Araç ne yapar?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), yanıcı ve parlayıcı sıvılar için bütün hükümleri sıvının sınıfına bağlar. Araç önce Madde 113'e göre sınıfı bulur, sonra seçtiğiniz depolama yeri için o sınıfa düşen sınırı, Ek-11'e göre bildirim ve izin durumunu ve açıkta kurulu tanklarda Ek-12/C mesafelerini madde atfıyla verir. Tek bir sıvı ve tek bir yer için çalışır; karışık depolamayı ayrıca değerlendirmeniz gerekir.
Madde 113: sınıf
| Sınıf | Parlama noktası | Kaynama noktası | Madde |
|---|---|---|---|
| IA | 22,8 °C'den düşük | 37,8 °C'den düşük | 113/1-b-1 |
| IB | 22,8 °C'den düşük | 37,8 °C ve üstü | 113/1-b-2 |
| IC | 22,8 °C'den yüksek, 37,8 °C'den düşük | — | 113/1-b-3 |
| II | 37,8 °C ve üstü, 60 °C'den düşük | — | 113/1-a-1 |
| IIIA | 60 °C ve üstü, 93 °C'den düşük | — | 113/1-a-2 |
| IIIB | 93 °C ve üstü | — | 113/1-a-3 |
Sınıf I (IA, IB, IC) "parlayıcı", Sınıf II ve III "yanıcı" sıvıdır. Parlama noktası 37,8 °C'nin altında olup aynı sıcaklıkta buhar basıncı 276 kPa'yı aşan madde sıvı sınıflarına girmez; araç bu durumda sınır vermez. Parlama noktasının üzerine ısıtılarak kullanılan Sınıf II ve IIIA sıvılar Sınıf I sayılır (113/2). Madde alt sınıf yazmadığı için araç sizden hangi alt sınıfın uygulanacağını ister; varsayılan en sıkı okuma olan IA'dır.
Depolama yerine göre sınırlar
| Yer | Sınır | Madde |
|---|---|---|
| Koridor, merdiven, bodrum, kaçış yolu, hol, çalışılan yer, umuma açık yer | Depolanamaz | 115/1 |
| Depolama odası veya dolap (tali işlemler yürütülen bina) | IA 100 L orijinal kapta; IB–IIIA toplam 500 L orijinal kapta ya da 2500 L taşınabilir tankta | 115/2 |
| Perakende satış yeri | Taban alanının m²'si başına 5 L; IA en çok 100 L, IB–IIIA 1000 L, IIIB 2500 L | 115/3 |
| Depo binası | En çok 5 yığın, aralarında 3 m; yığın başına Ek-12/A; Sınıf IA cinsinden toplam 12.500 L | 118/2 |
| Fabrika veya atölyede tecritli alan | 60 dk: en çok 15 m², 70 L/m² (korumalı 175); 120 dk: en çok 50 m², 140 L/m² (korumalı 350) | 118/3, Ek-12/B |
| Açıkta yerüstü tank | Ek-12/C mesafeleri ve havuzlama | 119 |
115/2 ve 115/3'te alan, diğer kullanımlardan en az 90 dakika yangına dayanıklı duvar ve döşemeyle ayrılır; sıvı 200 °C'de 10 dakika dayanıklı dolap veya kabinde tutulur. Depo binası en az 120 dakika dayanıklıdır; Sınıf I depolanan binada bodrum kat olmaz, Sınıf II bodrumda depolanmaz, IIIA ve IIIB bodrumda en çok 40.000 L olur (118/1). Ek-12/B'nin dipnotu, IA ve IB toplamının Ek-12/A değerini aşamayacağını söyler; araç bunu da uygular.
Ek-12/A: yığın başına (litre)
| Sınıf | Orijinal kap | Taşınabilir tank |
|---|---|---|
| IA | 2.500 | — |
| IB | 5.000 | 7.500 |
| IC | 10.000 | 5.000 |
| II | 30.000 | 40.000 |
| IIIA | 100.000 | 150.000 |
| IIIB | 200.000 | 300.000 |
IA eşdeğeri oranları 118/2'de verilir: IB/2, IC/4, II/12, IIIA/40, IIIB/80. Araç depo binasındaki miktarı yığın sayısına eşit böler ve hem yığın sınırını hem 12.500 L IA eşdeğeri sınırını denetler.
Ek-11: bildirim ve izin
Ek-11 bir azami sınır değildir; Madde 114/1 ile birlikte okunur. Miktar aralığın alt değerini aşarsa depo bildirilir, üst değerini aşarsa ya da depolama yeri tablodaki iki yerden farklıysa ayrıca itfaiye izni alınır. Sınıf IIIA ve IIIB bu yükümlülüğün dışındadır.
| Yer | Sınıf IA (L) | Sınıf IB, IC, II (L) |
|---|---|---|
| Zemin seviyesi ve üstündeki depo hacmi | 20 – 60 | 100 – 300 |
| Açıkta kurulu depo | 20 – 200 | 40 – 600 |
Kapalı hacimde Sınıf I veya II sıvı saatte 200 L'den fazla dolduruluyor ve 1000 L'den fazla sıvı bulunuyorsa itfaiye izni gerekir (114/2).
Ek-12/C: açıkta yerüstü tank mesafeleri
Mesafeler tankın dış cidarından ölçülen en kısa mesafedir. Komşu arsa sınırı, ana trafik yolu ve demiryolu için 1,5 m'den (1.000 L ve altı) 55 m'ye (11.375.001 L ve üstü), tesise ait idari bina için 1,5 m'den 20 m'ye çıkar. Tanklar arası mesafe 1.000 L'ye kadar tabloda yoktur; 1.001–45.000 L'de 1 m, 45.001–115.000 L'de 1,5 m, 115.000 L'nin üstünde komşu tank çaplarının toplamının dörtte biridir. Havuz hacmini tank seddi hacmi aracıyla hesaplayın.
Araçtaki okuma kararları
- Tam 22,8 °C: metin IA/IB için "düşük", IC için "yüksek" der; araç daha tehlikeli sınıfı alır ve uyarır.
- 114/3 ve IIIB: fıkra IIIB'yi sayar ama oran vermez; araç karışık depolama hesabı yapmaz.
- 115/3, m² başına 5 L: toplam miktara uygulanır.
- 118/2: metin "parlayıcı sıvı" der; araç yığın ve IA eşdeğeri sınırını bütün sınıflara uygular.
- Ek-12/A, IC taşınabilir tank: basılı değer (5.000 L, IB'den küçük) kullanılır ve uyarı verilir.
- Kılavuz Şekil 119.1: satır sınırları 45.000, 115.000 ve 7.550.000–7.750.000 L'de ek tablodan farklı basılmış; araç ek tabloyu ve 2015 metnini izler, şeklin verdiği değeri uyarıda gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Motorin BYKHY'de hangi sınıftır?
Sınıf parlama noktasından gelir: 37,8 °C ile 60 °C arasındaysa Sınıf II'dir. Kılavuz motorini Sınıf II örneği olarak verir; yine de ürünün kendi güvenlik bilgi formundaki parlama noktasını kullanın. Parlama noktasının üzerine ısıtılarak kullanılıyorsa Sınıf I sayılır (113/2).
Ek-11 depolanabilecek en çok miktar mıdır?
Hayır. Ek-11, Madde 114/1 ile birlikte bildirim ve izin eşiğidir: alt değer aşılırsa bildirim, üst değer aşılırsa ya da yer tablodakilerden farklıysa itfaiye izni gerekir. Azami miktarı Madde 115 ve Ek-12 belirler.
Depo binasında Ek-12/A değeri oda toplamı mıdır?
Hayır, yığın başınadır. Bir kapalı hacimde en çok 5 yığın, aralarında 3 m olur ve Sınıf IA cinsinden toplam 12.500 litreyi geçemez (118/2).
Atölyede ne kadar sıvı tutabilirim?
İşlem alanından tecrit edilmiş bir alanda Ek-12/B'ye göre: 60 dakika dayanımda en çok 15 m² ve 70 L/m² (sabit korumayla 175), 120 dakikada en çok 50 m² ve 140 L/m² (sabit korumayla 350). IA ve IB toplamı ayrıca Ek-12/A değerini aşamaz.
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir