Kategori neden ilk adım?
TS EN 12845+A2’de depolanan malın yangın tehlikesi, ürünün ve ambalajının yanıcılığı ile depolama düzenine bağlıdır (6.3.1). Tasarım kriteri mal kategorisi (I–IV), depolama tipi (ST1–ST6) ve istif yüksekliği birlikte okunarak bulunur. Şekil 2’deki akış üç yol verir: mal özel tehlike ise Ek G’nin ölçütleri, plastik veya kauçuk içeriyorsa Ek B yöntemi, değilse Ek C alfabetik listesi.
Ek C: ürün adından kategoriye
Tablo C.1, ambalajın (paletli veya paletsiz) bir karton kutudan veya tek kat oluklu mukavva sargıdan daha tehlikeli olmadığı hâllerde kullanılır. Aynı ürün depolama biçimine göre farklı satırlarda olabilir: ince (5 kg/100 m² altı) kâğıt rulosu yatayda Kategori III, düşeyde Kategori IV; oluklu mukavva rulosu yatayda III, düşeyde IV; biçilmiş kereste havalandırmalı istifte III, değilse II. Bazı satırların açıklaması ayrıca şart koyar: plastiksiz halı ile elektrik kablosu rafta depolanınca raf içi sprinkler ister; pamuk balyası, keten, kenevir, atık kâğıt ve bitkisel lifte artırılmış operasyon alanı gibi özel önlem gerekebilir.
Ek B: malzeme faktörü ve Tablo B.1
Mal; ürün, bütün ambalaj ve palet birlikte değerlendirilir, kauçuk plastik gibi sayılır (B.2.1). Malzeme faktörü Şekil B.1’den okunur:
| Faktör | Tanım (Şekil B.1) | Madde |
|---|---|---|
| M1 | kütlece %5’ten az genleşmemiş ve hacimce %5’ten az genleşmiş plastik | B.2.2 |
| M2 | M1’den fazla plastik; genleşmişte hacimce %25’e kadar, genleşmemişte kütlece %15’e kadar (eğik sınırın altı) | B.2.3 |
| M3 | ağırlıklı genleşmemiş plastik; ya da hacimce %25–40 genleşmiş plastik | B.2.4 |
| M4 | hacimce %40’tan fazla genleşmiş plastik | B.2.5 |
Faktör, malın biçimine göre Tablo B.1 ile kategoriye çevrilir (B.3.1):
| Konfigürasyon | M1 | M2 | M3 | M4 |
|---|---|---|---|---|
| Yanmaz içerikli açık plastik kap | I / II / III | IV | ||
| Açık plastik yüzey — genleşmemiş | III | III | III | IV |
| Açık plastik yüzey — genleşmiş | IV | IV | IV | IV |
| Açık yapı | II | II | III | IV |
| Katı blok malzeme | I | I | II | IV |
| Granül veya toz malzeme | I | II | II | IV |
| Özel konfigürasyon yok | I | II | III | IV |
Plastik kapta yanmaz sıvı Kategori I, 50 litreye kadar kapta yanmaz katı II, daha büyük kapta III’tür (B.3.2). Granül/toz satırı raf depolamasına uygulanmaz (B.3.7 NOT 2). Ürün Tablo C.1’de de kategori alıyorsa iki değerden yüksek olanı kullanılır (B.3.1); araçta Ek C yolunda “daha tehlikeli ambalaj” seçildiğinde bu karşılaştırma kendiliğinden yapılır.
OH alanında depolama mı, HHS mi?
OH olarak sınıflandırılan bir alanda mal depolanabilir; ancak oda boyunca koruma en az OH3 olmalı, istif Tablo 1’i aşmamalı, tek blok 50 m²’yi geçmemeli ve çevresinde en az 2,4 m açıklık kalmalıdır (6.2.3). Alan OH4 ise veya bu şartlar sağlanmıyorsa depolama HHS’dir.
| Tablo 1 — OH3 için azami istif | ST1 | ST2–ST6 |
|---|---|---|
| Kategori I | 4,0 m | 3,5 m |
| Kategori II | 3,0 m | 2,6 m |
| Kategori III | 2,1 m | 1,7 m |
| Kategori IV | 1,2 m | 1,2 m |
ST6 rafı yalnız toplam 1,2 m genişlikte, tabandan tepeye katı orta bariyerli gondol rafsa bu tabloyla kalır; diğer bütün ST6 depolaması HHS’dir (Tablo 1 not b).
