Yangın pompası sahada kabul testine girmeden önce iki iş biter: emme borusu yıkanır ve emme ile basma boruları hidrostatik teste tabi tutulur. NFPA 20-2025 bunları 14.1’de düzenler; sıra da bellidir: yıkama hidrostatik testten önce yapılır (14.1.1.2) ve tesisatçı her ikisinin sertifikasını kabul testinden önce verir (14.1.3).
Kısaca: Emme borusunun gömülü bölümleri, Tablo 14.1.1.1’deki debiden ya da sistemin hidrolik hesaplı talebinden büyük olanla yıkanır (14.1.1.1). Kaynak tablo debisini veremezse yıkama en az anma debisinin %150’siyle; o da verilemezse anma debisinin %100’ü ile sistemin en yüksek talebinden büyüğüyle yapılır (14.1.1.3, 14.1.1.3.1). Emme ve basma boruları en az 200 psi (13,8 bar) ya da sistemde korunacak en yüksek basıncın 50 psi (3,4 bar) üstünde, hangisi büyükse, hidrostatik teste tabi tutulur ve basınç 2 saat kayıpsız korunur (14.1.2.1, 14.1.2.1.1).

Yıkama (14.1.1)
Emme borusunun gömülü bölümleri, Tablo 14.1.1.1’de verilen debiden az olmayan ya da sistemin hidrolik hesaplı su talebi debisinde, hangisi büyükse onunla yıkanır (14.1.1.1). Yıkama hidrostatik testten önce yapılır (14.1.1.2).
| Nominal boru çapı (in.) | Debi (gpm) | Nominal boru çapı (mm) | Debi (L/dk) |
|---|---|---|---|
| 1 | 37 | 25 | 140 |
| 1½ | 85 | 38 | 330 |
| 2 | 150 | 50 | 570 |
| 2½ | 229 | 65 | 870 |
| 3 | 330 | 75 | 1.250 |
| 3½ | 450 | 85 | 1.710 |
| 4 | 590 | 100 | 2.240 |
| 5 | 920 | 125 | 3.490 |
| 6 | 1.360 | 150 | 5.150 |
| 8 | 2.350 | 200 | 8.900 |
| 10 | 3.670 | 250 | 13.900 |
| 12 | 5.290 | 300 | 20.100 |
| 14 | 7.200 | 350 | 27.300 |
| 16 | 9.400 | 400 | 35.600 |
Ek A.14.1.1’e göre tablodaki debiler önerilen en düşük değerlerdir ve yaklaşık 15 ft/s (4,6 m/s) hız verir. Amaç taş, silt ve diğer kalıntının pompaya ya da yangın sistemine girmemesidir. Mevcut su kaynağıyla bu debiye ulaşılamıyorsa itfaiye pompası gibi ek bir kaynak gerekebilir; yıkama, emme borusunun bağlantısı tamamlanmadan önce yapılır, izlenir ve imza altına alınır.
Kaynak tablo debisini veremezse (14.1.1.3)
- Su kaynağının en yüksek debisi tablo debisini veremiyorsa yıkama debisi, bağlı yangın pompasının anma debisinin en az %150’sidir (14.1.1.3).
- Kaynak anma debisinin %150’sini de veremiyorsa yıkama debisi, bağlı pompanın anma debisinin %100’ü ile yangın sisteminin en yüksek talebinden büyük olanıdır (14.1.1.3.1).
- Bu azaltılmış yıkama, debi güvenle ulaşılabilecek en yüksek değerse ve yangın sisteminin tasarım debisini aşıyorsa kabul edilir (14.1.1.3.2).
NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre gömülü borularda taş, çakıl, tahta parçası, şişe, iş eldiveni, çuval gibi yabancı cisimler bulunmuştur; uzaktaki bir cisim, kabul testinin yüksek debilerinde pompaya taşınabilir. Tank, rezervuar, gölet ya da nehir gibi su kaynağının kendisi yıkanmaz; ama depolanmış kaynakla pompa emişi arasındaki boru yıkanır. Böyle kaynaklarda kabul akış testinden önce su yolunda tıkayıcı malzeme olmadığı, emme borusunun temiz olduğu ve emme süzgecinin yerinde, temiz ve hasarsız olduğu doğrulanmalıdır (bkz. emme süzgeci ve girdap önleyici plaka). El Kitabı’na göre özel yangın suyu ana hatları için NFPA 24’teki yıkama debileri daha düşük bir hıza dayanır; pompa emme borusu NFPA 20’ye göre yıkanır.
Hidrostatik test (14.1.2)
- Emme ve basma boruları, en az 200 psi (13,8 bar) basınçta ya da sistemde korunacak en yüksek basıncın 50 psi (3,4 bar) üstünde, hangisi büyükse o basınçta hidrostatik teste tabi tutulur (14.1.2.1).
- Bu basınç 2 saat kayıpsız korunur (14.1.2.1.1); kayıp, manometredeki basınç düşüşüyle ya da görünür sızıntıyla belirlenir (14.1.2.1.2).
| Sistemde korunacak en yüksek basınç | + 50 psi | Test basıncı (büyük olan) |
|---|---|---|
| 120 psi | 170 psi | 200 psi (13,8 bar) |
| 150 psi | 200 psi | 200 psi (13,8 bar) |
| 175 psi | 225 psi | 225 psi |
Tablodaki basınçlar örnektir; kural yalnız 14.1.2.1’dir. 50 psi eklemesi, korunacak en yüksek basınç 150 psi’yi aşınca belirleyici olur.
El Kitabı (2022) yorumuna göre:
- Test basıncı pompa basma flanşında uygulanır ve sistem bileşenlerinin anma basıncını aşabilir. Test esasen montajın kalite kontrolüdür; çatlak bağlantı parçası, sızdıran vana ve kötü ek gibi hasarlar sık bu testte bulunur.
- Test, emme borusu kontrol vanası ile basma borusu kontrol vanası arasındaki bütün emme ve basma borularını kapsar; baypas, debimetre, jokey pompa, soğutma suyu boruları ve test başlığı boruları teste dahil edilir, normalde kapalı test başlığı kontrol vanası açık tutulur.
- Ana relief vananın ayarı test basıncından düşükse, vana geçici olarak test basıncına ya da üstüne ayarlanır ve testten sonra yeniden ayarlanıp doğrulanır (bkz. ana relief vana). Sirkülasyon relief vanası test süresince geçici olarak tapalanır (bkz. sirkülasyon relief vanası).
- Gömülü ve yerüstü borular hidrostatik test için birbirinden ayrılmalıdır; gömülü borularda NFPA 24 sınırlı sızıntıya izin verir.
Paket yangın pompası ünitelerinde (paket pompa evi ve kızak dahil) bu test paketleme tesisinde yapılır; salmastralardan sızıntıya izin verilir ve sistem sürekli yeniden basınçlandırılır, başka sızıntı ya da basınç düşüşüne izin verilmez (14.1.2.2–14.1.2.2.3). Ayrıntı: paket yangın pompası ünitesi.
Sertifika (14.1.3)
Tesisatçı, yangın pompası saha kabul testine başlanmadan önce yıkama ve hidrostatik test için bir sertifika verir (14.1.3). Ek A.14.1.3, yangın pompası sistemleri için örnek malzeme ve test sertifikasını (Şekil A.14.1.3(a)) ve özel yangın suyu ana hatları için örnek sertifikayı (Şekil A.14.1.3(b)) gösterir. El Kitabı (2022) yorumuna göre emme borusunu pompa tesisatçısı döşemediyse, emme borusunu döşeyenin sertifikalarını alıp inceler ve bir kopyasını verir; gömülü boru bağlantı ucuna, gömülü boru sertifikası alınmadan bağlantı yapılmamalı ve sertifikadaki yıkama standardının NFPA 20 olduğu doğrulanmalıdır. Kabul testinin kendisi için yangın pompası saha kabul testi yazısına bakın.
Sahada sık hatalar
- Yıkamayı hidrostatik testten sonra yapmak: 14.1.1.2’ye aykırıdır.
- Emme borusunu düşük debiyle yıkamak: 14.1.1.1 tablo debisini ya da hesaplı talebi, büyük olanı ister; El Kitabı’na göre NFPA 24’ün daha düşük debileri pompa emişi için yeterli değildir.
- Hidrostatik testi 200 psi’nin altında yapmak: 14.1.2.1 en az 200 psi ister.
- Basıncı 2 saat izlememek: 14.1.2.1.1 kayıpsız 2 saat ister.
- Sertifikasız kabul testine başlamak: 14.1.3’e aykırıdır.
Kontrol listesi
- Gömülü emme borusu Tablo 14.1.1.1 debisinde ya da hesaplı talepte, büyük olanla yıkandı (14.1.1.1).
- Kaynak yetmiyorsa %150, sonra %100 ya da en yüksek talep kuralı uygulandı (14.1.1.3–14.1.1.3.2).
- Yıkama hidrostatik testten önce yapıldı (14.1.1.2).
- Test basıncı: en az 200 psi ya da en yüksek basınç + 50 psi, büyük olan (14.1.2.1).
- 2 saat kayıpsız; manometre ve gözle kontrol (14.1.2.1.1, 14.1.2.1.2).
- Paket ünitede paketleme tesisi testi (14.1.2.2).
- Yıkama ve hidrostatik test sertifikası kabul testinden önce verildi (14.1.3).
Sık Sorulan Sorular
Yangın pompası emme borusu hangi debiyle yıkanır?
Gömülü emme borusu Tablo 14.1.1.1’deki debiden ya da sistemin hidrolik hesaplı talebinden, hangisi büyükse onunla yıkanır (14.1.1.1). Örneğin 8 in. (200 mm) boru için tablo debisi 2.350 gpm’dir (8.900 L/dk).
Su kaynağı tablo debisini veremezse ne yapılır?
Yıkama en az bağlı pompanın anma debisinin %150’siyle yapılır (14.1.1.3); o da verilemezse anma debisinin %100’ü ile sistemin en yüksek talebinden büyüğüyle (14.1.1.3.1). Azaltılmış yıkama, güvenle ulaşılabilecek en yüksek debiyse ve tasarım debisini aşıyorsa kabul edilir (14.1.1.3.2).
Hidrostatik test basıncı ve süresi nedir?
En az 200 psi (13,8 bar) ya da sistemde korunacak en yüksek basıncın 50 psi (3,4 bar) üstü, hangisi büyükse (14.1.2.1); basınç 2 saat kayıpsız korunur ve kayıp manometre düşüşüyle ya da görünür sızıntıyla belirlenir (14.1.2.1.1, 14.1.2.1.2).
Yıkama mı önce yapılır, hidrostatik test mi?
Yıkama hidrostatik testten önce yapılır (14.1.1.2). Tesisatçı, kabul testine başlanmadan önce yıkama ve hidrostatik test sertifikasını verir (14.1.3).
Test sırasında relief vanalar ne olur?
Standart bu konuda kural vermez. NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre ana relief vananın ayarı test basıncından düşükse vana geçici olarak test basıncına ya da üstüne ayarlanıp testten sonra yeniden ayarlanır; sirkülasyon relief vanası test süresince tapalanır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 14.1.1.1–14.1.1.3.2 ve Tablo 14.1.1.1; 14.1.2.1–14.1.2.2.3; 14.1.3; Ek A.14.1.1, A.14.1.3 ve Şekil A.14.1.3(a), A.14.1.3(b) (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 14.1.