Yerleşim kuralı neden standarda ve sprinkler tipine göre değişir?
Bir sprinklerin koruyabildiği alan, deflektörün suyu nasıl dağıttığına ve tavan altında biriken sıcak gazın sprinklere ne kadar sürede ulaştığına bağlıdır. Bu yüzden NFPA 13, EN 12845 ve FM Global DS 2-0 aynı sorulara farklı sayılarla cevap verir; aynı standart içinde de standart sprey (CMDA), duvar tipi, geniş kapsamlı (EC), CMSA ve ESFR sprinklerin kuralları ayrı bölümlerdedir. Hesaplayıcı seçtiğiniz standart ve tip için aşağıdaki ölçüleri madde ya da tablo numarasıyla getirir; standartta karşılığı olmayan bir seçimde “tanımlı değil” der ve nedenini yazar.
- Aralık: iki sprinkler arasındaki en büyük ve en küçük mesafe. En küçük aralık, ilk açılan sprinklerin suyunun komşu sprinkleri ıslatıp soğutmasını önler.
- Sprinkler başına alan: aralıktan bağımsız ikinci sınırdır; ikisi birlikte sağlanır.
- Duvara mesafe: çoğunlukla izin verilen aralığın yarısı; NFPA 13 ve FM DS 2-0 ayrıca en az 100 mm (4 in) ister.
- Tavana mesafe: sıcak gaz tavanın hemen altında toplanır; sprinklerin ısıl elemanı bu katmanın içinde kalmalıdır.
- Emtia açıklığı: deflektör ile istif üstü arasında suyun yayılması için bırakılan en küçük boşluk.
Standart sprey (CMDA): üç standart yan yana
Orta tehlike, düz ve engelsiz tavan, tavan yüksekliği 9,1 m’nin altında:
| Kural | NFPA 13-2025 · OH | EN 12845 · OH | FM DS 2-0 · HC-2 |
|---|---|---|---|
| En büyük aralık | 4,6 m (15 ft) — Tablo 10.2.4.2.1(b) | 4,0 m — Tablo 19 | 4,6 m (15 ft) — Tablo 2.5.2.3.1.1(b) |
| En büyük alan | 12 m² (130 ft²) | 12 m² | 12,1 m² (130 ft²), en az 6,0 m² |
| En küçük aralık | 1,8 m (6 ft) — 10.2.6.4.1 | 2 m — 12.3 | 2,1 m (7 ft) |
| Duvara | en çok S/2, en az 100 mm — 10.2.6.2.1, 10.2.6.3 | en çok 2,0 m — 12.4.1 | 100 mm ile S/2 arası — Şekil 2.5.2.3.2 |
| Tavana | deflektör 25–300 mm — 10.2.7.1.1.1 | deflektör mümkünse 75–150 mm; en çok 0,3 m (yanıcı) / 0,45 m (A1, A2) — 12.4.2 | ısıl eleman 50–300 mm (K ≤ K160) — Şekil 2.5.2.3.3.4 |
| Emtia açıklığı | 450 mm (18 in) — 10.2.9.1 | 0,5 m — 12.1.2 | 0,9 m (3 ft) — 2.5.1.9.1 |
Engelli tavanda (kiriş, aşık) NFPA 13 deflektörü yapı elemanının 25–150 mm altına, tavandan en çok 550 mm’ye koyar ya da her göze ayrı sprinkler ister (10.2.7.1.2). EN 12845 kiriş grafiğini (Şekil 10) ya da göz kuralını (12.4.7) kullanır. Kirişe yatay uzaklığa göre deflektör yüksekliğini denetlemek için kiriş kuralı hesabına bakın.
Duvar tipi (sidewall)
Duvar tipi sprinkler odayı duvardan karşı duvara doğru korur; bu yüzden tablolarda duvar boyunca aralık ile oda genişliği ayrı verilir. NFPA 13 hafif tehlikede yanmaz tavanda 4,3 m (14 ft) aralık ve 18 m² (196 ft²), orta tehlikede 3,0 m (10 ft) ve 9,3 m² (100 ft²) verir; yanıcı tavanda alan küçülür (Tablo 10.3.3.2.1). Deflektör tavandan 100–150 mm aşağıda olur (10.3.5.1.1.1). EN 12845 Tablo 20’de LH için 4,6 m ve 17 m², OH için 3,4 m ve 9 m² vardır; oda 3,7 m’den genişse ikinci bir duvar tipi sıra, 7,4 m’yi aşarsa ek tavan sprinkleri gerekir. FM DS 2-0 duvar tipini genel olarak yalnız HC-1 ve HC-2’de, düz ve engelsiz tavanda ve tavan 9,1 m’yi aşmıyorsa kabul eder (2.5.3.1.1); K14,0EC (K200EC) yatay duvar tipi ise HC-3’te de kullanılabilir ve kuralları ayrıdır (2.5.3.4).
CMSA ve ESFR
Depolama sprinklerinde aralık daralır, deflektör ise tavandan daha aşağı inebilir. NFPA 13’te ESFR deflektörü K14, K16,8 ve K28 sarkık sprinklerde tavandan 150–350 mm, K22,4, K25,2 ve K33,6 sarkıkta 150–450 mm, K14 ve K16,8 dik sprinklerde 75–300 mm aşağıdadır (14.2.9.1.1). CMSA’da engelsiz tavanda 150–200 mm’dir (13.2.6.1.1). EN 12845-2 Tablo 2 ısıl elemanın tavana en büyük mesafesini K’ya göre verir (ESFR K200, K240, K400: 325 mm; K320, K360, K480: 425 mm) ve deflektörün tavandan en az 100 mm aşağıda olmasını ister (5.1.3.5.2).
| Kural | NFPA 13 · ESFR | EN 12845-2 · ESFR | FM DS 2-0 · depolama sprinkleri |
|---|---|---|---|
| Aralık | 2,4–3,7 m; tavan 9,1 m’yi ya da istif 7,6 m’yi aşarsa en çok 3,0 m | 2,4–3,7 m; tavan 9,1 m’yi aşarsa en çok 3,1 m | 2,4–3,7 m; tavan 9,0 m’yi (30 ft) aşarsa en çok 3,0 m |
| Alan | 5,9–9,3 m² (64–100 ft²) | 6–9,3 m² | 6,0–9,3 m² (64–100 ft²) |
| Emtia açıklığı | 900 mm (36 in) — 14.2.11 | 1 m — 5.1.3.7 | 0,9 m (3 ft) — DS 8-9 2.2.6.1 |
Deflektör mü, ısıl eleman mı? NFPA 13 ve EN 12845 tavana mesafeyi deflektörden ölçer. FM DS 2-0 ve EN 12845-2 Tablo 2 ise ısıl elemanın (cam ampul ya da eriyen bağlantı) eksenini ölçer; bu yüzden iki ölçü aynı değildir ve aradaki fark sprinklerin biçimine bağlıdır (listelemeye bakın). Hesaplayıcı her sonucun yanında hangisinin ölçüldüğünü yazar. FM DS 2-0 “CMSA” ve “ESFR” terimlerini artık kullanmaz; bu tipler FM’de K-faktörü ve tepki süresiyle tanımlanan depolama sprinkleridir.
Kare yerleşimde aralık ile alan
En büyük aralık ile en büyük alan çoğu zaman aynı anda kullanılamaz. ESFR’de 3,7 m × 3,7 m = 13,7 m² eder, oysa sınır 9,3 m²’dir; kare yerleşimde asıl sınır alanın kareköküdür:
Skare = min(Smax; √Amax) = min(3,7; √9,3) = 3,05 mHesaplayıcı bu değeri ayrıca gösterir. Oda ölçüsünden sprinkler adedini bulmak için sprinkler adedi ve yerleşim hesabını kullanın; ESFR’nin depoya uygunluğu için ESFR uygunluk kontrolü ayrı bir araçtır.
Sık Sorulan Sorular
Sprinkler duvara en fazla ne kadar uzak olabilir?
NFPA 13 ve FM DS 2-0’da izin verilen aralığın yarısı kadar (NFPA 13 Madde 10.2.6.2.1, FM DS 2-0 Şekil 2.5.2.3.2); her ikisi de en az 100 mm (4 in) ister. EN 12845 standart yerleşimde 2,0 m, şaşırtmalı yerleşimde 2,3 m ve aralığın yarısından küçük olanı alır; açık kirişli tavanda, açık cephede, yanıcı ya da metal dış duvarda sınır 1,5 m’dir (Madde 12.4.1).
Deflektör tavandan ne kadar aşağıda olmalı?
NFPA 13 standart sprey sprinklerde engelsiz tavanda 25–300 mm (1–12 in) (Madde 10.2.7.1.1.1). EN 12845 mümkünse 75–150 mm ister; zorunlu durumda yanıcı tavanda en çok 0,3 m, A1/A2 sınıfı tavanda en çok 0,45 m olur (Madde 12.4.2). ESFR ve CMSA’da değer standarda ve K-faktörüne göre değişir; hesaplayıcı seçiminize göre gösterir.
Duvar tipi (sidewall) sprinkler hangi durumlarda kullanılır?
NFPA 13’te hafif tehlikede düz tavan altında; orta tehlikede ise düz ve pürüzsüz tavanda, bu kullanım için listeliyse ve tavan 9,1 m’yi aşmıyorsa (Madde 10.3.2). EN 12845’te LH ve OH’de yalnız düz tavan altında; HH’de yalnız koridor, kablo kanalı ve kolon için kullanılır, OH depolama alanında ve asma tavan üstünde kullanılmaz (Madde 14.2.3). FM DS 2-0’da genel olarak HC-1 ve HC-2’de, düz ve engelsiz tavanda, tavan en çok 9,1 m iken (Madde 2.5.3.1.1); K14,0EC (K200EC) yatay duvar tipi HC-3’te de kabul edilir, kuralları Madde 2.5.3.4’tedir.
ESFR ile istif arasında ne kadar boşluk kalmalı?
NFPA 13’te en az 900 mm (Madde 14.2.11), FM’de en az 0,9 m (DS 8-9 Madde 2.2.6.1), EN 12845-2’de en az 1 m (Madde 5.1.3.7). Tavan ve istif yüksekliğini girdiğinizde hesaplayıcı deflektörün (FM ve EN 12845-2’de ısıl elemanın) izin verilen en alt konumuna göre kalan boşluğu ve izin verilen en yüksek istifi bulur.
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir