting, fiberfill ve highloft malzemelerde K11.2 (K160) yalnız tavan sprinklerleri 75 psi (5,1 bar) ile çalışırken 16 ft (4,9 m) yüksekliğindeki raf dizisindeki yangını kontrol edememiştir. Bu nedenle Section 2.2.5 bu malzemeler için 280°F (140°C) tavan sprinkleri ve 1 saatlik ayrılmış alan gibi ayrı önlemler getirir.
Loft faktörü nedir?
Appendix C.1'de tanımlanan, rulo uzunluğu, dış ve iç çap, yoğunluk, rulo ağırlığı ve iç göbek ağırlığından hesaplanan bir karşılaştırma sayısıdır. 25 ve üzerindeki rulo loft faktörü, malzemenin batting, fiberfill veya highloft olduğunu gösterir ve koruma bu gruba göre seçilir.
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.