Bu kılavuz, TS EN 12845 (2015+A2:2026) ve EN 12845-2:2024'e göre üç söndürme konseptinin — CMDA, ESFR ve CMSA — tüm tehlike sınıflarındaki hidrolik tasarım ve yerleşim parametrelerini tek yerde topluyor. Değerler metrik; tabloları sahada doğrudan referans olarak kullanabilirsin.
1. Üç Söndürme Konsepti
- CMDA (Yoğunluk/Alan): Yangını kontrol altında tutar; tasarım yoğunluğu (mm/dk) × operasyon alanı (m²). LH/OH/HHP'de.
- ESFR (Erken Baskılamalı): Tavandan erken baskılama; k-faktör + sprinkler sayısı + min. işletme basıncı. Yalnız ıslak.
- CMSA (Özel Uygulama): Büyük damlacıkla kontrol; aktif başlık sayısı + min. uç basıncı. Islak veya kuru.
2. CMDA Tasarım Kriterleri (LH · OH · HHP)
| Tehlike Sınıfı | Yoğunluk (mm/dk) | Operasyon Alanı — Islak (m²) | Operasyon Alanı — Kuru (m²) |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 | 84 | İzin yok (OH1 seçilmeli) |
| OH1 | 5,00 | 72 | 90 |
| OH2 | 5,00 | 144 | 180 |
| OH3 | 5,00 | 216 | 270 |
| OH4 | 5,00 | 360 | İzin yok (HHP1 seçilmeli) |
| HHP1 | 7,50 | 260 | 325 |
| HHP2 | 10,00 | 260 | 325 |
| HHP3 | 12,50 | 260 | 325 |
| HHP4 | Deluge (baskın) | Özel mühendislik | Deluge (baskın) |
3. ESFR Tasarım Kriterleri (yalnız ıslak, tavan ≤16,8 m)
ESFR başlıkları hızlı tepkili (68–74 °C); HHS5'te ara sıcaklık (79–107 °C) tercih edilir. Tavan yüksekliğine göre K200–K480 için minimum işletme basıncı ve hesap sprinkler sayıları:
| Ürün Sınıfı | Maks. Çatı (m) | Maks. Depo (m) | K-Faktörü | Tip | Sp. Sayısı | Min. Basınç (bar) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| HHS 1–3 | 9,1 | 7,6 | K240 | Sarkık | 12 | 2,4 |
| HHS 1–3 | 12,2 | 10,7 | K360 | Sarkık | 12 | 1,7 |
| HHS 1–3 | 13,7 | 12,2 | K320 / K360 | Sarkık | 12 | 2,8 |
| HHS 1–3 | 15,2 | 13,7 | K400 | Sarkık | 10 | 2,8 |
| HHS 1–3 | 16,8 | 14,9 | K480 | Sarkık | 9 | 3,8 |
| HHS 4 | 9,1 | 7,6 | K240 | Sarkık | 12 | 2,4 |
| HHS 4 | 12,2 | 10,7 | K360 | Sarkık | 12 | 4,1 |
| HHS 5 | 9,1 | 7,6 | K360 | Sarkık | 12 | 2,0 |
| HHS 5 | 12,2 | 10,7 | K360 | Sarkık | 12 | 4,1 |
| Kauçuk Lastik | 9,1 | 7,6 | K240 / K320 | Sarkık | 12 | 2,4 / 1,7 |
4. CMSA Tasarım Kriterleri (ıslak/kuru — Blok STC1 & Raf STC4)
CMSA kuru sistemde nominal sıcaklık genelde 141 °C; ilk 4 başlık açıldığında su teslim süresi 40 sn'yi (özel durumda 20 sn) aşmamalıdır. Kuruda aktif başlık sayısı artar:
| Sınıf | Düzen | Maks. Çatı (m) | K-Faktörü | Tesisat | Başlık | Min. Basınç (bar) | Koridor (m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HHS 1/2 | STC1 (Blok) | 9,1 | K360 Sarkık | Islak | 15 | 0,7 | - |
| HHS 1/2 | STC1 (Blok) | 10,7 | K240 Dik | Kuru | 25 | 1,0 | - |
| HHS 1/2 | STC1 (Blok) | 12,2 | K360 Sarkık | Islak | 15 | 1,6 | - |
| HHS 3 | STC1 (Blok) | 9,1 | K280 Sarkık | Islak | 15 | 1,1 | - |
| HHS 1/2 | STC4 (Raf) | 12,2 | K280 Sarkık | Islak | 15 | 2,1 | 1,2 |
| HHS 1/2 | STC4 (Raf) | 12,2 | K360 Dik | Kuru (25 sn) | 24 | 1,0 | 1,2 |
| HHS 1/2 | STC4 (Raf) | 15,2 | K480 Dik | Kuru (20 sn) | 15 | 3,4 | 2,4 |
| HHS 3 | STC4 (Raf) | 9,1 | K160 Dik | Islak | 15 | 3,4 | 1,2 |
| HHS 4 | STC4 (Raf) | 9,1 | K240 Dik | Islak | 15 | 1,5 | 2,4 |
5. Kurulum, Yerleşim ve Fiziksel Sınırlamalar
5.1 Sprinkler arası mesafe ve koruma alanları
- ESFR: Arası min 2,4 m; max 3,7 m (tavan ≤9,1 m) / 3,1 m (>9,1 m). Başlık başına max 9,3 m², min 6 m². Duvar mesafesi, max başlık mesafesinin %50'sini aşamaz.
- CMSA: Arası min 2,4 m; max 3,7 m (yanıcı engelli tavanda 3,1 m). Max koruma 12 m² (standart çatı) / 9,3 m², min 7,5 m².
- CMDA: Max koruma LH 21 m², OH 12 m², HHP/HHS 9 m². Min mesafe 2 m.
5.2 Tavan/çatı eğimi
ESFR/CMSA'da max eğim 10° (%17,6). Aşılırsa: (1) yangına dayanıklı asma tavan + alt/üst ayrı sprinkler, (2) yalnız rafta in-rack + bariyer, veya (3) tasarımı CMDA'ya çevirme.
5.3 Deflektörün tavana dikey mesafesi
- ESFR Sarkık (K200–K240): 160–325 mm.
- ESFR Sarkık (K320–K480): 160–425 mm.
- CMSA Dik: engelsiz tavanda 100–325 mm; engelli tavanda engelin alt kotunun 25–150 mm altında.
5.4 Tavan hava hızı
Tavan düzeyinde yatay/dikey hava akış hızı 1,5 m/s'yi aşamaz (aksi halde yanlış başlık açılıp hidrolik çökme olur). Aşarsa: algılama tetiğinde fan/damper otomatik kapatma, etkilenen başlığın 3,0 m yarıçapına alev dedektörü, veya ıslak sistemde tasarım alanını %30 artırma.
5.5 Engellerin dağılım desenine etkisi
Genişliği 0,6 m'den fazla düz/katı engellerin (kablo tavası, kanal, kiriş) altına tavan sprinkleriyle aynı özellikte ek başlık konur ve aynı çap boru ile beslenir. Şemsiye deseni korunması için: deflektörün 150 mm altındaki engel, gövdeden en az 700 mm; 300 mm altındaki engel en az 1000 mm yatay mesafede olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
CMDA, ESFR ve CMSA arasındaki temel tasarım farkı nedir?
CMDA yangını kontrol altında tutar; hidroliği tasarım yoğunluğu (mm/dk) × operasyon alanı (m²) ile kurulur ve LH/OH/HHP'de kullanılır. ESFR tavan düzeyinden erken baskılama yapar; k-faktör, sprinkler sayısı ve minimum işletme basıncı ile tasarlanır, yalnız ıslak tesisatta. CMSA büyük damlacıkla kontrol sağlar; aktif başlık sayısı ve minimum uç basıncı ile hesaplanır, ıslak veya kuru olabilir.
EN 12845 CMDA tasarım yoğunlukları ve operasyon alanları nedir?
LH: 2,25 mm/dk × 84 m² (kuruya izin yok). OH1–OH4: sabit 5,0 mm/dk; ıslak alan 72/144/216/360 m², kuruda 90/180/270 m² (OH4 kuruya izin yok). HHP1: 7,5 · HHP2: 10,0 · HHP3: 12,5 mm/dk, ıslak 260 / kuru 325 m². HHP4 deluge (baskın) sistem gerektirir. HHS tavan koruması kuru/alternatif sistemde operasyon alanı %25 artırılır.
ESFR ıslak/kuru kullanımı ve başlık sıcaklıkları nedir?
ESFR yalnızca ıslak borulu tesisatta kullanılır; kuru seçeneği yoktur. Başlıklar hızlı tepkili olup nominal sıcaklık genelde 68–74 °C'dir. HHS5 (açıkta genleşmiş plastik) sınıfında ara sıcaklık dereceli 79–107 °C başlıklar tercih edilir. En yüksek tavan (16,8 m) K480 ile 9 sprinkler @ 3,8 bar ile korunur.
CMSA kuru sistemde su teslim süresi ne olmalı?
CMSA hem ıslak hem kuru kurulabilir. Kuru sistemde nominal sıcaklık genelde 141 °C'dir ve ilk 4 başlık açıldığında su teslim süresi 40 saniyeyi (bazı özel durumlarda 20 saniyeyi) aşmamalıdır. Kuruda geciken boşaltımı dengelemek için aktif başlık sayısı artırılır (örn. K240 dik ıslakta 15, kuruda 24–25 başlık).
EN 12845'te sprinkler arası mesafe ve koruma alanları nedir?
ESFR: başlıklar arası min 2,4 m, max 3,7 m (tavan ≤9,1 m) veya 3,1 m (>9,1 m); başlık başına max 9,3 m², min 6 m². CMSA: min 2,4 m, max 3,7 m (yanıcı engelli tavanda 3,1 m); max koruma 12 m² (standart çatı) / 9,3 m², min 7,5 m². CMDA: max koruma LH 21 m², OH 12 m², HHP/HHS 9 m²; min mesafe 2 m.
ESFR/CMSA'da tavan eğimi ve tavan hava hızı sınırı nedir?
Maksimum tavan eğimi 10° (%17,6). Aşılırsa: (1) yangına dayanıklı asma tavan + alt/üst ayrı sprinkler, (2) yalnız rafta in-rack sprinkler + bariyer, ya da (3) tasarımı CMDA'ya çevirme. Tavan düzeyinde hava akış hızı 1,5 m/s'yi aşamaz; aşarsa algılamada fan/damper otomatik kapatılır, alev dedektörü konur veya ıslak sistemde tasarım alanı %30 artırılır.
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
Tasarım yoğunluğu, K-faktörü seçimi ve hidrolik hesap dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
MEP Calc'i App Store'dan indir