HHS: Tablo 4 ve raf içi sprinkler
Tablo 4, yalnız tavan korumasında kategori ve depolama tipine göre azami istif yüksekliğini, tasarım yoğunluğunu (7,5–30,0 mm/dk) ve operasyon alanını (260 veya 300 m²) verir. Bu yükseklikler yalnız tavan koruması için azamidir; aşılırsa 7.2.3’e göre ara seviye raf içi sprinkler gerekir (7.2.2.2). Örneğin ST4 paletli rafta Kategori III mal tavandan en çok 6,0 m’ye kadar korunur (30,0 mm/dk · 300 m²); Kategori I’de sınır 6,8 m’dir (12,5 mm/dk · 260 m²). Raf içi sprinkler varken tavan en az 7,5 mm/dk · 260 m² olur; raf içi en üst seviyenin üstünde mal varsa tavan değerleri Tablo 5’ten alınır (7.2.3.2).
Tavan sprinkleri ile mal üstü arası 4 m’yi aşarsa ya yoğunluk artırılır (ilk fazla metre +2,5 mm/dk, sonraki her metre +1 mm/dk, en az K115) ya da raf içi sprinkler konur (7.2.2.3). ST4 ve ST5’te raf içisiz koruma, tavan sprinklerleri malın 4 m’den az üstündeyken geçerlidir (Tablo 2 not c). Kuru veya alternatif tesisatta operasyon alanı %25 artırılır (Tablo 4 notu); 12 m’yi aşan binalarda onay makamına danışılır (7.2.2.1).
Ek G: özel tehlikeler
Aerosoller (G.2), çok katlı askılı giysi (G.3), yanıcı sıvılar (G.4), boş paletler (G.5, G.6), ahşap fıçıda alkollü içki (G.6), dokunmamış sentetik kumaş (G.7) ve polipropilen/polietilen saklama kapları (G.8) için Ek G’nin kendi ölçütleri geçerlidir. PP/PE saklama kapları HHS Kategori IV sayılır ve sprinkler suyuna film oluşturan köpük katılır (G.8.2, G.8.5).
Sık Sorulan Sorular
EN 12845’te Ek C mi, Ek B mi kullanılır?
Şekil 2’ye göre mal plastik veya kauçuk içeriyorsa Ek B, içermiyorsa Ek C alfabetik listesi kullanılır; özel tehlikeler Ek G’dedir. Tablo C.1 yalnız ambalaj karton kutudan veya tek kat oluklu mukavvadan daha tehlikeli değilse geçerlidir. İkisi de kategori veriyorsa yüksek olan alınır (B.3.1).
Malzeme faktörü 1 için plastik sınırı nedir?
Palet dâhil kütlece %5’ten az genleşmemiş plastik ve hacimce %5’ten az genleşmiş plastik (B.2.2). Tam %5 artık M1 değildir. Hacimce %40’tan fazla genleşmiş plastik M4’tür (B.2.5).
OH alanında mal ne kadar yüksek istiflenebilir?
Tablo 1’e göre ST1’de Kategori I 4,0 m, II 3,0 m, III 2,1 m, IV 1,2 m; ST2–ST6’da 3,5 / 2,6 / 1,7 / 1,2 m. Oda en az OH3’e göre korunmalı, tek blok 50 m²’yi geçmemeli ve çevresinde 2,4 m açıklık olmalıdır (6.2.3). Aşılırsa depolama HHS’dir.
Ne zaman raf içi sprinkler gerekir?
İstif, Tablo 4’te kategori ve depolama tipi için verilen yalnız tavan yüksekliğini aştığında (7.2.2.2); ST4 ve ST5’te tavan sprinklerleri malın üstünden 4 m’den fazla yukarıdaysa (Tablo 2 not c); ST6 HH’de Tablo 2 yalnız raf içi korumalı satır verir. Plastiksiz halı ve elektrik kablosu rafta depolanınca da gerekir (Tablo C.1).
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir