Tank çiftliği setine köpük nasıl hesaplanır?
Yerüstü yanıcı sıvı tankları çoğu zaman bir set (havuz) içine alınır. Set iki işi birden görür: dökülen sıvıyı tutar (NFPA 30 Bölüm 22.11) ve set içinde yangın çıkarsa köpükle söndürülecek alanı sınırlar (NFPA 11 Bölüm 5.7). Bu araç ikisini tek föyde birleştirir: önce setin hacmini ve set kurallarını, sonra set içine uygulanacak köpük çözeltisini, çıkış ya da monitör adedini, tamamlayıcı hortumları, konsantreyi ve suyu verir. Her satırın yanında dayandığı madde yazar.
1. Set hacmi (NFPA 30 22.11.2.2)
Setin hacmi, içindeki en büyük tankın tamamen dolu olduğu kabulüyle dökülebilecek sıvının tamamını tutmalıdır. Birden fazla tank varsa, en büyük tank dışındaki tankların set yüksekliğinin altında kalan hacmi düşülür (22.11.2.2.1). Araç tankları düşey silindir kabul eder ve temeli tankla aynı çapta sayar; en büyük tankın yalnız temeli düşülür. Net hacim yetmiyorsa gereken en az set yüksekliğini de verir.
2. Set kuralları
Set dış tabanı yapılaşabilecek parsel sınırına en az 3 m (10 ft) uzakta olur (22.11.2.3). Ortalama iç yükseklik 1,8 m’yi (6 ft) aşarsa erişim ve çıkış düzenlenir, tank gövdesi ile set iç tabanı arasında en az 1,5 m (5 ft) kalır (22.11.2.5). İki ve daha çok tanklı set drenaj kanalı ya da ara setle bölünür; ara set en az 450 mm’dir (22.11.2.6). Komşu tanklar arasındaki en az gövde mesafesi Tablo 22.4.2.1’den verilir.
3. Köpük yoğunluğu ve süre (NFPA 11 Tablo 5.7.3.2)
Hidrokarbonda alçak seviyeli sabit çıkışla en az 4,1 mm/dk (0,10 gpm/ft²), monitörle 6,5 mm/dk (0,16 gpm/ft²); süre Sınıf I sıvıda 30 dk, Sınıf II’de 20 dk. Sıkıştırılmış hava köpüğünde ve alkole dayanıklı köpük gerektiren polar sıvılarda yoğunluk üreticinin listelemesinden alınır; polar sıvıda süre en az 30 dk’dır (5.7.4.3). Çözelti debisi yoğunluk × alandır.
4. Çıkış ve monitör yerleşimi
Alçak seviyeli çıkışlar set duvarı çevresine, gerekirse set içine konur (5.7.3.5.2). Çıkış başına debi 230 L/dk (60 gpm) ve altındaysa setin hiçbir noktası bir çıkıştan 9 m’den (30 ft) uzak olamaz; daha yüksek debide çıkışlar arası en çok 18 m (60 ft) olur (5.7.3.5.3). Monitörler set dışına konur ve rüzgârla taşınan köpük tasarımda dikkate alınır (5.7.3.5.4). Araç çıkış adedini hem debiden hem yerleşim kuralından bulur ve büyüğünü alır; yerleşim adedi bir kestirimdir, kesin yerleşim projede çizilir.
5. Hortum, konsantre ve rezerv
Tank köpük kurulumuna ek olarak en büyük tank çapına göre tamamlayıcı köpük hortumları ve süreleri eklenir (Tablo 5.9.2.2, 5.9.2.4; hortum başına en az 190 L/dk). Konsantre, karışım yüzdesiyle toplam çözelti hacminden bulunur; rezerv en kötü senaryonun ihtiyacını karşılar (4.3.2.5.2).
Bilinmesi gerekenler
NFPA 11 set alanından tank tabanlarının düşülmesini tanımlamaz; araçta bu düşüm isteğe bağlıdır ve seçilirse hesap kabulü olarak yazılır. Büyük setler toplam çözeltiyi sınırlamak için bölünebilir (5.7.3.3.2); bu durumda en büyük bölmenin alanını girin. Türkiye’de yasal çerçeve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’tir; BYKHY’ye göre set hacmi için Tank Seddi Hacmi Hesabı’nı kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Set hacmi nasıl alınır?
NFPA 30 22.11.2.2'ye göre set, içindeki en büyük tank tamamen doluyken dökülebilecek sıvının tamamını tutar. Diğer tankların set yüksekliğinin altında kalan hacmi net hacimden düşülür (22.11.2.2.1).
Set içine köpük hangi yoğunlukla uygulanır?
NFPA 11 Tablo 5.7.3.2: hidrokarbonda alçak seviyeli sabit çıkışla en az 4,1 mm/dk, monitörle 6,5 mm/dk. Süre Sınıf I sıvıda 30 dk, Sınıf II'de 20 dk. Polar sıvıda yoğunluk üreticiden, süre en az 30 dk (5.7.4.3).
Alçak seviyeli köpük çıkışları ne sıklıkla konur?
Çıkış başına debi 230 L/dk (60 gpm) ve altındaysa setin hiçbir noktası bir çıkıştan 9 m'den uzak olamaz; daha yüksek debide çıkışlar arası en çok 18 m olur (NFPA 11 5.7.3.5.3).
Tank tabanları köpük alanından düşülür mü?
NFPA 11 bunu tanımlamaz; standart köpüğün set alanına düzgün uygulanmasını ister (5.7.3.3.1). Araçta düşüm isteğe bağlıdır ve seçilirse hesap kabulü olarak yazılır.
Monitörler nereye konur?
Set dışına (NFPA 11 5.7.3.5.4). Birincil korumada köpüğün bir kısmının rüzgârla döküntü dışına taşınabileceği dikkate alınır; yüksek hızlı akım doğrudan yanan sıvıya değil set duvarına ya da tank yüzeyine yöneltilir.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir