Saha kabul testi, kurulan yangın pompasının sahada, kendi su kaynağıyla ve kendi sürücüsü ve kontrol panosuyla standarda uygun çalıştığını gösterir. NFPA 20-2025 bunu 14.2’de düzenler. Testten önce boruların yıkanmış ve hidrostatik testten geçmiş olması gerekir (bkz. boru yıkama ve hidrostatik test). NFPA 20 El Kitabı (2022) yorumuna göre kabul testi, daha sonra NFPA 25’e göre yapılacak performans testleri için su kaynağı özelliklerini de içeren bir başlangıç verisi oluşturur.

Kısaca: Pompa, motor (varsa), kontrol panosu ve transfer anahtarı (varsa) üreticileri ya da fabrika yetkili temsilcileri testte bulunur (14.2.1). Pompa minimum, anma ve tepe yükte sakıncalı ısınma olmadan çalışır ve test edilen bütün debilerde sertifikalı fabrika eğrisine eşittir (14.2.6.3.1, 14.2.4.2). Kalibre test ekipmanı kullanılır (14.2.6.1.1). Pano en az 6 otomatik ve 6 elle çalıştırmayla denenir; elektrikli pompa her birinde en az 5 dakika tam hızda çalışır (14.2.7.2, 14.2.7.3). Pompa bütün testler boyunca toplam en az 1 saat çalışır (14.2.11).

NFPA 20-2025 yangın pompası saha kabul testi: sertifikalı eğri üzerinde minimum, anma ve tepe yük test noktaları; panoda 6 otomatik ve 6 elle çalıştırma, elektrikli pompada her biri en az 5 dakika; toplam en az 1 saat
Saha kabul testi. Minimum, anma ve tepe yük (14.2.6.3.1), en az 6 otomatik + 6 elle çalıştırma (14.2.7.2), toplam en az 1 saat (14.2.11). Eğri biçimi ve çalıştırmaların dağılımı şematiktir.

Teste kimler katılır, neler hazır olur (14.2.1–14.2.5)

  • Pompa üreticisi, motor üreticisi (motor varsa), kontrol panosu üreticisi ve transfer anahtarı üreticisi (varsa) ya da fabrika yetkili temsilcileri testte bulunur (14.2.1). Ek A.14.2.1’e göre tesisatçı, sigorta şirketi ve mal sahibi temsilcileri de bulunmalıdır. El Kitabı (2022): 14.2.1, tek bir fabrika yetkili temsilcisinin bulunmasıyla karşılanabilir.
  • Testin tarihi, saati ve yeri yetkili otoriteyle koordine edilir (14.2.2).
  • Pompa motorlarına giden bütün elektrik kabloları (çoklu pompa kumanda ara kabloları, normal ve varsa alternatif besleme, jokey pompa dahil) ilk çalıştırma ve kabul testinden önce elektrik yüklenicisince tamamlanır ve kontrol edilir (14.2.3). Bütün elektrikli kontrol panoları için NFPA 70E ya da onaylı yerel eşdeğerine göre ark parlaması risk değerlendirmesi yapılır ve pano sahada etiketlenir (14.2.3.1, 14.2.3.2).
  • Üreticinin sertifikalı pompa test eğrisinin bir kopyası, sonuçlarla karşılaştırmak için hazır bulunur (14.2.4.1). Ayrıntı: pompa ünitesi performansı ve fabrika testi.
  • Pompanın düzeltilmemiş gerçek basma debileri ve basınçları, en yüksek yangından korunma talebini karşılar ya da aşar (14.2.5). El Kitabı (2022): pompa iyi çalışıp yine de talebi karşılamayabilir, örneğin kaynağın kalıntı basıncı düşmüşse.

Test ekipmanı (14.2.6.1)

KuralMadde
Net pompa basınçları, pompadan geçen debi, gerilim ve akım ve hız için kalibre test ekipmanı14.2.6.1.1
Son kalibrasyon tarihi etiketli manometre, transdüser ve diğer cihazlar14.2.6.1.2
Bu cihazlar en az yılda bir kalibre edilir; kalibrasyon ±%1 doğrulukta tutulur14.2.6.1.2.1, 14.2.6.1.2.2
Fabrikada kalibre edilip ±%2’ye ayarlanmış pano gerilim ve akım okumaları, kalibre volt/amper ölçer yerine kullanılabilir14.2.6.1.2.3
Sabit çıkışlı akış cihazları hasar için incelenir, kalibrasyon gerekmez14.2.6.1.2.4
Görülebilen orifisler gözle incelenir ve hasarsızdır; basma orifisleri listeli ya da bilinen katsayılı bir standarda göre yapılmıştır14.2.6.1.3, 14.2.6.1.4
Enerjili elektrik ya da dönen ekipman yakınında NFPA 70E’ye göre kişisel koruyucu donanım ve yöntemler14.2.6.1.5

Ek A.14.2.6.1’e göre kabul ve yıllık testlerde kullanılan test ekipmanının çoğu hiç kalibre edilmemiştir ve okumalarda yüzde 15 ile 30 arasında hata olabilir. Otomatik denetim ve test cihazları varsa onların doğruluğu da sınanır (14.2.6.2): otomatik test ve uzaktan izleme.

Akış testi (14.2.6.3)

  1. Pompa minimum, anma ve tepe yükte hiçbir bileşen sakıncalı ölçüde ısınmadan çalışır (14.2.6.3.1); titreşim herhangi bir bileşene zarar verebilecek büyüklükte olmaz (14.2.6.3.2).
  2. Minimum, anma ve tepe yük, onaylı test düzeneklerinden akıtılan su miktarı ayarlanarak belirlenir (14.2.6.3.3). Debi belirlenip kararlı hâle gelir; hemen ardından pompa ve sürücünün çalışma koşulları ölçülür (14.2.6.3.3.2, 14.2.6.3.3.3).
  3. Birden çok pompanın aynı anda çalışması mümkün ya da gerekliyse, kabul testi bütün pompaların birlikte akış testini içerir (14.2.6.3.3.1).
  4. Kaynak anma debisinin %150’sini veremiyorsa pompa, anma debisinin %100’ü ile sistemin en yüksek talebinden büyüğünde çalıştırılır; basma debisi sistem tasarım debisini aşıyorsa bu azaltılmış test kabul edilir (14.2.6.3.4, 14.2.6.3.4.1).
  5. Test edilen bütün debilerde kurulu pompa, test ekipmanının doğruluk sınırları içinde sertifikalı fabrika eğrisine eşittir (14.2.4.2).

Ek A.14.2.6.3’teki örnek yönteme göre önemli test noktaları %150, anma ve kapamadır; ölçümler anma hızına düzeltilip eğri çizilir. El Kitabı (2022) yorumuna göre kabul testi kapalı devre bir debimetreyle yapılamaz: pompa %100 ve %150 debide su emişe geri döndürülmeden çalıştırılır; böylece hem pompa hem su kaynağı sınanır. Ek A.3.3.47’ye göre en yüksek güç gereksinimi genellikle anma debisinin %130 ile %150’si arasında oluşur. El Kitabı’na göre tepe yük en çok gücü isteyen debidir ve %150’nin altında da oluşabilir; testte ısınma olursa test durdurulur, sorun giderildikten sonra bütün debileri ve tam 1 saatlik süreyi içeren yeni bir test gerekir. Eğri ölçütleri için pompa eğrisi: churn ve %150, test düzeneği için test başlığı ve debimetre.

Özel durumlar ayrı maddelerdedir: ara tanktan emişte dolum hızı (14.2.6.3.5), kuyudaki düşey türbin pompada su seviyesi ölçümü (14.2.6.3.6), değişken hızlı pompalar (14.2.6.4), çok kademeli çok portlu pompalar (14.2.6.5) ve pozitif deplasmanlı pompalar (14.2.6.6; bkz. ara tank, çok kademeli çok portlu pompa).

Sürücüye göre kontroller (14.2.6.7–14.2.6.12)

Sürücü / testKuralMadde
Elektrik motoru, anma gerilim ve frekanstaHer fazdaki akım, etiket ya da üretici belgesindeki servis faktörü akımını aşmaz; servis faktörü akımı yoksa tam yük akımı × izin verilen servis faktörü14.2.6.7.1, 14.2.6.7.1.1
Elektrik motoru, değişen gerilimdeHer fazda gerçek gerilim × akım, anma gerilimi × servis faktörü akımını aşmaz14.2.6.7.2, 14.2.6.7.2.1
Motor kontaktörü çıkış uçlarında gerilimTest sırasında etiket geriliminin %5 altı ile %10 üstü arasında14.2.6.7.3
Dizel motorKuru şarjlı akülere elektrolit en az 24 saat önce eklenir ve şartlandırma şarjı verilir; motor aşırı yük ya da zorlanma belirtisi göstermez; regülatör test sırasında anma pompa hızına ayarlanır14.2.6.8.1–14.2.6.8.3
Buhar türbiniHız 13.2.2 sınırlarında; acil regülatör çalıştırılır14.2.6.9, 14.2.9
Dik açılı dişli tahrikAşırı ve sakıncalı gürültü, titreşim ya da ısınma olmadan çalışır14.2.6.10
Yükte yol almaÜnite, tepe yüke eşit akış koşullarında kesintisiz çalıştırılıp anma hızına çıkarılır14.2.6.11
Faz sırası (elektrik motoru)Normal ve varsa alternatif beslemede faz ters dönmesi olmadığı sınanır14.2.6.12

Ek A.14.2.6.12’ye göre faz sırası cihazının benzetimli testi kabul edilir. Buhar türbini için buhar türbini tahrikli yangın pompası.

Kontrol panosu kabul testi (14.2.7, 14.2.8)

  • Pano, üreticinin önerdiği test yöntemiyle denenir (14.2.7.1). Ek A.14.2.7.1’e göre 14.2.6–14.2.9 testleri için gereken çalıştırmalar bu sayıya sayılır.
  • En az 6 otomatik ve 6 elle çalıştırma yapılır (14.2.7.2). Elektrikli pompa her birinde en az 5 dakika tam hızda çalışır (14.2.7.3); değişken hızlı pompada bu en kısa süre şartı yoktur (14.2.7.3.1).
  • Dizel motor, ardışık çalıştırmalarda toplam marş süresi 45 saniyeye ulaşana kadar aralarda 5 dakika tam hızda çalışmak zorunda değildir (14.2.7.4); dizel pano testleri iki akü takımı arasında bölünür (14.2.7.7).
  • Otomatik dizi pompayı bütün çalıştırma araçlarından, basınç anahtarları ya da uzaktan çalıştırma sinyalleri dahil, çalıştırır (14.2.7.5, 14.2.7.6).
  • Pano devre kesicisi dahil bütün aşırı akım koruma cihazlarının seçimi, boyutu ve ayarı standarda uygunluk açısından doğrulanır (14.2.7.8). Pompa her güç beslemesinden bir kez çalıştırılıp en az 5 dakika çalışır; elle acil çalıştırmada acil kolu tek hareketle tam kilitli konuma getirilir (14.2.7.9).
  • Alternatif güç kaynağı ve otomatik transfer anahtarı varsa normal kaynak kaybı benzetilir; jeneratör (varsa) otomatik çalışır ve güç, pompa tepe yükteyken aktarılır (14.2.8.1). Aktarma ve geri aktarma aşırı akım cihazlarını açtırmaz; çalıştırmaların en az yarısı alternatif kaynakla yapılır (14.2.8.2, 14.2.8.3). Ayrıntı: yangın pompası transfer anahtarı tasarımı.

Sinyaller, süre ve ECM (14.2.10–14.2.12)

Yerel ve uzak sinyaller ile yangın pompası alarm durumları benzetilerek doğru çalıştıkları gösterilir (14.2.10). Yangın pompası ya da köpük konsantresi pompası bütün bu testler boyunca toplam en az 1 saat çalışır (14.2.11); Ek A.14.2.11’e göre bütün akış testleri daha kısa sürede yapılabiliyorsa ve pompanın ısınması önleniyorsa suyun 1 saat boyunca akıtılması amaçlanmaz. Elektronik yakıt yönetimli (ECM) motorlarda birincil ve alternatif ECM’nin işlev testi yapılır (14.2.12).

Sahada sık hatalar

  • Kalibrasyon etiketi olmayan manometreyle test: 14.2.6.1.2 son kalibrasyon tarihli etiket ister.
  • Santrifüj pompayı kapalı devre debimetreyle kabul etmek: El Kitabı (2022) yorumuna göre kabul testinde su emişe geri döndürülmez; 14.2.6.3.3 onaylı test düzeneklerinden akıtılan suyla debi belirlenmesini ister.
  • Panoyu altıdan az çalıştırmayla kabul etmek: 14.2.7.2 en az 6 otomatik ve 6 elle ister.
  • Faz sırası testini yalnız normal beslemede yapmak: 14.2.6.12 alternatif beslemeyi de kapsar.
  • Üretici temsilcisi olmadan test: 14.2.1’e aykırıdır.

Kontrol listesi

  1. Üretici temsilcileri, yetkili otorite ile koordinasyon, kablaj tamam, ark parlaması etiketi (14.2.1–14.2.3.2).
  2. Sertifikalı eğri hazır; düzeltilmemiş sonuçlar en yüksek talebi karşılıyor (14.2.4.1, 14.2.5).
  3. Kalibre ekipman, ±%1, etiketli; orifisler incelendi (14.2.6.1.1–14.2.6.1.4).
  4. Minimum, anma, tepe yük; ısınma ve titreşim yok; eğriye eşit (14.2.6.3.1, 14.2.6.3.2, 14.2.4.2).
  5. Sürücü kontrolleri: akım, gerilim −%5/+%10, motor, yükte yol alma, faz sırası (14.2.6.7–14.2.6.12).
  6. 6 otomatik + 6 elle; elektrikli 5 dakika; dizel akü takımları; her güç beslemesinden çalıştırma; alternatif kaynak (14.2.7.2–14.2.8.3).
  7. Sinyaller benzetildi; toplam en az 1 saat; ECM testi (14.2.10–14.2.12).

Sık Sorulan Sorular

Yangın pompası kabul testinde kimler bulunmalı?

Pompa, motor (varsa), kontrol panosu ve transfer anahtarı (varsa) üreticileri ya da fabrika yetkili temsilcileri (14.2.1); Ek A.14.2.1’e göre tesisatçı, sigorta şirketi ve mal sahibi temsilcileri de. Tarih, saat ve yer yetkili otoriteyle koordine edilir (14.2.2).

Kabul testinde pompa hangi debilerde çalıştırılır?

Minimum, anma ve tepe yükte (14.2.6.3.1); debi onaylı test düzeneklerinden akıtılan suyla ayarlanır (14.2.6.3.3). Kaynak %150 veremezse anma debisinin %100’ü ile sistemin en yüksek talebinden büyüğünde (14.2.6.3.4). Ek A.14.2.6.3 önemli noktaları %150, anma ve kapama olarak verir.

Kontrol panosu kaç kez çalıştırılır?

En az 6 otomatik ve 6 elle (14.2.7.2). Elektrikli pompa her birinde en az 5 dakika tam hızda çalışır (14.2.7.3); alternatif kaynak varsa çalıştırmaların en az yarısı onunla yapılır (14.2.8.3). Dizel pano testleri iki akü takımı arasında bölünür (14.2.7.7).

Kabul testi ne kadar sürer?

Pompa bütün testler boyunca toplam en az 1 saat çalışır (14.2.11). Ek A.14.2.11’e göre akış testleri daha kısa sürede bitebiliyorsa ve ısınma önleniyorsa suyun 1 saat boyunca akması amaçlanmaz.

Test ekipmanı ne kadar doğru olmalı?

Kalibre, son kalibrasyon tarihi etiketli, en az yılda bir kalibre edilen ve ±%1 doğrulukta tutulan cihazlar kullanılır (14.2.6.1.2–14.2.6.1.2.2). Fabrikada ±%2’ye ayarlanmış pano gerilim ve akım okumaları volt/amper ölçer yerine kullanılabilir (14.2.6.1.2.3).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 20-2025, Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection: 14.2.1–14.2.5; 14.2.6.1.1–14.2.6.1.5; 14.2.6.2; 14.2.6.3.1–14.2.6.3.6; 14.2.6.4–14.2.6.6; 14.2.6.7.1–14.2.6.12; 14.2.7.1–14.2.7.9; 14.2.8.1–14.2.8.3; 14.2.9.1, 14.2.9.2; 14.2.10–14.2.12; Ek A.3.3.47, A.14.2.1, A.14.2.6.1, A.14.2.6.3, A.14.2.6.12, A.14.2.7.1, A.14.2.11 (açıklayıcı). NFPA 20 El Kitabı 2022 yorumu: Bölüm 14 girişi, 14.2.1, 14.2.5, 14.2.6.3.1, 14.2.6.3.3.